Xapón

Xapón

xapón - Wikilingue - Encydia

O Xapón (en xaponés 日本国 - Nippon-koku (axuda·info) ou Nihon koku), é un país insular da Asia Oriental. Localizado no Océano Pacífico, a liches do Mar do Xapón, da República Popular da China, da Corea do Norte, da Corea do Sur e da Rusia, se estendendo do Mar de Okhotsk, no norte, ao Mar da China Oriental e Taiwan, ao sur. Os carácteres que compoñen o nome do Xapón significan "orixe do sol", razón pola cal o Xapón é ás veces identificado como a "Terra do Sol Nascente".

O Xapón é un arquipélago de 6.852 illas.^[6] As catro maiores illas son Honshu, Hokkaido, Kyushu e Shikoku, representando en conxunto 97% da área terrestre do Xapón. A maior parte das illas é montañosa, con moitos volcáns como, por exemplo, o pico máis alto do Xapón, o Monte Fuji. O Xapón posúe a nona maior poboación do mundo, con cerca de 128 millóns de habitantes. A Rexión Metropolitana de Tokio, que inclúe a capital de feito de Tokio e varias prefecturas adxacentes, é a maior área metropolitana do mundo, con máis de 30 millóns de habitantes.

Pescudas arqueolóxicas indican que persoas xa vivían nas illas do Xapón no período Paleolítico Superior. A primeira mención escrita do Xapón comeza cunha breve aparição en textos históricos chineses do século I. A influencia do resto do mundo seguida por longos períodos de illamento ten caracterizado a historia do país. Desde a súa constitución en 1947 , o Xapón se mantivo como unha monarquía constitucional unitaria cun emperador e un parlamento electo, a Dieta.

Unha gran potencia económica,^[7] o Xapón posúe a segunda maior economía do mundo en PIB nominal e a terceira maior en poder de compra. É tamén o cuarto maior exportador e o sexto maior importador do mundo, alén de ser o único país asiático membro do G8. O país mantén unha forza de seguranza moderna e ampla que é utilizada para auto-defensa e para funcións de mantemento da paz. O Xapón posúe un padrão de vida moi alto (10º maior IDH), coa maior expectativa de vida do mundo (de acordo con estimativas da ONU e da OMS) e a terceira menor taxa de mortalidade infantil.^[8][9]

Táboa de contido 1 Historia 2 Xeografía 3 Demografia 3.1 Inmigración e Emigração 3.2 Relixión 4 Política 4.1 Relacións internacionais e forzas armadas 5 Divisións administrativas 6 Economía 7 Infraestrutura 7.1 Educación 7.2 Ciencia e tecnoloxía 8 Cultura 8.1 Deportes 9 Referencias 10 Ver tamén 11 Conexións externas

Historia

Ver artigo principal: Historia do Xapón

A ocupación do Xapón por grupos humanos remonta ao Paleolítico, por tanto, a data oficialmente máis acepta para a primeira presenza humana no arquipélago é de 35.000 a.C.., cando pobos cazadores-coletores chegaron ás illas vindos do continente a través de istmos . As primeiras ferramentas xaponesas de pedra lascada datan de 35.000 a.C., as de pedra polida datan de 30.000 a.C., as máis antigas do mundo. Aínda non se sabe por que esas ferramentas xurdiron tan cedo no Xapón. E foi en 1985 que mergulhadores fixeron descubrimentos de estruturas somerxidas en Yonaguni-jima, en Okinawa . Moitos historiadores, arqueólogos e científicos foron atraídos até o sitio arqueolóxico, onde realizaron estudos para o cálculo da idade destes monumentos. Chegaron a conclusión que os monumentos teñen máis de 11.000 anos de idade, as máis antigas do mundo. Os científicos confirman que eses monumentos encontrada somerxida na costa do Xapón é a evidencia de que pode existir unha civilización descoñecida, anterior a Idade da Pedra. A primeira cultura cerámica e civilización a se desenvolver no Xapón foi o pobo nômade Jomon^[10][11] que non desenvolveu a agricultura ou creación de animais. Entre 250 a.C.e 250, a cultura nômade Yayoi a substituíu vinda de Kyushu traendo o cultivo do arroz,^[12] as ferramentas de metal e a confecção de roupas.^[13]

O Xapón foi unificado por primeira vez o século IV polo Pobo Yamato ^[11] e pronto emprendeu a conquista da península da Coréia ao final do século. Os séculos seguintes a competición por cargos no goberno enfraqueceu gradualmente o dominio xaponés sobre a Coréia até o século VI. En 552, o budismo foi introducido no país traído da Coréia servindo como arma política contra o crecente poder dos sacerdotes.^[10] Tras a morte do emperador Shotoku en 622 e un período de guerras civís, o emperador Kotoku deu inicio a reforma Taika que crearía un Estado con poderes concentrados nas mans do Emperador rodeado por unha burocracia á semellanza da Dinastia Tang na China. En 710, a capital xaponesa foi trasladada de Asuka para Nara, réplica da capital chinesa da época, dando inicio a un novo período da historia xaponesa no cal a cultura e a tecnoloxía chinesa tiveron maior influencia e o budismo difundiuse coa creación de templos por parte do emperador nas principais prefecturas.^[14]

Máis tarde a capital sería novamente trasladada para Heian-kio, a moderna Quioto, e se daría a rotura entre o emperador Kammu e os monxes budistas. A partir de aí se estabelecería a escrita xaponesa e unha nova literatura. É nese período de paz que xorde a clase dos samurais como garda da corte.^[10][11] Con todo as disputas xurdidas entre os clans guerreiros Taira no Kiyomori e Minamoto no Yoritomo levaron á nova guerra civil que só tivo fin en 1185 co ascenso de Minamoto. Este estabelecería o goberno do xogunato en Kamakura mentres en Quioto a corte era mantida de forma simbólica. Novo período de paz e enriquecemento cultural e material se estabeleceu até unha nova tentativa mal sucedida de restauración da autoridade imperial feita polo Emperador Go-Daigo.

