| Tratado de Lisboa | |
|---|---|
| Tratado de Lisboa que emenda o Tratado da Unión Europea e o Tratado que estabelece a Comunidade Europea | |
|
Logótipo
|
|
| Tipo de tratado | Tratado reformador, que emenda os anteriores |
| Esbozado | 7-8 de decembro de 2007. |
| Asinado - local |
13 de decembro de 2007. Lisboa, Portugal |
| Selado | 18 de decembro de 2007. |
| En vigor - condición |
1 de decembro de 2009. Ratificación de todos os Estados-membros |
| Ratificación | Concluída |
| Asinantes | Todos os Estados-membros da UE |
| Depositário | Goberno de Italia |
| Linguas | Nas 23 linguas oficiais da UE |
| Website | europa.eu/lisbon_treaty |
O Tratado de Lisboa (inicialmente coñecido como o Tratado Reformador) é un tratado que foi asinado polos Estados-membros da Unión Europea (UE) en 13 de decembro de 2007 , e que reformou o funcionamento da Unión en 1 de decembro de 2009 , cando entrou en vigor. El emenda o Tratado da Unión Europea (TUE, Maastricht; 1992) e o Tratado que estabelece a Comunidade Europea (TCE, Roma; 1957). Neste proceso, o TCE foi renomeado para Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea (TFUE).
Importantes mudanzas incluíron o aumento de decisións por votación por maioría calificada no Consello da Unión Europea, o aumento do Parlamento Europeo, no proceso lexislativo a través da extensión da co-decisión co Consello da Unión Europea, a eliminación dos Tres Piares e a creación dun Presidente do Consello Europeo, cun mandato máis longo, e un Alto Representante da Unión para os Negocios Estranxeiros e a Política de Seguranza, presentando unha posición unida sobre as políticas da UE. O Tratado tamén fixo que a Carta da Unión en materia de dereitos humanos, a Carta dos Dereitos Fundamentais, se tornase xuridicamente vinculativa.
O obxectivo declarado do tratado é "completar o proceso lanzado polo Tratado de Amesterdão (1997) e polo Tratado de Nice (2001), con vista a reforzar a eficiencia e a lexitimidade democrática da Unión e para mellorar a coherencia da súa acción".[1] Os opositores do Tratado de Lisboa, como o instituto político británico Open Europa e o danés e ex-deputado do Parlamento Europeo (MEP) Jens-Peter Bonde, argumentaron que sería unha maneira de centralizar a UE,[2] e enfraquecer a democracia retirando poder ao eleitorado nacional.[3]
As negociacións para reformar as institucións da UE comezaron en 2001, resultando, en primeiro lugar, na Constitución Europea, que fracasou debido ao rexeitamento polos electores franceses e holandeses en 2005. En substitución á Constitución, creouse o Tratado de Lisboa, que estaba inicialmente previsto para ser ratificado por todos os Estados-membros até ao final de 2008. Este calendario fallou, principalmente debido ao rexeitamento inicial do Tratado en 2008 polo eleitorado irlandés, unha decisión que foi revertida no segundo referendo realizado en 2009.
A necesidade de revisión do cadro constitucional da UE, particularmente tendo en conta a adhesión de dez novos Estados-membros en 2004, mereceu destaque nunha declaración anexa ao Tratado de Nice en 2001. Os acordos de Nice tiña pavimentado o camiño para novos alargamentos da Unión e para a reforma dos procesos de votación. Na Declaración de Laeken de decembro de 2001, a UE comprometeuse a mellorar a democracia, transparencia e eficiencia, e a definir o proceso polo cal unha nova Constitución fose creada, co obxectivo de alcanzar eses obxectivos. A Convención Europea foi creada, presidida polo ex-Presidente francés Valéry Giscard d'Estaing, e foi dada a tarefa de consultar, o máis amplamente posíbel, toda a Europa co obxectivo de producir un primeiro proxecto de Constitución. O texto final da Constitución proposta foi acordada na reunión de cúpula en 18-19 de xuño de 2004, so a presidencia da Irlanda.
A Constitución, sendo acordada polos xefes de Goberno dos 25 Estados-membros, foi asinada nunha cerimonia realizada en Roma, en 29 de outubro de 2004. Antes que puidese entrar en vigor, no entanto, tivo que ser ratificada por cada Estado-membro. Aa ratificación tomou formas distintas en cada país, dependendo das tradicións, disposicións constitucionais e procesos políticos. En 2005, os referendos dos Países Baixos e da Francia rexeitaron a Constitución Europea. Mentres que a maioría dos Estados-membros xa ratificaran a Constitución Europea (principalmente a través da ratificación parlamentaria, aínda que a España e o Luxemburgo realizasen referendos), debido á esixencia de unanimidade para alterar os Tratados constitucionais da UE, ficou claro que ela non podía entrar en vigor. Iso levou a un "período de reflexión" e o fin político da proposta de Constitución Europea.
