subdivisões de portugal - Wikilingue - Encydia
A base da estrutura administrativa de Portugal son os 308 municipios (tamén chamados concellos, administrados por concellos ), que se subdividem en 4257 freguesías (administradas por xuntas de freguesía).
Esta estrutura cobre completamente o territorio nacional, mesmo en locais onde a respectiva cámara e xunta non teñen calquera jurisdição práctica (zonas de administración militar, Parques ou Reservas Naturais, etc.), non existindo calquera ambiguidade ou duplicação nesta asignación.
As divisións administrativas de nivel superior son moito menos claras, unha situación que ten merecido a atención dos políticos e da opinión pública sen que iso resulte na simplicidade que se encontra noutros países (en contraste coa simplicidade da división de segundo e terceiro niveis en Portugal). Entre estas poden incluírse os Distritos, as Provincias, os NUTS II e III, as Comunidades Urbanas, e as Asociacións Intermunicipais (q.v.).
| Portugal |
 Este artigo é parte da serie: |
|
|
|
Lei
Presidencia
Lexislativo
Xudiciario
Eleccións
Subdivisões
Política externa
|
|
Outros países · Atlas |
Existen outras divisións de nivel superior non-administrativas, específicas dun ramo de actividade (as comarcas xudiciais, as rexións de turismo), de carácter máis técnico, histórico ou cultural. Houben tamén varias tentativas de definir rexións naturais que raramente obedecen ás divisións administrativas.
Táboa de contido |
Antigas divisións
Provincias anteriores ao século XIX
A partir do século XV e até ao século XIX, o continente de Portugal estivo dividido, case sempre, en seis grandes divisións tradicionais. Esas divisións eran, normalmente, designadas, até finais do século XVI por "comarcas". A partir de aí, pasaron a ser coñecidas por "provincias". O Algarve mantivo o histórico título honorífico de "reino" aínda que, para todos os fins, fose administrado como unha provincia igual ás restantes. Até ao século XVII, as comarcas/provincias correspondían a unha correição ou sexa á área de jurisdição dun corregedor, maxistrado administrativo e judical, que representaba o Rei. A partir do século XVII, as correições/comarcas pasaron a ser subdivisões das provincias, pasando estas a ser meras divisións estatísticas e militares, á cabeza das cales estaba un comandante militar territorial, co título de "governador das armas". Con límites, que foron sufrindo algunhas alteracións ao longo dos tempos, existiron, case sempre as seguintes divisións:
- Entre-Douro-e-Miño (ocasionalmente referida só por "Miño")
- Tras-os-Montes
- Beira
- Estremadura
- Alentejo (anteriormente coñecida por Entre-Texo-e-Guadiana )
- Algarve
A mediados do século XVIII, o territorio arredor do Porto foi destacado de Entre-Douro-e-Miño e da Beira, dando orixe ao Partido do Porto, división militar, so comando dun governador das armas privativo. Os territorios do Partido do Porto continuaron a formar parte das respectivas provincias, para todos os efectos, con excepción dos asuntos militares.[1]
Provincias de 1832
Despois da revolución liberal de 1822 , foron feitas varias propostas para a reorganização administrativa do país. Foi proposta a división en distritos e, máis tarde a división en provincias. Estas propostas acabaron por non ir adiante, en virtude da contra-revolución absolutista.
Só en 1832 , o Goberno Liberal, en exilio nos Azores, decretou unha nova reorganização administrativa do país. O país sería dividido en provincias , subdivididas en comarcas e, estas, en concellos . Esta división abranguería todo o territorio nacional, ou sexa, non só o continente, mais tamén as illas adxacentes e, até, os territorios ultramarinos. A reforma só sería aplicada en todo o territorio nacional, despois da vitoria liberal na Guerra Civil en 1834 .
No entanto, logo en 1835, esta división sería substituída pola división en distritos. A pesar da división principal do país pasar a ser o distrito, as provincias de 1832 foron mantidas, sen órganos propios, só como agrupacións de distritos para fins estatísticos e de referencia rexional. Esta situación mantívose até ao século XX.
As Provincias de 1832, no continente e illas, eran:
En 1833 a Provincia dos Azores foi dividida en dúas: a Provincia Occidental e a Provincia Oriental. En 1836 , tras a creación do distrito da Horta, a Provincia Occidental dos Azores, foi subdividida na nova Provincia Occidental e na Provincia Central.