O surgimento dos daimyo de base local, enfraqueceu o xogunato e ese enfraquecimento levou a Guerra Onin entre 1467 e 1477 entre os Kosokawa e os Yamana que deu fin ao xogunato. Sen unha autoridade central, os daimyos, agora con autoridade absoluta en seus dominios, deron inicio a un período de guerras que só terminaría entre 1550 e 1560 coa conquista dos demais dominios por Oda Nobunaga.^[10] Foi durante o século XVI que comerciantes e missionários portugueses chegaron ao Xapón por primeira vez, dando inicio a un intenso período de trocos culturais e comerciais.

No Xapón, os portugueses practicaron o comercio e a evangelização. Os Missionários, principalmente os Padres da Compañía de Jesus, levaron a cabo un intenso traballo de missionação e en cerca de 100 anos de presenza Portuguesa no Xapón a comunidade Cristiá no país chegou a ascender a cerca dun millón de Católicos.

Toyotomi Hideyoshi deu continuidade ao goberno de Nobunaga e unificou o país en 1590. Despois da morte de Hideyoshi, Tokugawa Ieyasu como rexente aproveitouse de súa posición para gañar apoio político e militar. Cando a oposición deu inicio a unha guerra, el a venceu en 1603 na Batalla de Sekigahara. Tokugawa fundou un novo xogunato con capital en Edo e expulsou os portugueses e restantes estranxeiros, dando inicio á persecución dos católicos no país, tidos como subversivos, cunha política coñecida como sakoku. A persecución aos cristiáns xaponeses formou parte desta política, levando esta comunidade á conversão forzada ou mesmo á morte, como é o caso dos 26 Mártires do Xapón.

Esta política deixou o país illado por 250 anos até a chegada de navíos americanos con Matthew Calbraith Perry en 31 de marzo de 1854 esixindo a abertura do país ao comercio revelar o atraso do xogunato. A Guerra Boshin restabeleceu o poder centralizado do emperador con Meiji do Xapón en 1868, cando tivo inicio un período de desenvolvemento económico e de expansionismo ao cal se seguiron as vitorias nas guerras campá-xaponesa (1894-1895) e ruso-xaponesa (1904-1905) e a conquista da Coréia e das illas de Taiwan e de Sacalina , mantendo o interese do país sobre a Manchúria.^[15]

A dificultade de ser recoñecido como equivalente na Sociedade das Nacións, o racismo, a prohibición de inmigración para os Estados Unidos, Australia, Canadá, e outros países en 1924^[15] e a crise económica na década de 1920^[16] e o illamento comercial imposto por Estados Unidos levaron o Xapón ao afastamento do Occidente e o surgimento de movementos radicais ultranacionalistas de dereita.^[15] Os militares utilizáronse do asasinato do primeiro ministro en 1932 para conquistar o poder.^[16] En 1936 o Xapón aliouse á Alemaña e máis tarde á Italia na Segunda Guerra Mundial, invadiu a Manchúria, estabelecendo o goberno de Manchukuo , e atacou a base dos Estados Unidos da América en Pearl Harbor. Soamente recoñeceu a súa derrota na guerra tras os bombardeamentos de Hiroshima e Nagasaki e foi ocupado polos Estados Unidos até 1952, as illas de Okinawa até 1972.

Despois de Hiroshima ser destruída, os militares xaponeses continuaron afirmando que o Exército e a Mariña de Guerra imperiais eran capaces de continuar combatendo e, ao inflixiren un serio dano ao adversario, poderían asegurar ao Xapón condicións decentes de capitulação. Segundo cálculos do Estado maior estadunidense, para garantir a cobertura dos desembarques nas illas nipônicas sería preciso lanzar nove bombas atómicas, como mínimo. Mais segundo se souben máis tarde, despois de destruídas Hiroshima e Nagasaki, os Estados Unidos non tiña outras bombas atómicas dispoñíbeis, e súa fabricación levaría moito tempo. "As bombas que lanzamos eran as únicas de que dispuñamos, e a velocidade de súa fabricación era moi lenta naquel tempo", escribiría o Secretario de Defensa dos Estados Unidos, Stimson. No entanto, para Mick Hume, colunista do Equipos de Londres , o goberno dos Estados Unidos tiña plena consciencia de que o Xapón se rendería. Informes da intelixencia estadunidense xa daban noticia de que o liderado militar xaponesa estaba tentando negociar unha rendição tres meses antes das bombas.

Nas tres décadas seguintes, o Xapón probou un período intenso crecemento económico movido pola exportación de produtos de alta tecnoloxía até unha forte recesión na década de 1990. Actualmente a economía xaponesa se volve para mercado asiático pola caída da demanda global en máis do 50%, o país tamén se dirixe para o fortalecimento militar e o desenvolvemento de fontes enerxéticas renovábeis.

Xeografía

Ver artigo principal: Xeografía do Xapón

O Xapón é un país insular que se estende ao longo da costa liches da Asia. O litoral marítimo do Xapón é aproximadamente catro veces maior que o brasileiro.^[17] As illas principais, de norte para sur, son: Hokkaido, Honshu, Shikoku e Kyushu. Alén destas illas maiores, o Xapón inclúe cerca de tres mil outras illas, parte das cales constitúen as illas Riukyu, inclusive Okinawa, que se estenden a suroeste de Kyushu até preto de Taiwan .

Cerca de 75% do país é montañoso ^[18] cunha cordilheira no centro das illas principais, de forma que as pequenas chairas costeiras se tornan as áreas máis poboadas do país.^[19] A montaña máis alta do Xapón é o monte Fuji con 3.776 metros de altitude e seu punto máis baixo fica no lago Hachirogata, catro metros abaixo do nivel do mar.^[17] Localizado no Círculo de fogo do Pacífico hai 80 volcáns activos no país e os sismos son moi comúns, ocorrendo mil deles sensíbeis por ano.^[18] Os ríos xaponeses son curtos e de augas lixeiras. Atinxen o mar pouco despois de súa nascente nas montañas enriba e forman xeralmente deltas en forma de abano.^[18]

O clima xaponés presenta unha clara diferenciação entre as estacións e sofre a influencia de masas de ar frías vindas da Sibéria no inverno, ben como de masas de ar quentes do Pacífico no verão. Os tufões son comúns entre o fin do verão e o inicio do outono. O país pode ser dividido en catro rexións climáticas: a de Hokkaido, de clima subártico, a de a costa do Pacífico, aderezado, a de a costa do Mar do Xapón, máis chuvoso, e o da rexión suroeste, subtropical.^[18]

As diferenzas entre as estacións do ano móstranse da seguinte maneira:^[20]

• O inverno xaponés, que vai de decembro a febreiro, é seco e ten regularmente Sol. Mentres o Centro e principalmente o Norte do Xapón son fríos, o Sur ten o tempo máis agradábel, e a temperatura vai raramente abaixo dos 0 °C.
• A primavera xaponesa, que vai de marzo a maio, é cando deixa de nevar, sendo que todas as paisaxes fican floridas.
• O verán xaponés comeza con tres a catro semanas de choiva, sendo este período importante para os agricultores. Despois deste período, o tempo tórnase extremamente quente.
• O outono xaponés é moi fresco, cunha lixeira brisa e unha temperatura máis fresca despois do verán.