En 2007, a Alemaña asumiu a presidencia rotativa da UE e declarou o "período de reflexión". En marzo, no 50.º aniversario do Tratado de Roma, a Declaración de Berlín foi adoptada por todos os Estados-membros. Esta declaración esbozou a intención de todos os Estados-membros chegaren a acordo sobre un novo tratado a tempo das Eleccións parlamentarias europeas de 2009, para que o tratado fose ratificado antes de mediados de 2009.[4]
Xa antes da Declaración de Berlín, o Grupo Amato (oficialmente, o Comité de Acción para a Democracia Europea, ACED) - un grupo de políticos europeos, apoiados pola Comisión Barroso con dous representantes no grupo - traballou oficialmente en reescrever o Tratado que institúe unha Constitución para a Europa (Constitución da UE). A 4 de xuño de 2007, o grupo lanzou o seu texto en francés - cortando 63.000 palabras en 448 artigos da Constitución para a Europa, reducindo o novo texto a só 12.800 en 70 artigos.[5] Na Declaración de Berlín, os líderes da UE definiron, non-oficialmente, un novo cronograma para o novo Tratado:
En 21 de xuño de 2007, o Consello Europeo de xefes de Estado e/ou de Goberno reuníronse en Bruxelas , para estabelecer un acordo sobre un novo tratado para substituír a Constitución rexeitada. A reunión tivo lugar no ámbito da presidencia alemá da UE, coa Chanceler Angela Merkel a liderar as negociacións na calidade de Presidente en exercicio do Consello Europeo. Despois de lidar con outras cuestións, como decidir sobre a adhesión do Chipre e Malta ao euro, as negociacións sobre o Tratado que asumiu, duraron até á mañá de 23 de xuño de 2007. A parte máis difícil das negociacións foi a insistência da Polonia para aplicar o método de Penrose no Consello da Unión Europea.[6]
Foi alcanzado un acordo sobre un mandato de 16 páxinas para unha Conferencia Intergovernamental, que propuxo a remoción de gran parte da terminologia constitucional e moitos dos símbolos do antigo texto da Constitución Europea. Alén diso, foi decidido recomendar ao CIG que as disposicións da antiga Constitución Europea debían ser alteradas nalgúns aspectos-chave (como o voto ou a política externa). Debido á presión do Reino Unido e da Polonia, foi igualmente decidido adicionar un protocolo para a Carta dos Dereitos Fundamentais da Unión Europea (esclarecendo que non se irían estender os dereitos dos tribunais para mudar a lei nacional no Reino Unido e na Polonia). Entre as mudanzas específicas cóntanse unha maior capacidade de opt-out en certas áreas de lexislación e que a proposta do novo sistema de votación, que formaba parte da Constitución Europea, non sería usado antes de 2014 (ver disposicións abaixo).[7]
Na reunión de xuño, o nome de "Tratado Reformador" tamén xurdiu, finalmente, para esclarecer que a abordaxe constitucional foi abandonada. Tecnicamente, foi acordado que o Tratado Reformador, que altera tanto o Tratado da Unión Europea (TUE) como o Tratado que institúe a Comunidade Europea (TEC), incluía a maioría das disposicións da Constitución Europea, no entanto, non as combinando nun só documento. Foi igualmente acordado renomear o Tratado que institúe a Comunidade Europea, que por ser o principal acordo funcional e por incluír a maioría das disposicións substantivas de dereito primario europeo, para "Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea". Alén diso, foi acordado que, diferentemente da Constitución Europea, onde unha Carta foi parte do documento, existiría só unha referencia para a Carta dos Dereitos Fundamentais da Unión Europea para tornar o texto xuridicamente vinculativo.[7] Despois do consello, a Polonia indicou que pretendía reabrir algunhas áreas. En xuño, o primeiro ministro da Polonia xerou controversia, dicindo que a Polonia tería unha poboación substancialmente maior non se fose a Segunda Guerra Mundial[8] Outra cuestión foi levantada polo primeiro ministro holandés Jan-Peter Balkenende, que quería conseguir un maior papel dos parlamentos nacionais no proceso decisório da UE, declarando que iso non era negociável.[9]
Portugal presionara e apoiado a Alemaña a chegar a un acordo sobre un mandato para unha Conferencia Intergovernamental (CIG), so a súa presidencia. Tras as negociacións de xuño e da concreción dun mandato de 16 páxinas para o novo Tratado Reformador, a Conferencia Intergovernamental comezou a elaborar o novo Tratado, iniciado en 23 de xullo de 2007. A CIG abriu a súa sesión tras unha curta cerimonia. A presidencia portuguesa presentou un documento de 145 páxinas (cun extra de 132 páxinas de 12 protocolos e 51 declaracións) titulado Proxecto de Tratado que altera o Tratado da Unión Europea e o Tratado que institúe a Comunidade Europea e facilitouno no sitio do Consello da Unión Europea, como un punto de partida para o proceso de elaboración.[10]
Alén de representantes do Goberno e xuristas de cada Estado-Membro, o Parlamento Europeo enviou tres representantes. Estes foron o conservador Elmar Brok, o socialdemócrata Enrique Baron Crespo e o liberal Andrew Duff.[11]
Antes da abertura da CIG, o Goberno polaco expresou o desexo de renegociar o acordo de xuño, nomeadamente sobre o sistema de votación, mais cedeu so a presión política pola maioría dos outros Estados-membros, debido a un desexo de non ser visto como o mentor do principal problema das negociacións.[12]
O Consello Europeo de outubro, liderado polo Primeiro ministro de Portugal e Presidente en exercicio do Consello Europeo, José Sócrates, constituído por xuristas de todos os Estados-membros, acertaron e aprobaron as versións finais do Tratado. Durante o consello, ficou claro que o Tratado Reformador sería chamado Tratado de Lisboa porque a súa sinatura terá lugar en Lisboa , sendo Portugal o titular da presidencia da Unión Europea no momento.