De observar que, no Ultramar, foron creadas as provincias de Cabo Verde e Guinea, de Angola , da India, de Mozambique , de San Tomé e Príncipe e de Macau e Timor, que, pola organización de 1832, en teoría, tiñan unha administración igual ás da Metrópole.[1]
Provincias de 1936
O Estado Novo adoptou, desde o seu inicio, unha política de regionalização do país. Esa regionalização foi prevista na Constitución de 1933, a través da división de Portugal Continental en gobernos autónomos rexionais que serían denominadas "provincias". As provincias acabaron por ser efectivamente creadas en 1936 . A división provincial adoptada baseouse nos estudos do geógrafo Amorim Girão, publicados entre 1927 e 1930, que dividían o continente de Portugal en 13 "rexións naturais". Acabaron por ser creadas 11 provincias, correspondendo, cada unha, ás rexións naturais de Amorim Girão, con dúas excepcións: as rexións naturais de Tras-os-Montes e do Alto Douro e as rexións naturais da Beira Alta e da Beira Transmontana foron reunidas, respectivamente, na Provincia de Tras-os-Montes e Alto Douro e da Provincia da Beira Alta. Paralelamente á división en provincias, mantívose a división en distritos, cuxos límites non coincidían cos daquelas.[1]
En 1959 , as funcións de gobernos autónomos rexionais pasaron para os distritos, sendo extinguidas as xuntas de provincia e creadas as xuntas distritais. As provincias, no entanto, mantivéronse como divisións históricas e xeográficas, só sendo, formalmente extinguidas coa Constitución de 1976. A pesar diso, mantivéronse, até recentemente, nos manuais escolares, aínda sendo a división rexional de referencia da maioría dos portugueses. As provincias de 1936 eran as seguintes:
- Miño
- Tras-os-Montes e Alto Douro
- Douro Litoral
- Beira Litoral
- Beira Alta
- Beira Baixa
- Ribatejo
- Estremadura
- Alto Alentejo
- Baixo Alentejo
- Algarve
Actuades divisións
Rexións autónomas
Ver artigo principal: A división máis importante é, desde 1976, feita entre o territorio continental e as dúas rexións autónomas insulares, dos Azores e da Madeira. Esta primeira división do territorio nacional corresponde á subdivisão NUTS I.
As rexións autónomas subdividem-se inmediatamente nos seus municipios (19 nos Azores e 11 na Madeira), mais Portugal Continental ten unha serie de subdivisões distintas.
Distritos
Os distritos creados en 1835 - aínda que a súa extinción fose xa prevista en varias reformas administrativas - permanecen como de máis relevante subdivisão superior de Portugal Continental, servindo de divisións para unha serie de utilizacións administrativas, que van desde os círculos electorais aos campionatos rexionais de fútbol .
Antes de 1976, os dous arquipélagos atlânticos estaban tamén integrados na estrutura xeral dos distritos portugueses aínda que cunha estrutura administrativa diferenciada, contida no Estatuto dos Distritos Autónomos das Illas Adxacentes (Decreto-Lei n.º 36 453, de 4 de agosto de 1947), que se traducía na existencia de xuntas xerais con competencias propias. Había tres distritos autónomos nos Azores e un na Madeira:
- Azores — o Distrito de Angra do Heroísmo, o Distrito da Horta e o Distrito de Punta Delicada.
- Madeira — o Distrito do Funchal.
Nomenclatura de Unidades Territoriais para Fins Estatísticos (NUTS)
A división de Portugal en NUTS, estabelecida en 1986 [carece de fontes], aproveitou as tres grandes divisións xeográficas do país (continente, arquipélago dos Azores e arquipélago da Madeira) e as xa existentes cinco áreas de actuación das comisións de coordinación rexional (CCR). Xa a división distrital existente foi ignorada pola división en NUTS que non ten en conta os distritos. Subdividindo as áreas de actuación das CCR, foron creadas as unidades de Nivel III, cada unha das cales, á súa vez, abrangue varios concellos.
A división en NUTS ten vindo a tornarse a principal división territorial de Portugal, sendo as súas unidades utilizadas para definir as áreas de actuación da mairia dos servizos desconcentrados do Estado, en detrimento dos distritos. En Portugal hai tres NUTS I, subdivididas en sete NUTS II, as cales, á súa vez, se subdividem en 28 NUTS III.
(ver tamén Decreto-lei nº 244/2002, (en formato PDF))
Unidades de Nivel I (NUTS I)
Unidades de Nivel II (NUTS II)
| Erro ao crear miniatura: |
As Unidades Territoriais para Fins Estatísticos de Nivel II (NUTS II) corresponden, en Portugal Continental, ás áreas de actuación das comisións de coordinación e desenvolvemento rexional (CCDR - antigas CCR). Estas unidades, tamén, xenericamente, coñecidas por rexións teñen orixe nas rexións de planificación creadas, en 1969 , co obxectivo de facer unha distribución rexional equitativa do desenvolvemento a ser obtido polo III Plano de Fomento. Inicialmente utilizadas só para fins estatísticos e de planificación rexional, estas divisións teñen sido utilizadas, cada vez máis, para definir as áreas de actuación dos servizos rexionais dos varios ministerios, en substitución dos distritos. Nas illas, as NUTS II coinciden coas NUTS I dos Azores e da Madeira.