O Xapón pode ser subdividido en nove eco-rexións forestais que refletem o clima e a xeografía das illas. Elas van de bosques subtropicais nas illas Ryukyu e Bonin, os bosques aderezados nas rexións de clima máis ameno das principais illas, e bosques de coníferas nas porcións frías ao norte.^[21]

Demografia

Ver artigo principal: Demografia do Xapón

	Cidades máis populosas do Xapón								ver • editar
	Posición	Cidade	Prefectura	Poboación	Posición	Cidade	Prefectura	Poboación	Tokio Yokohama Osaka
	1	Tokio	Tokio	8 483 050	11	Hiroshima	Hiroshima	1 159 391
	2	Yokohama	Kanagawa	3 579 133	12	Sendai	Miyagi	1 028 214
	3	Osaka	Osaka	2 628 776	13	Kitakyushu	Fukuoka	993 483
	4	Nagoya	Aichi	2 215 031	14	Chiba	Chiba	924 353
	5	Sapporo	Hokkaidō	1 880 875	15	Setagaya	Tokio	841 399
	6	Kobe	Hyōgo	1 525 389	16	Sakai	Osaka	835 202
	7	Quioto	Quioto	1 474 764	17	Niigata	Niigata	811 613
	8	Fukuoka	Fukuoka	1 474 764	18	Hamamatsu	Shizuoka	811 553
	9	Kawasaki	Kanagawa	1 327 009	19	Shizuoka	Shizuoka	709 888
	10	Saitama	Saitama	1 176 269	20	Sagamihara	Kanagawa	707 976
Censo 2005

Máis do 95% da poboación xaponesa ten orixe no arquipélago. Os xaponeses son descendentes de pobos jomon, yayoi e ainus que se estabeleceron no arquipélago nipônico durante miles de anos. Os Jomons foron os primeiros a desenvolver civilización no arquipélago, o pobo nômade Yayoi se estabeleceu na rexión Central do Xapón, e os Ainus ao Norte do país.

A poboación do Xapón é estimada en 127,4 millóns de persoas.^[22] En xeral, ela é bastante homogênea, sendo case toda composta por xaponeses, as minorías son os ainus, un pobo indíxena nativo do país, e os estranxeiros que van ao país en busca de emprego.

A expectativa media de vida no país é unha das máis elevadas do mundo, 81,25 anos,^[23] mais esa poboación está rapidamente envellecendo como resultado do gran número de nacementos posterior á Segunda Guerra Mundial seguido por unha caída na taxa de nacementos ao final do século XX. Así, en 2004 , cerca de 19,5% da poboación tiña máis de 65 anos.^[24] En 2008 o Xapón foi tido como o país con maior índice longevidade en todo o mundo; posuíndo máis de 36 mil persoas con máis de 100 anos de idade.^[25]

As mudanzas na demografia trouxeron unha serie de cuestións sociais, en particular un probábel declínio da forza de traballo e o aumento dos custos coa seguridade social. Nótase tamén que unha parcela dos mozos prefire non formar familias cando adultos.^[26] Prevese un declínio da poboación xaponesa para 100 millóns até 2050 e 64 millóns en 2100.^[24] Demógrafos e planejadores gobernamentais, no momento, debaten como lidar con este problema.^[26] A inmigración e o incetivo á natalidade son por veces suxeridos como unha solución para proporcionar traballadores mozos que poidan sustentar o envellecemento da poboación.^[27] A inmigración, con todo, non é unha medida popular.^[28]

Inmigración e Emigração

En 2004 o Ministerio da Xustiza do Xapón estimou o número de estranxeiros legais en case dous millóns sendo estes principalmente coreanos, chineses, taiwaneses, brasileiros e filipinos. As outras minorías son, peruanos, norteamericanos, ingleses, tailandeses, australianos, canadenses, indios, iranianos, rusos, entre outros.^[29]

Non obstante o número real de estranxeiros é incerto debido a existencia de moitos inmigrantes ilegais.^[30] A maioría dos brasileiros residentes no Xapón son nikkei (descendentes de xaponeses ou cônjuges de nipo-brasileiros) que viven e traballan legalmente e son coñecidos polos xaponeses como dekasseguis. O Brasil pasou a recibir inmigrantes xaponeses en 1908. A maior parte dos inmigrantes chegou na década de 1930 e se fixou sobre todo en São Paulo. Hoxe, a poboación nipo-brasileira é de case 1,5 millón de persoas, formando a maior colonia de descendentes de xaponeses do mundo. Moitos deses brasileiros de orixe xaponesa ou cônjuges teñen imigrado ao Xapón en busca de mellores condicións de vida, formando unha comunidade de cerca de 300 mil persoas no Xapón.^[31]

O primeiro grande afluxo de estranxeiros occidentais ocorreu na década de 1980, cando o goberno xaponés aprobou unha política de bolsas de estudo a estudantes estranxeiros en universidades xaponesas. Alén diso, a economía xaponesa crecía rapidamente na década de 1980, e un número considerábel de occidentais comezou a chegar ao Xapón. Moitos encontraron empregos como profesores de inglés , mais outros foron empregados en distintos campos profesionais, tales como as finanzas, negocios e no caso dos latino-americanos na industria. Aínda que algúns estranxeiros se tornen residentes permanentes ou mesmo cidadáns naturalizados, son moitas veces entendidos como visitantes temporais. As principais preocupacións dos estranxeiros son moitas veces relacionadas ao seu estatuto legal, e unha percepción pública xeneralizada da actividade criminosa.