Na reunión do Consello Europeo en 18 e 19 de outubro de 2007 en Lisboa, algunhas concesións de última hora foron feitas para garantir a sinatura do tratado.[13] Iso incluíu dar á Polonia un pouco máis de forza debido ao Compromiso de Ioannina, con máis un avogado-xeral no Tribunal de Xustiza Europeo. A creación do avogado-xeral permanente da Polonia foi formalmente autorizada polo aumento do número de avogados-xerais de 8 para 11.[14]
A sinatura do Tratado de Lisboa tivo lugar en Lisboa , Portugal, a 13 de decembro de 2007 . O goberno de Portugal, en virtude do exercicio da Presidencia do Consello da Unión Europea na altura, organizou a cerimonia no Mosteiro dos Jerónimos, no mesmo lugar onde Portugal asinou a súa adhesión á Unión Europea (UE), en 1 de xaneiro de 1984 . Os representantes dos 27 Estados-membros asinaron o Tratado como plenipotenciários, marcando o fin das negociacións que tiveron inicio en 2001. Alén diso, por primeira vez, un tratado da UE tamén foi asinado polos presidentes das tres principais institucións da UE. Tras a cerimonia, os xefes de Estado e de Goberno fixeron un paseo de tranvía xuntos, simbolizando a fraternidade entre os países europeos a camiño da integración europea.
O Tratado de Lisboa foi asinado en 13 de decembro de 2007 e deberá ser ratificado en todos os Estados-Membros até ao final de 2008, entrando en vigor en 1 de xaneiro de 2009 antes das próximas eleccións europeas. A maioría dos estados irá probabelmente tentar evitar un referendo ao Tratado - só obrigatorio na Irlanda (debido á súa constitución) - optando pola súa ratificación polos respectivos parlamentos nacionais. Na Dinamarca, houben chamamentos para se realizar un referendo ao Tratado, mais [15][16] unha comisión neutra decidiu en contrario. O primeiro ministro danés Anders Fogh Rasmussen anunciou, en 12 de novembro de 2007 que non iría presentar o tratado a referendo [17], o que foi confirmado deputados o mesmo día. [18] Na Escocia, o Goberno escocés ten suxerido que pode realizar un referendo consultivo sobre o tratado, non é claro se tal referendo destínase a ter calquera efecto xurídico, no entanto, como a política externa, cae coa competencia do Parlamento escocés. A pequena vila de Crigglestone, West Yorkshire, vai realizar un referendo local sobre o tema no ámbito da Lei do Goberno Local, que será financiada pola Wakefield de base parlamentaria do demandante conservador Alex Story.[19]
Na República Checa, Países Baixos e Reino Unido considerouse sobre a realización de referendo. En todos os casos, os gobernos decidiron a ratificar o tratado a través do parlamento. Nos Países Baixos e Reino Unido, o parlamento podería forzar un referendo contra a decisión do Goberno, no entanto, esta é considerada improbábel, como anti-referendo dos partidos con maioría.[20][21] A República Checa vota en 30 de outubro de 2007 , para ratificar o tratado a través da vía parlamentaria, e non a través dun referendo, o Partido Comunista da Boémia e Morávia, e tres deputados rebeldes do Partido Demócrata Cívico, decidiron votar a favor dun referendo.[22]
En Portugal , o primeiro ministro José Sócrates comprometeuse a realizar un referendo sobre a Constitución Europea e afronta chamadas para realizar un referendo sobre o Tratado, ben como, no entanto, todos os partidos, á excepción do Bloque de Esquerda, están hesitantes en facelo, temendo un knock-on, causando outros estados para realizar un referendo. Sócrates, evitando ao mesmo tempo que fai unha declaración clara sobre a cuestión en 2007, afirmara que iría anunciar a súa decisión formal tras a sinatura do tratado, en 13 de decembro de 2007.[23] El afirmou, en 9 de xaneiro de 2008 para o Parlamento nacional que o tratado sería ratificado sen un referendo.[24] En 23 de abril de 2008 , o Tratado é ratificado por Portugal no Parlamento.
