Timor Portugués

Timor Portugués era o nome polo cal Timor-Leste era coñecido cando era colonia portuguesa (1596-1975). Durante gran parte dese período, Portugal partillou a illa de Timor coas Indias Orientais Holandesas, hoxe Indonesia. Para alén diso, Portugal controlou aínda, nas inmediacións da illa, e a ela suxeita, a illa das Flores, no arquipélago de Sunda .

O Tratado de Lisboa de 20 de abril de 1859 entre os reinos de Portugal e dos Países Baixos^[1] conduciu á delimitación das possessões portuguesas e neerlandesas en Timor e illas adxacentes. Polo referido tratado, Portugal cedeu Larantuca, Sicca e Payas, na illa das Flores, Wouré, na illa de Adonara, e Pamung Kaju, na illa de Solor . En contrapartida, os Países Baixos cederon o reino de Maubara e renunciaron a Ambeno, na illa de Timor, así como renunciaron a Ataúro e pagaron unha compensación de 200.000 florins^[2].

Monumento a nosa Señora en Díli, co brasão do Timor Portugués en evidencia

A pesar de Portugal permanecer neutral durante a Segunda Guerra Mundial, en decembro de 1941 , Timor Portugués foi ocupado por forzas australianas e holandesas, nas vésperas da invasión xaponesa. Cando os xaponeses ocuparon Timor, en febreiro de 1942 , os Aliados e voluntarios timorenses - con especial destaque para o célebre Don Aleixo - pasaron a recorrer á guerra de guerrilla . Aquela que ficou coñecida como a Batalla de Timor (1942-43) resultou nun elevadíssimo número de de civís timorenses mortos, calculado entre 40 e 70 mil.

Tras 1949, as Indias Orientais Holandesas tornáronse independentes adoptando o nome de Indonesia . En 1975 , tras a Revolución dos Cravos en Portugal e da decisión de proceder á rápida autodeterminación de todas as provincias ultramarinas, Timor Portugués declarou unilateralmente a independencia — Portugal tentaba, nesta altura, resolver os conflitos ultramarinos e nunca incluíu Timor debido á distancia. Isto foi rapidamente seguido da invasión e anexação pola Indonesia que nunca foi recoñecida polas Nacións Unidas (era un protectorado).

Por iso, á luz do dereito internacional, só a 20 de maio de 2002 é que Timor Portugués deixou formalmente de existir ao se proclamar a independencia da República Democrática de Timor-Leste.

Até 1959 a Pataca timorense foi a moeda usada en Timor, altura en que foi substituída polo escudo de Timor, baseado no escudo portugués, que circulou até á invasión indonesia de 1975 .

Ver tamén

Notas e referencias

↑ Diario de Lisboa, 22 de setembro de 1860
↑ TELES, Miguel Galvão. Timor Leste in Separata do II Suplemento do Dicionario Xurídico da Administración Pública

Conexións externas

Moedas de Timor Portugués

v • e Antigos territorios e colonias do Imperio Portugués
(Principio: 1415; Fin: 1999 ou 2002)
Norte de África:	Aguz (1506-1525) • Alcácer-Ceguer (1458-1550) • Arzila (1471-1550, 1577-1589) • Azamor (1513-1541) • Ceuta (1415-1640) • Mazagão (1485-1550, 1506-1769) • Mogador (1506-1525) • Safim (1488-1541) • Agadir (1505-1769) • Tânger (1471-1662) • Ouadane (1487-mediados do século XVI)
África subsariana:	Acra (1557-1578) • Angola (1575-1975) • Ano Bo (1474-1778) • Arguim (1455-1633) • Cabinda (1883-1975) • Cabo Verde (1642-1975) • San Jorge da Mina (1482-1637) • Fernando Po (1478-1778) • Costa do Ouro (1482-1642) • Guinea Portuguesa (1879-1974) • Melinde (1500-1630) • Mombaça (1593-1698, 1728-1729) • Mozambique (1501-1975) • Quíloa (1505-1512) • Fortaleza de San João Baptista de Ajudá (1680-1961) • San Tomé e Príncipe 1753-1975 • Socotorá (1506-1511) • Zanzibar (1503-1698) • Ziguinchor (1645-1888)
Asia Occidental:	Bahrein (1521-1602) • Ormuz (1515-1622) • Mascate (1515-1650) • Bandar Abbas (1506-1615)
Subcontinente indio:	Ceilão Portugués (1518-1658) • Laquedivas (1498-1545) • Maldivas (1518-1521, 1558-1573) • Baçaim (1535-1739); Bombaim (Mumbai) (1534-1661); Calecute (1512-1525); Cananor (1502-1663); Chaul (1521-1740); Chittagong (1528-1666); Cochim (1500-1663); Cranganor (1536-1662); Dadrá e Nagar-Aveli (1779-1954); Damão (1559-1962); Diu (1535-1962); Goa (1510-1962); Hughli (1579-1632); Nagapattinam (1507-1657); Paliacate (1518-1619); Coulão (1502-1661); Salsete (1534-1737); Masulipatão (1598-1610); Mangalore (1568-1659); Surate (1540-1612); Thoothukudi (1548-1658); San Tomé de Meliapor (1523-1662; 1687-1749)
Asia Oriental e Oceanía:	Bante (séc. XVI-XVIII) • Flores (século XVI-XIX) • Macau, como establecemento portugués, colonia e provincia ultramarina (1557-1976); como territorio chinés so administración portuguesa (1976-1999) • Macáçar (1512-1665) • Malaca Portuguesa (1511-1641) • Molucas (Amboina 1576-1605, Ternate 1522-1575, Tidore 1578-1650) • Nagasaki (1571-1639) • Timor Portugués (Timor-Leste), como colonia e provincia ultramarina (1642-1975), invadida pola Indonesia, so o nome de Timor Timur (1975-1999), como protectorado (1999-2002)
América:	Terra Nova (1501–1570?) • Labrador (1501-1570?) Nova Escocia (1519–1570?)
América Central e do Sur:	Brasil (1500-1822) • Barbados (1536-1620) • Provincia Cisplatina (1808-1822) • Güiana Francesa (1809-1817) • Colonia do Sacramento (1680-1777) • (Colonización do Brasil)
Madeira e Azores	Estes dous arquipélagos, localizados no Atlântico Norte, foron colonizados polos portugueses no inicio do século XV e formaron parte do Imperio Portugués até 1832, cando se tornaron provincias de Portugal. A partir de entón pasaron a ser consideradas como un prolongamento da metrópole europea (as chamadas Illas Adxacentes) e non como colonias. Hoxe son rexións autónomas de Portugal.