Relixión

As principais relixións no Xapón son o Xintoísmo e o Budismo. O Xintoísmo é a relixión politeísta nativa do Xapón. Pasou por un proceso sincrético coas relixións vindas do exterior: o Taoísmo, o Confucionismo e o Budismo. Este foi introducido no país o século VI e pronto se espallou entre as clases guerreiras. Moitos xaponeses considéranse tanto xintoístas canto budistas, o que explica o traxe das dúas relixións teren en 2003, sumadas, aproximadamente 201 millóns de membros, ou sexa, máis do que a poboación total do Xapón, de cerca de 127 millóns de persoas.^[32] O Cristianismo chegou en 1549 no Xapón, con San Francisco Xavier e é hoxe professado por unha minoría do 0,7% dos xaponeses.^[22]

Política

Ver artigo principal: Política do Xapón

O Xapón é unha monarquía constitucional onde o poder do emperador é moi limitado. A Constitución o define como "símbolo do Estado e da unidade do pobo" e el non posúe poderes relacionados ao goberno. O poder, concedido por soberanía popular,^[33] está concentrado principalmente na figura do primeiro ministro do Xapón e doutros membros electos da Dieta. O emperador actúa como xefe de Estado en ocasións diplomáticas. Akihito é o presente emperador do Xapón e Naruhito, o próximo na liña sucessória do trono.

O órgano lexislativo do Xapón é a Dieta Nacional, un parlamento bicameral. A Dieta é formado pola Cámara dos Representantes, con 480 representantes electos por voto popular a cada catro anos ou cando disolta, e pola Cámara dos Conselleiros de 242 membros con mandatos de seis anos. Todos os cidadáns con máis de 20 anos teñen dereito ao voto^[17] e a concorrer nas eleccións nacionais e locais realizadas con voto secreto.^[33] O Xapón ten un sistema político democrático e pluripartidário con seis grandes partidos políticos. O liberal conservador Partido Liberal Demócrata (PLD) está no poder desde 1955, a non ser por un curto período de coalición da oposición en 1993.^[34] O maior partido de oposición é o liberal social Partido Democrático do Xapón.

O primeiro ministro do Xapón é o xefe de goberno. O demandante é escollido pola Dieta de entre un de seus membros e endosado polo emperador. O primeiro ministro é o xefe do Despacho, órgano executivo, e nomea e dimite ministros de Estado, a maioría dos cales debe ser membro da Dieta. O primeiro ministro do Xapón é, no momento, Yukio Hatoyama.^[35]

Historicamente influenciado polo sistema chinés, o sistema legal do Xapón desenvolveuse independentemente durante o período Edo. Non obstante, desde o final do século XIX, o sistema legal xaponés ten se baseado en gran parte nos dereitos civís da Europa, principalmente da Francia e Alemaña. En 1896, por exemplo, o goberno xaponés estabeleceu un código civil baseado no modelo alemán. Con modificacións do pos-Guerra, o código permanece vixente no Xapón. A lei estatutaria orixínase na Dieta coa aprobación do emperador. A Constitución require que o emperador promulgue as leis aprobadas pola Dieta, sen, no entanto, revisarlle o poder de opôr-se a aprobación dunha lei. O sistema de tribunais do Xapón é dividido en catro esferas básicas: a Suprema Corte e tres niveis de cortes inferiores.^[36] O corpo principal da lei estatutaria xaponesa é chamado de Seis Códigos.

Relacións internacionais e forzas armadas

O maior socio militar do Xapón son os Estados Unidos, tendo como fundamento de súa política externa ^[37] a alianza defensiva Xapón-Estados Unidos. O maior socio comercial do Xapón é a China, destino da maior parte das exportacións e importacións. Como membro das Nacións Unidas desde 1956, o Xapón serviu como membro temporal do Consello de Seguranza por un total de 18 anos, máis recentemente entre 2005 e 2006. El é tamén membro das nacións G4 buscando un asento permanente no Consello de Seguranza.^[38] O Xapón tamén se destaca na política internacional por ser membro do G8, da APEC, da ASEAN+3 e participante da Cúpula do Leste da Asia. O país é tamén o segundo maior doante para Asistencia Oficial para o Desenvolvemento, con 0,19% do seu PNB en 2004.^[39] O Xapón tamén contribuíu con contigentes non combatentes para a Invasión do Iraq, mais posteriormente retirou súas tropas do Iraq.^[40]

Os gastos militares do Xapón son a cuarta maior do mundo, con US$ 42 bilhões orzados en 2005, o que representa só 1% do PIB nacional por ano. O Xapón ten disputas territoriais con Rusia , China, Taiwan e Corea do Sur. A maior parte desas disputas envolve a presenza de recursos naturais como o petróleo e factores históricos.^[41] Reivindica a soberanía sobre as illas Etorofu, Kunashiri e Shikotan, coñecidas no Xapón como "Territorios do Norte" e na Rusia como "Illas Curilas do Sur" ocupadas pola Unión Soviética en 1945 e administradas actualmente pola Rusia. Disputa os Rochedos de Liancourt (chamados Takeshima ou Dokdo) coa Corea do Sur — ocupadas por esta desde 1954 — e as illas inabitadas de Senkaku-shoto (Diaoyu Tai) con China e Taiwan. O Xapón tamén afronta graves problemas coa Corea do Norte acerca de seu programa de armamento nuclear e de probas de mísiles. O fortalecimento militar da China tamén é unha fonte de preocupación. No entanto, o goberno xaponés considera o desenvolvemento de robótica militar máis viábel para forzas armadas do país.

A militarização do Xapón é restrinxida polo Artigo 9 de súa Constitución pos-guerra o cal renuncia ao dereito de declarar guerra ou ao uso de forza militar como medios para a resolución de disputas internacionais, aínda que o goberno estea tentando facer unha emenda á Constitución a través dun referendo.^[42] As forzas armadas do Xapón son controladas polo Ministerio da Defensa e consisten basicamente das Forzas de Autodefesa Terrestre, Marítima e Aérea. As forzas armadas foron usadas recentemente en misións de paz e o envío de tropas xaponesas para o Iraq marcou o primeiro uso delas desde a Segunda Guerra Mundial.^[40]

Divisións administrativas

Ver artigo principal: Subdivisões do Xapón

Aínda que tradicionalmente o Xapón sexa dividido en oito rexións, administrativamente o país é formado por 47 prefecturas, cada unha cun governador, un lexislativo e unha burocracia administrativa. A antiga cidade de Tokio foi dividía en 23 barrios especiais, cada un cos mesmos poderes dunha cidade.