A Hungría foi o primeiro Estado-membro da UE que ratificou o Tratado de Lisboa. A Asemblea Nacional da Hungría (Országgyűlés) ratificou o Tratado en 17 de decembro de 2007. 325 do total de 386 deputados votaron si na ratificación do Tratado; 5 votaron contra.[25]
A República da Irlanda, realizou o seu referendo en 12 de xuño de 2008 , que deu maioría absoluta ao "non", xerando así unha crise institucional e un posíbel fin ao Tratado. O presidente da Comisión Europea, Durão Barroso, pediu aos restantes Estados-membros que aínda non ratificaron, para continuaren co seu proceso de ratificación.[26] O Consello Europeo reuniuse o día 19 de xuño de 2008, para discutir unha solución para o Tratado de Lisboa. O Presidente da Comisión Europea ouviu o primeiro ministro irlandés, e decidiuse adiar a discusión para outubro de 2008.[27] En novo referendo realizado en 2 de outubro de 2009 , foi aprobada a emenda á Constitución da Irlanda que permitiu ao país ratificar o Tratado de Lisboa.[28][29]
O Presidente da República Checa foi o último a ratificar o Tratado, en 3 de novembro de 2009 , completando así todos os procesos nacionais de ratificación. A deposição dos instrumentos de ratificación xunto do Goberno de Italia , que é o último paso necesario para que o Tratado de Lisboa entre en vigor, foi feito por todos os membros, sendo a República Checa a última a entregalos, en 13 de novembro de 2009. O tratado entrou en vigor o primeiro día do mes seguinte[30][31] á deposição do último instrumento de ratificación xunto do Goberno de Italia , que foi día 1 de decembro de 2009.[32]
|
Proceso de ratificación dos Estados asinantes
|
O Tratado entrou en vigor nunha cerimonia realizada en 1 de decembro de 2009 , nos xardíns próximos á Torre de Belén, en Lisboa . Tivo inicio cerca das 19h25 (hora de Portugal), durando cerca dunha hora, onde estiveron presentes varias personalidades da política europea.
A cerimonia foi pautada por discursos de varias personalidades, sendo elas: o Alcalde de Lisboa, António Costa; o Presidente da República Portuguesa, Aníbal Cavaco Silva; o Primeiro ministro sueco, por ocasión da presidencia do Consello da Unión Europea pola Suecia, Fredrik Reinfeldt; o Presidente do Parlamento Europeo, Jerzy Buzek; o Primeiro ministro español, José Rodríguez Sapatero, por ocasión da presidencia do Consello da Unión Europea pola España en xaneiro de 2010; o Presidente do Consello Europeo, Herman Van Rompuy; o Presidente da Comisión Europea José Durão Barroso; e o Primeiro ministro portugués, José Sócrates.[108] Os intervenientes consideraron o Tratado como un novo comezo para a Europa, que ficará para a historia da construción europea. Durão Barroso afirmou que o novo Tratado tornará a Unión Europea máis democrática, máis aberta e responsábel.[109]
Tras os discursos, foron desempeñadas catro músicas por Rodrigo León. A cerimonia terminou cun fogo de artifício no río Texo.
![]()
Como Tratado Reformador, o Tratado de Lisboa non se destina a ser lido como un texto autónomo. É constituído por unha serie de alteracións en relación ao Tratado da Unión Europea e ao Tratado que instituíu a Comunidade Europea, sendo este último rebatizado de "Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea" no proceso. O Tratado da Unión Europea que, despois de ser alterado polo Tratado de Lisboa, constituíndo unha referencia para a Carta dos Dereitos Fundamentais da Unión Europea, fai que el pase a ser un documento xuridicamente vinculativo. O Tratado da Unión Europea, o Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea e a Carta dos Dereitos Fundamentais terán valor xurídico igual e combinados, constituíndo a base xurídica da Unión Europea.
A alteración típica no texto do Tratado de Lisboa é:
| “ | Artigo 7.º é alterado do seguinte modo:
(a) ao longo do artigo, as palabras "parecer favorábel" son substituídas por "aprobación", a referencia á violación "dos principios enunciados no Artigo 6.º (1)" é substituída por unha referencia á violación "dos valores referidos no Artigo 2.º" e os termos "do presente Tratado" son substituídos por "dos Tratados"; |
” |
A rexeitada Constitución da UE incorpora a Carta dos Dereitos Fundamentais no texto do tratado e foi xuridicamente vinculativa. O Reino Unido, como un dos dous países con sistema xurídico de dereito común na UE, ten unha Constitución codificada, que foi de encontro ao que foi xuridicamente vinculativo sobre o dereito interno. A proposta da Presidencia alemá, para haber unha única referencia a el cun único item relativo á alteración dos Tratados, que debe ser mantido xuridicamente vinculativo, foi aplicado. No entanto, nun protocolo anexo, a Polonia e o Reino Unido teñen tratamento especial a estas disposicións do Tratado. Polo artigo 6.º do Tratado da Unión Europea, a Carta pasa a ter o mesmo valor xurídico que o Tratado da Unión Europea e o Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea.
O tratado contén dúas cláusulas esenciais:
O tratado da UE conserva o seu nome, e o tratado da CE tornarse no Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea, Unión que pasa a ter personalidade xurídica propia.
O termo «Comunidade» é substituído por «Unión» e é explícito que os dous tratados constitúen a base sobre a cal a Unión é fundada.
O concepto constitucional que consiste en abranguer todos os actuais tratados para os substituír un único texto (Tratado de Roma de 2004 ou Tratado que estabelece unha constitución para a Unión Europea) é abandonado. O tratado de reforma institucional introduce, nos tratados actualmente en vigor, as innovacións decorrentes dos traballos da Conferencia Intergovernamental de 2004.
O Banco Central Europeo tórnase nunha institución oficial.
O Tratado de Lisboa altera o nome do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas, por Tribunal de Xustiza da Unión Europea.
Un novo proceso de "emerxencia" foi introducido no sistema de referencia preliminar, o que permitirá ao Tribunal actuar "coa maior brevidade posíbel" cando o caso envolve un individuo na prisión.[110]
As cuestións de política externa fican excluídas da competencia do Tribunal, a pesar de haber novas competencias para fiscalizar a política externa de medidas de sancións. Tamén teñen jurisdição sobre o Espazo de Liberdade, Seguranza e Xustiza (ELSJ), asuntos relacionados á cooperación penal e policial.[111]
O Tribunal de Primeira Instancia muda o seu nome para Tribunal Xeral.
O Consello da Unión Europea continúa a ser unha plataforma para organizar reunións entre os ministros de departamentos específicos (por exemplo, ministros dos Negocios Estranxeiros). Procedementos lexislativos, incluíndo reunións de discusión e votacións pasan a ser realizadas en público (pola televisión).
O Tratado de Lisboa amplía a utilización do voto por maioría calificada (VMQ), polo proceso de votación normal, mentres que algunhas áreas políticas continúan a esixir unha decisión unánime (especialmente na política externa, defensa e tributação). A partir de 2014, entrará formalmente en vigor a dobre maioría (55% dos Estados-Membros, cun mínimo de 15, que abrangue 65% da poboación), a pesar da Polonia poder invocar o Tratado de Nice para obter unha minoría de bloqueo.[112] Cando o Consello non deliberar so proposta da Comisión, a maioría esixida de todos os membros é aumentada para 72%, mentres que a poboación esixida continúa a ser a mesma. Para bloquear a lexislación, polo menos 4 países teñen de estar en contra a proposta.
As regras de votación do Tratado de Nice, inclusive na maioría dos países (50%/67%), o peso dos votos (74%) e da poboación (62%) permanecen en vigor até 2014. Entre 2014 e 2017, unha transición terá lugar na aplicación da nova maioría calificada. Tamén a partir de 2014 unha nova versión do "compromiso de Ioannina" permitirá que pequenas minorías de Estados da UE procuran re-exame das decisións da UE.[113]
Alén diso, pasan de 36 para 87 as materias que ten que ser decididas por maioría calificada.[114]
A Presidencia rotativa do Consello terá un prazo de 18 meses, compartida por un trio dos Estados-Membros, a fin de asegurar unha maior continuidade. Á excepción do Consello dos Negocios Estranxeiros, que pasa a ser presidido polo recentemente-creado cargo de Alto-Representante para a Política Externa e de Seguranza.
O Consello Europeo de Xefes de Goberno ou Xefes de Estado (rei ou presidente), sepárase oficialmente do Consello da Unión Europea (ministros nacionais de áreas específicas de política).