No momento o país pasa por unha reestruturación administrativa que unirá entre si a maioría das cidades e poboados. Este proceso reducirá o número de rexións administrativas e de subprefeituras e espérase que corte gastos.^[43]

O Xapón ten máis de dez grandes cidades que cumpren un papel importante en súa cultura, patrimonio e economía. As dez máis populosas son tamén capitais de provincias e foron transformadas en cidades por mandato gobernamental debido á súa importancia:

Hokkaidō 1. Hokkaidō	Tōhoku 2. Aomori 3. Iwate 4. Miyagi 5. Akita 6. Yamagata 7. Fukushima	Kantō 8. Ibaraki 9. Tochigi 10. Gunma 11. Saitama 12. Chiba 13. Tokio 14. Kanagawa	Chūbu 15. Niigata 16. Toyama 17. Ishikawa 18. Fukui 19. Yamanashi 20. Nagano 21. Gifu 22. Shizuoka 23. Aichi
Kansai 24. Mie 25. Shiga 26. Kioto 27. Osaka 28. Hyōgo 29. Nara 30. Wakayama	Chūgoku 31. Tottori 32. Shimane 33. Okayama 34. Hiroshima 35. Yamaguchi	Shikoku 36. Tokushima 37. Kagawa 38. Ehime 39. Kōchi	Kyūshū e Okinawa 40. Fukuoka 41. Saga 42. Nagasaki 43. Kumamoto 44. Ōita 45. Miyazaki 46. Kagoshima 47. Okinawa

Economía

Ver artigo principal: Economía do Xapón

Levándose en conta seu produto interior bruto de 4,8 trilhões de dólares,^[44] o Xapón é presentemente a segunda economía mundial^[44] e a terceira en relación á paridade do poder de compra^[45] o que ocorre, basicamente, no transcurso da cooperación entre o goberno e a industria, dunha profunda ética do traballo, investimentos en alta tecnoloxía, redución de desperdício e reciclaxe de materiais e dun orzamento relativamente baixo para a defensa. De entre as principais actividades industriais están a enxeñaría automóbil, a electrónica, a informática, a siderurgia, a metalurgia, a construción naval e a química, con destaque para as industrias con tecnoloxía de punta nestes sectores.

As exportacións xaponesas inclúen equipamento de transporte, vehículos motorizados, produtos eletroeletrônicos, maquinário industrial e produtos químicos.^[46] Os principais compradores do Xapón son a China, os Estados Unidos, a Corea do Sur, Taiwan e Hong Kong (en 2005).^[46] Con todo, o Xapón posúe reducidos recursos naturais para sustentar o crecemento económico e por iso depende doutros países en relación a materias-primas. Os países que máis venden para o Xapón son a China, os Estados Unidos, o Brasil, a Arabia Saudita, os Emirados Árabes Unidos, a Australia, a Corea do Sur e a Indonesia. As principais importacións do país son máquinas e equipamentos, combustíbeis fósiles, produtos alimentícios (carne en particular), químicos, têxteis e materia-prima para súas industrias. O principal socio comercial do Xapón é a China.^[47] O maior banco do mundo está no Xapón,^[48] o Mitsubishi UFJ Financial Group,^[49] con aproximadamente 1,7 trilhões de dólares en fondos^[48] así como o maior sistema de caderneta de aforro postal do mundo e o maior titular de aforro mundial, o Servizo Postal Xaponés, detentor de títulos privados da orde de 3,300 bilhões de dólares. Tamén fica no país a segunda maior bolsa de valores do mundo, a Bolsa de Valores de Tokio, cunha capitalização de mercado de máis de 549,7 trilhões de yens en decembro de 2006.^[50] Tamén é lar dalgunhas das maiores empresas de servizos financeiros, grupos empresariais e bancos. Por exemplo, varios keiretsus (grupos empresariais) e multinacionais como a Sony, a Sumitomo, a Mitsubishi e a Toyota teñen bancos, grupos de investimento e de servizos financeiros.

As principais actividades económicas do Xapón circulan entre as illas de Hokkaido, Honshu, Shikoku e Kyushu. O Xapón é cortado por unha eficiente malla rodoviária e ferroviaria que liga o país de norte a sur. En 2004, había 1.177.278 km de estradas pavimentadas, 173 aeroportos e 23.577 km de ferrovias.^[46] O transporte aéreo é en gran parte operado pola All Nippon Airways (ANA) e pola Japan Airlines (JAL). Xa as ferrovias son operadas pola Japan Railways entre outras. Os aeroportos máis movidos fican nas rexións máis populosas do país, Kanto e Kinki. O Aeroporto Internacional de Narita, por exemplo, é o máis movido do país e o oitavo máis movido do mundo.^[51] Hai moitos voos internacionais de varias cidades e países do Xapón e para o país. Xa o transporte portuario, a pesar de fundamental para un país insular, encóntrase en baixo, desde un pico na década de 1980.^[51]

Porque só 15% das terras xaponesas son apropiadas para o cultivo,^[52] o sistema de terraceamento é usado en pequenas áreas. Isto resulta nun dos máis elevados niveis de produtividade por unidade no mundo. O pequeno sector agrario do Xapón, con todo, é moi subsidiado e protexido. O Xapón precisa importar cerca de 50%^[53] dos grans consumidos a non ser polo arroz, e depende de importacións para seu suprimento de carne. O Xapón é o segundo maior produtor de pescado do mundo por tonelada despois da China e ten unha das maiores flotas de pesqueiros do mundo que responde por case 15% da pesca mundial.^[46] O Xapón depende de países estranxeiros en 80% para o seu suprimento de petróleo e alimentos como a carne bovina.^[54]

É líder nos campos da pescuda científica, tecnolóxica, maquinária e médica. Algunhas das máis importantes contribucións tecnolóxicas do Xapón son encontrados nos campos da electrónica, maquinaria, robótica industrial, óptica, química, semicondutores e metalurgia. O Xapón é líder no mundo dos robots industriais, sendo que máis da metade dos robots existentes no mundo, son usados nas súas industrias.^[55]

As grandes empresas xaponesas son organizadas de dous modos principais:

• As keiretsus (ou redes verticais) son un conxunto de empresas que viven en función dunha gran empresa especializada. As pequenas empresas son fornecedoras e prestadoras de servizos da empresa central. As maiores keiretsus xiran en torno á Toyota, Toshiba, Nissan, Hitachi e Matsushita.
• Redes horizontais ou kigyo shudan son baseadas na conexión entre grandes empresas. San consideradas herdeiras da zaibatsu. Actualmente as principais redes horizontais son: Mitsui, Mitsubishi, Sumitomo, Fuyo, Dao-Ichi Kangin e Sanwa.