Con este Tratado, o Consello Europeo tórnase unha institución da UE, mais recibe novos poderes. No entanto, crea a figura do Presidente do Consello Europeo. O cargo actual de Presidente do Consello Europeo é vagamente definido, cos tratados da Unión estabelecendo só que o Consello Europeo é presidido polo Xefe de Goberno (ou Estado) do país que exerce a presidencia da UE, que xira a cada seis meses. Coa ratificación do Tratado de Lisboa, o novo Presidente do Consello Europeo pasa a ser nomeado por un período de dous anos e medio. É elixido por maioría calificada entre os membros, e o presidente pode ser removido polo mesmo procedemento. Ao contrario do presidente da Comisión Europea, non hai a aprobación do Parlamento.[115]
O traballo do presidente é en gran parte administrativo, cuxa misión principal é asegurar a preparación e continuidade dos traballos do Consello e promover o consenso entre os seus membros. No entanto, incorporan a representación externa do Consello e da Unión, e responsábel por presentar informes ao Parlamento tras as reunións do Consello e no inicio e ao final do seu mandato.
| Estado-membro | 2007 | 2009 | Lisboa |
|---|---|---|---|
| 99 | 99 | 96 | |
| 78 | 72 | 74 | |
| 78 | 72 | 73 | |
| 78 | 72 | 73 | |
| 54 | 50 | 54 | |
| 54 | 50 | 51 | |
| 35 | 33 | 33 | |
| 27 | 25 | 26 | |
| 24 | 22 | 22 | |
| 24 | 22 | 22 | |
| 24 | 22 | 22 | |
| 24 | 22 | 22 | |
| 24 | 22 | 22 | |
| 19 | 18 | 20 | |
| 18 | 17 | 19 | |
| 18 | 17 | 18 | |
| 14 | 13 | 13 | |
| 14 | 13 | 13 | |
| 14 | 13 | 13 | |
| 13 | 12 | 12 | |
| 13 | 12 | 12 | |
| 9 | 8 | 9 | |
| 7 | 7 | 8 | |
| 6 | 6 | 6 | |
| 6 | 6 | 6 | |
| 6 | 6 | 6 | |
| 5 | 5 | 6 | |
| Total: | 785 | 736 | 751 |
Nos termos do Tratado de Lisboa, o poder lexislativo do Parlamento Europeo é aumentado, ampliando a co-decisión co Consello a novas áreas políticas.[116] Este procedemento sería o proceso lexislativo ordinario nos traballos do Consello e do Parlamento.
Nas poucas áreas restantes (agora chamado de "procesos lexislativos especiais"[117]), o Parlamento ten o dereito de autorizar as medidas do Consello, ou viceversa, excepto nalgúns casos; o antigo procedemento de consulta (en que o Consello tería que consultar o Parlamento antes da votación sobre unha proposta da Comisión e ter en conta as súas opinións. Non sería grazas pola posición do Parlamento, mais só a obrigación de consultar. O Parlamento debe ser consultado cando o Consello se afasta moito da proposta orixinal).
O número de deputados é reducido para 750, máis o Presidente. Se o tratado entrar en vigor antes de 2009, o número de deputados é reducido para 736 de forma permanente, en conformidade co Tratado de Nice. O Tratado de Lisboa reduce tamén o número máximo de deputados de cada Estado de 99 para 96 (para a Alemaña) e aumenta o número mínimo de 5 para 6 (para a Estonia, Chipre, Luxemburgo e Malta).
O Parlamento tamén gaña máis poderes sobre o orzamento da UE e toda a súa autoridade se estende como "obrigatoria" para cubrir os gastos do orzamento na súa totalidade. Alén diso, a Comisión non presenta un proxecto de orzamento ao Consello, mais presenta a proposta de orzamento directamente.
O Tratado de Lisboa amplía o papel dos parlamentos dos Estados-membros sobre o traballo e os procesos lexislativos das institucións e organismos da UE. A nova disposición que estipula os dereitos e obrigacións dos Parlamentos nacionais na Unión, nos termos de información, mecanismos de avaliación, o espazo de liberdade, seguranza e xustiza, o control da subsidiariedade ou a revisión dos Tratados. De acordo co principio da subsidiariedade, a UE só debe actuar cando é máis eficaz do que unha acción a nivel nacional (excepto en áreas da súa competencia exclusiva). Nos termos do Tratado, se un terzo dos parlamentos nacionais considera que a proposta non está de acordo con este principio, a Comisión debe revisar e pode decidir manter, alterar ou retirar. Se a consideración provir da maioría dos parlamentos nacionais, e aínda así a Comisión decidir manter a súa proposta, dáse inicio a un proceso en que a Comisión debe explicar as súas razóns, e o Parlamento Europeo e o Consello decidirán se o proceso lexislativo pode continuar ou non.
A Comisión das Comunidades Europeas é oficialmente renomeada por Comisión Europea.[10]
O Tratado de Lisboa declara que o tamaño da Comisión é reducido dun por Estado-Membro para un de dous terzos dos Estados-Membros a partir de 2014. Isto pon fin ao acordo que existe desde 1957 para ter polo menos un comisario por Estado-Membro a calquera momento. No entanto, o Tratado estipula igualmente que o Consello Europeo pode decidir, por unanimidade, alterar o número. Despois do referendo irlandés, o Consello decidiu, en decembro de 2008, retornar a un comisario por cada Estado-Membro a partir da data de entrada en vigor.
A persoa que cubrir o novo cargo de Alto Representante da UE para a Política Externa e de Seguranza, será tamén, por inerência, un Vicepresidente da Comisión.
O Consello alcanzou un acordo en relación ao posto, papel e poderes do representante de Política de Defensa e de Seguranza Común.
Estabelécese que o xefe da Política Externa ten o nome de Alto Representante da Unión para os Negocios Estranxeiros e a Política de Seguranza e, por inerência, é tamén vicepresidente da Comisión Europea. O cargo combina os postos ocupados até entón polo Alto Representante de Política Externa e o Comisario de Relacións Externas, que controla o acordado pola Comisión en materia de cooperación e política externa e o persoal desta área do executivo comunitario. Alén diso, preside ao Consello de Ministros dos Negocios Estranxeiros da UE.
O Alto Representante da Unión para a Política Externa e de Seguranza é responsábel por un Servizo de Acción Externa, que tamén é creado polo Tratado de Lisboa. Este é, esencialmente, unha especie de Ministerio dos Negocios Estranxeiros ou Corpo Diplomático da Unión Europea.
Nos termos do Tratado de Lisboa, os Estados-Membros deben apoiarse uns aos outros se un Estado-Membro estiver so un ataque terrorista ou vítima dunha catástrofe natural ou provocada polo Home (mas calquera acción militar conxunta está suxeita ás disposicións do artigo 3.º do Tratado consolidado da Unión Europea, que recoñece os intereses nacionais). Alén diso, varias disposicións dos tratados teñen sido alterados para incluír a solidariedade no fornecemento de enerxía e as alteracións na política enerxética da UE.
O tratado prevé que a Política Europea de Seguranza e de Defensa permite crear un acordo de defensa común da UE, se o Consello Europeo (os líderes) resolveren, por unanimidade, a facelo, desde que todos os Estados-membros deêm a súa aprobación a través dos seus procesos constitucionais normais.[118]
Defensa e seguranza estarán dispoñíbeis para unha cooperación reforzada.
O Promotor Público Europeo é un cargo proposto, mencionado no Artigo 69E do Tratado de Lisboa:[119]
Así, o Tratado prevé a posibilidade de estabelecer un "Promotor Público" para un número limitado de crimes, por solicitude de 9 Estados-membros.
Nos termos dos tratados existentes, só o piar das Comunidades Europeas ten personalidade xurídica propia. So as novas disposicións, os tres piares son mesclados nunha personalidade xurídica chamada Unión Europea. O Tratado da Unión Europea tras o Tratado de Lisboa prevé que "a Unión substitúe e sucede á Comunidade Europea." Por tanto, é retirada a palabra "Comunidade" dos nomes das institucións da UE (por exemplo, o feito do título de "Comisión Europea" se tornar oficial, substituíndo o nome estipulado polos tratados anteriores - "Comisión das Comunidades Europeas").
Esta fusión dos piares, incluíndo a Comunidade Europea, pode completar a formación de varias comunidades e os órganos dos tratados, o que vén acontecendo desde a década de 1950. A axencia de defensa da Unión da Europa Occidental (UEO), é tamén, efectivamente, absorbida pola Unión Europea a través da Axencia Europea de Defensa, que pode gañar un papel marcante no cadro do Tratado de Lisboa.