Infraestrutura

En 2005 , metade da enerxía no Xapón era producida a partir de petróleo , un quinto a partir do carbón e 14% do gas natural.^[56] A enerxía nuclear produce un cuarto da electricidade do país.^[57]

Os gastos do Xapón con estradas teñen sido grande.^[58] Os 1,2 millóns km de estradas pavimentadas son os principais medios de transporte.^[59] O país ten a circulación á esquerda. A única rede de alta velocidade, dividida, limitado por estradas con portagem de acceso conecta as principais cidades e son operadas por empresas de recada de pedágio. Coches novos e usados son baratos. As taxas de propiedade do automóbil e taxas de combustíbel son utilizados para promover a eficiencia enerxética. No entanto, en só 50% de todas as distancias percorridas, o uso do automóbiles é o máis baixo de todos os países do G8.^[60]

Decenas de empresas de transporte ferroviario xaponesas compiten nos mercados de transporte local e rexional de pasaxeiros, por exemplo, empresas 7 JR, Kintetsu Corporation, Seibu Railway e Keio Corporation. Moitas veces, como estratexia desas empresas, ao lado das estacións existen empreendiemntos inmobiliario ou tendas de departamento. Cerca de 250 trens de alta velocidade Shinkansen ligan as principais cidades xaponesas. Os trens xaponeses son coñecidos pola súa puntualidade.^[61]

Existen 173 aeroportos e voar é unha maneira popular de se viaxar entre cidades do país. O maior aeroporto doméstico, o Aeroporto Haneda, é o aeroporto máis movido da Asia. Os maiores aeroportos internacionais son o Aeroporto Internacional de Narita (rexión de Tokio ), Aeroporto Internacional de Kansai (área de Osaka /Kobe/Quioto) e o Aeroporto Internacional de Chubu (área de Nagoya ). Os maiores portos inclúen o Porto de Nagoya.

Educación

A alfabetização no Xapón remonta anterior á introdución da escrita chinesa o século VI. Inicialmente restrinxida ás clases aristocráticas, a educación atinxiu a poboación en xeral no Período Edo, en que había escolas específicas para a clase dos samurais, mais tamén escolas mixtas que ensinaban escrita, lectura e aritmética. Grazas a ese sistema, calcúlase que en 1868, época da Restauración Meiji, 40% da poboación xaponesa fose alfabetizada.^[62] A división en escolas primarias, secundarias e universidades foi introducida no Xapón en 1871 como parte da Restauración Meiji.^[63]

Desde 1947, a educación obrigatoria no Xapón inclúe a educación infantil e o ensino fundamental, shōgakkō, o cal dura nove anos (dos seis aos 15 anos). Case todos os nenos continúan seus estudos nun ensino secundario, chūgakkō, de tres anos e, de acordo co Ministerio da Educación, Cultura, Deportes, Ciencia e Tecnoloxía, cerca de 75,9% dos formandos do ensino secundario cursaron a universidade, a educación profesional, ou outros cursos pos-secundarios en 2005.^[64] O ano letivo no Xapón ten inicio en abril e pode ser dividido en dous ou tres períodos. O currículo de cada serie é determinado polo Ministerio da Educación, Cultura, Deportes, Ciencia e Tecnoloxía, ben como hai avaliacións periódicas do material escolar utilizado.^[62]

A educación no Xapón é moi competitiva,^[65] en especial, o ingreso en institucións de ensino superior. De acordo co Suplemento de Educación Superior do The Times, as universidades máis importantes do Xapón son a Universidade de Tokio, a Universidade de Quioto e a Universidade de Osaka.^[66] No momento, a educación xaponesa pasa por unha reestruturación que tenta adaptala ao século XXI, mudando súa ênfase da disciplina e do respecto a tradición para a liberdade e a creatividade.^[62]

Ciencia e tecnoloxía

O Xapón é unha das nacións líderes nos campos da pescuda científica, especialmente de tecnoloxía , maquinário e pescuda biomédica. Cerca de 700.000 pescudadores dividen un orzamento de 130 bilhões dólares para pescuda e desenvolvemento, o terceira maior do mundo.^[67] O Xapón é líder mundial no dominio da pescuda científica fundamental, producindo trece premios Nobel, quere en física , química ou medicina,^[68] tres Medalla Fields^[69] e un Premio Gauss.^[70]

Algunhas das máis importantes contribucións tecnolóxicas do Xapón son encontrados nas áreas de electrónicos , automóbiles, máquinas, enxeñaría sísmica, robótica industrial, óptica, química, semicondutores e metais. Xapón é líder do mundo en produción e utilización de robótica, posuíndo máis de metade (402.200 de 742.500) de robots industriais do mundo, usado para a fabricación.^[71] Produciu tamén o QRIO, ASIMO e o AIBO. O Xapón é o maior produtor mundial de automóbiles^[72] e abriga catro dos quince maiores fabricantes de automóbiles do mundo e sete dos vinte maiores líderes de vendas de semicondutores actualmente.