No Tratado de Lisboa, a distribución de competencias en diversas áreas entre os Estados-Membros da UE están explicitamente nas seguintes tres categorías:
| Competencia exclusiva | Competencia partillada | Competencia apoiada | ||
| A UE ten competencia exclusiva para formular directrices e celebrar acordos internacionais cando está contemplada nun acto lexislativo da Unión. | Os Estados-membros non poden exercer competencia en áreas onde a Unión ten. | A Unión Europea pode tomar medidas para apoiar, coordinar ou completar a acción dos Estados-membros. | ||
|
|
|
O proceso de revisión dos tratados é dividido nun proceso de revisión ordinario e de procedemento simplificado de revisión. No proceso normal, o Goberno dun Estado-Membro, o Parlamento Europeo ou a Comisión, presentan propostas de alteración ao Consello, para presentación ao Consello Europeo. Os parlamentos nacionais son igualmente notificados da proposta. O Consello Europeo, tras consulta ao Parlamento Europeo e á Comisión, decide por maioría simple se considerar as alteracións. Se aprobada, a Presidencia do Consello Europeo convoca unha Convención composta por representantes dos Parlamentos nacionais, dos Xefes de Estado ou de Goberno dos Estados-Membros, o Parlamento Europeo e a Comisión. No caso de alteracións institucionais no dominio monetario, o Banco Central Europeo tamén será consultado. Despois de analizar as propostas da Convención, e aprobada por consenso unha recomendación dirixida a unha conferencia de representantes dos Gobernos dos Estados-Membros convocada polo Presidente do Consello para determinar, en acordo común, as alteracións aos Tratados. Tras as alteracións deste, pasan polo proceso de ratificación en cada Estado-Membro. O Consello Europeo pode decidir por maioría simple, tras consulta da Comisión e co consentimento do Parlamento para contornar o proceso de Convencións e seguir directamente para a Conferencia dos representantes.
No procedemento simplificado das emendas propostas na terceira parte do Tratado sobre o Funcionamento da Unión Europea en materia de política interna e de acción da Unión declara que estes poden ser sometidos directamente ao Consello Europeo. O Consello Europeo delibera por unanimidade sobre as emendas ás disposicións, tras consulta do Parlamento Europeo e á Comisión, e ao Banco Central Europeo en caso de alteracións institucionais no dominio monetario.
██ Estados-membros
██ Demandantes á adhesión
██ Demandantes potenciais
██ Posíbeis adhesións
A proposta, consagrada no Tratado a través dos criterios de Copenhaga para unha nova prórroga, non foi totalmente aceptada, pois témese que levaría a xuíces do Tribunal de Xustiza teren a palabra final sobre quen pode adherir á UE, en vez de líderes políticos.[120]
O tratado introduce unha cláusula de saída para os membros que desexan retirarse da Unión Europea. Esta formaliza o proceso, afirmando que un Estado-membro debe informar o Consello Europeo antes de encerrar a súa participación. Aínda que houbese un caso en que un territorio deixa de formar parte da Comunidade (Gronelândia, en 1985), non hai actualmente ningunha lei de oportunidade para saír da Unión Europea.
Nas novas disposicións do Tratado de Lisboa, o estatuto dos territorios ultramarinos (franceses, holandeses e daneses) poden mudar máis facilmente, sen a necesidade dunha completa revisión dos Tratados. En vez diso, o Consello Europeo pode, por iniciativa do Estado-membro en causa, alterar o status dun país ou territorio ultramarino para unha rexión ultraperiférica (OMR) ou viceversa. Esta disposición foi incluída na proposta dos Países Baixos, que está a encontrar un futuro para as Antilhas Holandesas e Aruba na Unión Europea, como parte dun proceso de reforma institucional en curso nas Indias Occidentais Holandesas.
O Tratado de Lisboa, de forma explícita, engade que a loita contra as alteracións climáticas e o quecemento global son os obxectivos da Unión Europea.
A Carta dos Dereitos Fundamentais da Unión Europea non pode ser totalmente aplicada polo Tribunal Europeo de Xustiza no Reino Unido e Polonia, aínda que sexan vinculadas as institucións da UE e se apliquen á área do dereito da UE:
Citação: Predefinição:Safesubst:
A Irlanda e o Reino Unido optaron por opcións de excepción en relación a asilo, visados e inmigración. O Tratado revisa dereito de excepción en materia de xustiza e asuntos internos.[121]
O tratado irá fornecer aos países a opción de optar por determinadas políticas da UE no dominio da policía e do dereito penal. As disposicións do Tratado no ámbito do proxecto de cúpula en xuño de 2007, declarou que a división do poder entre os Estados-membros e a Unión Europea é un proceso en dous sentidos.
| 1948 Bruxelas |
1951/52 París |
1957/58 Roma |
1965/67 Bruxelas |
1986/87 AUE |
1992/93 Maastricht (fundación da UE) |
1997/99 Amsterdam |
2001/03 Nice |
2007/09 Lisboa |
|
| Comunidade Europea da Enerxía Atómica (EURATOM) | |||||||||
| Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro (CECA) | Unión Europea (EU) | ||||||||
| Comunidade Económica Europea (EEC) | → P I L A R E S → |
Comunidade Europea (CE) | |||||||
| ↑Comunidades Europeas↑ | Xustiza e Asuntos Internos (JAI) | ||||||||
| Cooperación Xudiciaria e Política en Materia Penal (PJCC) | |||||||||
| Cooperación Política Europea (CPE) | Política Externa e de Seguranza Común (PESC) | ||||||||
| Unión da Europa Occidental (UEO) | |||||||||