A Axencia Xaponesa de Explotación Aeroespacial (JAXA) é a axencia espacial do Xapón, que realiza pescudas espaciais, planetárias, de aviación e no desenvolvemento de foguetes e satélites. É un participante da Estación Espacial Internacional e do Módulo de Experiencias Xaponés (Kibo) foi adicionado á Estación Espacial Internacional durante voos do ómnibus espacial en 2008 .^[73] A empresa ten planos de explotación espacial, como o lanzamento da Venus Climate Orbiter (PLANET-C) en 2010 ,^[74][75] no desenvolvemento da Mercury Magnetospheric Orbiter para ser lanzada en 2013 ^[76][77] e a construción dunha base lunar en 2030 .^[78]

En 14 de setembro de 2007 , lanzou o explorador da órbita lunar "SELENE" (Selenological and Engineering Explorer) nun portador de foguetes H-IIA (Modelo H2A2022) no Centro Espacial de Tanegashima. SELENE tamén é coñecido como Kaguya, a princesa lunar do antigo conto The Tale of the Bamboo Cutter.^[79] Kaguya é a maior misión de sonda lunar desde o programa Apollo. Súa misión é recadar datos sobre a orixe da Lúa e súa evolución. Ela entrou nunha órbita lunar en 4 de outubro,^[80][81] voando nunha órbita lunar a unha altitude de cerca de 100 km.^[82]

Cultura

Ver artigo principal: Cultura do Xapón

Os últimos séculos ela foi influenciada pola Europa e polos Estados Unidos. A pesar desas influencias, o Xapón xerou un complexo propio de artes , técnicas artesanais (bonecas, obxectos lacados, cerámica, bonsai, origamis e outras artes con papel, o alén do ikebana), espectáculos (bunraku, danza, kabuki, noh, rakugo, shibu, Yosakoi Soran) e tradicións (xogos, onsen, sento, cerimonia do té), alén dunha culinária única. A cultura popular xaponesa tornouse coñecida a partir dos mangás e dos animes. Os mangás xurdiron coa unión entre a pintura tradicional sobre madeira e a arte Occidental.^[83] A animación e os filmes influenciados polo mangá son chamados anime. Os consoles feitos no Xapón prosperaron desde os anos 1980.^[84]

A música do Xapón tamén é eclética, prestando instrumentos, escalas e estilos de culturas veciñas. Moitos instrumentos como o koto, foron introducidos os séculos IX e X. O acompanhamento do noh data do século XIV e a popular música co shamisen do XVI. A música occidental, introducida en fins do século XIX, agora é parte da cultura. O Xapón do pos-guerra foi moi influenciada pola música contemporánea dos Estados Unidos e da Europa, o que levou ao desenvolvemento do estilo chamado J-pop.^[85] O karaokê é a práctica cultural máis común.

Os primeiros traballos da literatura xaponesa inclúen dous libros, o Kojiki e o Nihonshoki e o libro de poesía do século XVIII, Manyoshu, todos escritos con ideogramas chineses.^[86] No inicio do Período Heian, a escrita coñecida como kana (Hiragana e Katakana) foi creada como fonograma. Durante o Período Edo a literatura tornouse arte non só da aristocracia, mais dos chonin, a poboación común. A Era Meiji viu o declínio das formas tradicionais de literatura e a crecente adopción de influencias occidentais. Natsume Soseki e Mori Ogai foron os primeiros romancistas modernos do Xapón, seguidos por Ryunosuke Akutagawa, Junichiro Tanizaki, Yasunari Kawabata, Yukio Mishima e, máis recentemente, Haruki Murakami. O Xapón ten dous gañadores do Nobel de Literatura, Yasunari Kawabata (en 1968) e Kenzaburo Oe (en 1994). No cinema destácase o cineasta Akira Kurosawa.^[87]

Deportes

Ver artigo principal: Deporte no Xapón

Os deportes practicados no Xapón varían desde os tradicionais, chamados budô, en especial o judô, o karatê, o kendo e o sumô, considerado o deporte nacional,^[88][89][90] até os deportes Occidentais tales como o béisbol e o fútbol, introducidos no país tras a restauración Meiji e popularizados a través do sistema educacional.^[91] Outros deportes populares son os deportes de inverno, como snowboard, esquí e patinação no xeo, alén do golf,^[92] e do automobilismo co Súper GT e a Formula Nippon.^[93] Diversos atletas xaponeses, en especial do béisbol e deportes olímpicos teñen notoriedade internacional.

O béisbol é un dos deportes con espectadores máis populares do Xapón.^[91] A liga profesional xaponesa de béisbol xurdiu en 1936 e foi reformulada para o formato actual en 1950. Ela é formada hoxe por doce grupos de todo o país. As competicións anuais son vistas por millóns de persoas.

O fútbol comezou a crecer coa creación da J-League en 1991 ^[94] e a contribución de "Zico" no Kashima Antlers entre outros técnicos.^[91] Sendo xa o segundo deporte máis practicado nas escolas procúrase xerar unha cultura do fútbol que garanta súa práctica pola poboación.^[95] Desde entón, os clubs da liga contan con moitos atletas estranxeiros.

O Xapón xa foi sede de varias competicións internacionais, como os Xogos Olímpicos de inverno de 1972, os de 1998 e as Olimpíadas de 1964 en que o judô foi incluído como modalidade olímpica.^[96] O histórico de participacións do Xapón nos Xogos Olímpicos remonta a 1912 en Estocolmo e desde 1964 o país participou de todos os eventos olímpicos, a non ser por un breve momento en 1980.^[96] En 2002 , o país acolleu a Copa do Mundo de Fútbol en conxunto coa Corea do Sur, chegando á fase de oitavas-de-final. Na edición seguinte, o equipo nacional que era comandada por Zico non repetiu o logro e foi eliminada na primeira fase da competición.

Referencias

Ver tamén

A Wikipédia posúe o portal: Xapón {{{Portal2}}} {{{Portal3}}} {{{Portal4}}} {{{Portal5}}}

Outros proxectos Wikimedia tamén conteñen material sobre este tema:
	Definicións no Wikcionário
	Libros e manuais no Wikilivros
	Citações no Wikiquote
	Imaxes e medía no Commons
	Noticias no Wikinotícias

• Asia
• Alista de países

Conexións externas

No Xapón

• Páxina oficial do primeiro ministro do Xapón (en xaponés )
• Páxina oficial da familia imperial (en inglés )
• Despacho de estatística do Ministerio da Administración Interna e Comunicación (en xaponés )
• Organización Nacional de Turismo Xaponés (en portugués )

No Brasil

• Portal Xapón (en portugués )
• Fundación Xapón no Brasil (en portugués )
• Embaixada do Xapón no Brasil (en portugués )

En Portugal

• Embaixada do Xapón en Portugal (en portugués )
• Asociación de amizade Portugal-Xapón (en portugués )

Arquivo:Japonsko-pahýl.png	Xapón
	Bandeira • Brasão • Cinema • Culinária • Cultura • Demografia • Economía • Forzas Armadas • Xeografía • Historia • Illas • Penínsulas • Portal • Política • Ríos • Subdivisões • Imaxes

Xapón

v • e G20 - Maiores economías Países: Arxentina • Australia • Brasil • Canadá • República Popular da China • Francia • Alemaña • India • Indonesia • Italia • Xapón • México • Rusia • Arabia Saudita • África do Sur • Corea do Sur • Turquía • Reino Unido • Estados Unidos • Unión Europea v • e Divisións administrativas do Xapón Prefecturas Aichi · Akita · Aomori · Chiba · Ehime · Fukui · Fukuoka · Fukushima · Gifu · Gunma · Hiroshima · Hokkaido · Hyogo · Ibaraki · Ishikawa · Iwate · Kagawa · Kagoshima · Kanagawa · Kochi · Kumamoto · Quioto · Mie · Miyagi · Miyazaki · Nagano · Nagasaki · Nara · Niigata · Oita · Okayama · Okinawa · Osaka · Saga · Saitama · Shiga · Shimane · Shizuoka · Tochigi · Tokushima · Tokio · Tottori · Toyama · Wakayama · Yamagata · Yamaguchi · Yamanashi Rexións Hokkaido · Tohoku · Kanto · Chubu (Hokuriku - Koshinetsu - Tokai - Chunkyo) · Kansai · Chugoku · Shikoku · Kyushu Principais cidades 23 barrios de Tokio · Chiba · Fukuoka · Hiroshima · Kawasaki · Kitakyushu · Kobe · Quioto · Nagoya · Osaka · Saitama · Sakai · Sapporo · Sendai · Shizuoka · Yokohama v • e Organización para a Cooperación e Desenvolvemento Económico (OCDE) Alemaña | Australia | Austria | Bélxica | Canadá | Corea do Sur | Dinamarca | Eslováquia | España | Estados Unidos da América | Finlandia | Francia | Grecia | Hungría | Irlanda | Islandia | Italia | Xapón | Luxemburgo | México | Noruega | Nova Zelândia | Países Baixos | Polonia | Portugal | Reino Unido | República Checa | Suecia | Suíza | Turquía v • e Asia Países Afganistán • Arabia Saudita • Arménia • Azerbaijão • Bahrein • Bangladesh • Brunei • Butão • Cambodia • Cazaquistão • China • Chipre • Corea do Norte • Corea do Sur • Emirados Árabes Unidos • Filipinas • Geórgia • Iemen • India • Indonesia • Irán • Iraq • Israel • Xapón • Xordania • Kuwait • Laos • Líbano • Maldivas • Malaisia • Mongólia • Mianmar • Nepal • Omã • Paquistán • Qatar • Quirguistão • Rusia • Singapur • Siria • Sri Lanka • Tadjiquistão • Tailandia • Taiwan • Timor-Leste • Turquemenistão • Turquía • Uzbequistão • Vietname Erro ao crear miniatura: Territorios Palestina (Cisxordania e Faixa de Gaza) • Cocos • Natal • Territorio Británico do Océano Índico v • e Nacións Antárticas Países: África do Sur   • Alemaña • Arxentina • Australia • Bélxica • Brasil • Bulgaria • Chile • China • Corea do Sur • Ecuador • España • Estados Unidos da América • Finlandia • Francia • India • Italia • Xapón • Noruega • Nova Zelândia • Países Baixos • Pavo • Polônia • Portugal • Reino Unido • Rusia • Suecia • Ucraína • Uruguai v • e G4 Países: Alemaña • Brasil • India • Xapón Arquivo:G4countries.PNG v • e Países desenvolvidos Alemaña | Andorra | Australia | Austria | Bélxica | Canadá | Corea do Sur | Dinamarca | España | Estados Unidos da América | Finlandia | Francia | Grecia | Irlanda | Islandia | Israel | Italia | Xapón | Liechtenstein | Luxemburgo | Mónaco | Noruega | Nova Zelândia | Países Baixos | Portugal | Reino Unido | San Marino | Singapur | Suecia | Suíza | Taiwan | Vaticano v • e Asociación Sur-Asiática para a Cooperación Rexional (SAARC) Membros Afganistán · Bangladesh · Butão · India · Maldivas · Nepal · Paquistán · Sri Lanka Observadores China (RPC) · Corea do Sur · Estados Unidos da América · Irán · Xapón · Unión Europea v • e Monarquías Monarquías absolutas Arabia Saudita · Brunei · Omã · Suazilândia · Vaticano Monarquías constitucionais Antígua e Barbudac · Australiac · Andorra · Bahamasc · Bahrein · Barbadosc · Belizec · Bélxica · Butão · Cambodia · Canadác · Dinamarca · Emirados Árabes Unidosu · España · Granadac · Illas Salomãoc · Xamaicac · Xapónj · Xordania · Kuwait · Liechtenstein · Lesoto · Luxemburgo · Malaisia · Mónaco · Marrocos · Nova Zelândiac · Noruega · Países Baixos · Papua-Nova Guineac · Qatarq · Reino Unidoc · San Cristóvão e Nevisc · San Vicente e Granadinasc · Santa Lúciac · Suecia · Tailandia · Tonga · Tuvaluc Monarquías electivas Andorra · Cambodia · Emirados Árabes Unidosu · Kuwait · Malaisia · Suazilândia · Vaticano Monarquías subnacionais Ankole (Uganda) · Ashanti (Gana) · Buganda (Uganda) · Bunyoro (Uganda) · Busoga (Uganda) · Māori (Nova Zelândia) · Sigave (Wallis e Futuna) · Toro (Uganda) · Uvea (Wallis e Futuna) · Zululândia (África do Sur) (c) Nos 16 membros da Commonwealth, o monarca, á excepción do Reino Unido, é representado por un Governador Xeral.  · (j) Monarca discutível como sendo o certo Xefe de Estado. · (q) Tecnicamente unha monarquía constitucional mais mostra eficaces propiedades dunha monarquía absoluta. (u) O monarca utiliza o título non-monárquico de "Presidente".

ace:Jeupunckb:ژاپۆنmhr:Японийmwl:Japonpnb:جاپان