- Alentejo
- Algarve
- Centro
- Lisboa (substituíu en 2002 a rexión de Lisboa e Vale do Texo)
- Norte
- Azores
- Madeira
(Ver tamén rexións portuguesas ordenadas por área e rexións portuguesas ordenadas por poboación)
Unidades de Nivel III (NUTS III)
| Erro ao crear miniatura: |
As rexións subdividem-se en subregiões estatísticas sen significado administrativo, cuxo único obxectivo é o de serviren para agrupar municipios contíguos, con problemas e desafíos semellantes, e obter así datos de conxunto destinados principalmente á planificación económica.
Séguese a lista das 28 NUTS III, así divididas por rexións:
- Portugal Continental
- Norte (8 NUTS)
- Alto Tras-os-Montes (15 municipios; 8171 km²; 223 259 habitantes)
- Ave (8 municipios; 1245 km²; 509 969 habitantes)
- Cávado (6 municipios; 1246 km²; 393 064 habitantes)
- Douro (19 municipios; 4110 km²; 221 853 habitantes)
- Entre Douro e Vouga (5 municipios; 861 km²; 276 814 habitantes)
- gran Porto (11 municipios; 1024 km²; 1 392 189 habitantes)
- Miño-Lima (10 municipios; 2219 km²; 250 273 habitantes)
- Tâmega (12 municipios; 2621 km²; 551 301 habitantes)
- Centro (12 NUTS)
- Baixo Mondego (10 municipios; 2063 km²; 340 342 habitantes)
- Baixo Vouga (11 municipios; 1802 km²; 385 725 habitantes)
- Beira Interior Norte (9 municipios; 4063 km²; 115 326 habitantes)
- Beira Interior Sur (4 municipios; 3749 km²; 78 127 habitantes)
- Cova da Beira (3 municipios; 1375 km²; 93 580 habitantes)
- Dan-Lafões (14 municipios; 3489 km²; 286 315 habitantes)
- Medio Texo (10 municipios; 2306 km²; 226 070 habitantes)
- Oeste (12 municipios; 2221 km²; 338 711 habitantes)
- Pinhal Interior Norte (14 municipios; 2617 km²; 138 543 habitantes)
- Pinhal Interior Sur (5 municipios; 1903 km²; 44 804 habitantes)
- Pinhal Litoral (5 municipios; 1746 km²; 251 014 habitantes)
- Serra da Estrela (3 municipios; 868 km²; 49 896 habitantes)
- Lisboa (2 NUTS)
- Grande Lisboa (9 municipios; 1382 km²; 2 025 628 habitantes)
- Península de Setúbal (9 municipios; 1581 km²; 782 786 habitantes)
- Alentejo (5 NUTS)
- Alentejo Central (14 municipios; 7228 km²; 173 401 habitantes)
- Alentejo Litoral (5 municipios; 5303 km²; 99 976 habitantes)
- Alto Alentejo (15 municipios; 6248 km²; 127 025 habitantes)
- Baixo Alentejo (13 municipios; 8545 km²; 135 105 habitantes)
- Lezíria do Texo (11 municipios; 4273 km²; 240 832 habitantes)
- Algarve (1 NUTS)
- Algarve (16 municipios; 4995 km²; 395 208 habitantes)
- Norte (8 NUTS)
- Rexión Autónoma dos Azores
- Rexión Autónoma da Madeira
(Ver tamén subregiões portuguesas ordenadas por área, subregiões portuguesas ordenadas por poboación e
Áreas urbanas
O novo réxime do associativismo municipal determinou a institución das áreas urbanas (Leis 45/2008 e 46/2008, ambas de 27 de agosto).
Existen dous tipos de áreas urbanas:
- Áreas Metropolitanas - AM
- Comunidades Intermunicipais - CIM
Grandes Áreas Metropolitanas (GAM)
- AM de Lisboa.
- AM do Porto
Comunidades Intermunicipais (CIM)
O novo réxime de associativismo municipal instituíu as novas Comunidades Intermunicipais (CIM). As CIM corresponden a unidades territoriais definidas con base nas NUTS III e son instituídas en concreto coa aprobación dos estatutos polas asembleas municipais da maioría absoluta dos municipios que as integren. A adhesión de municipios en momento posterior á creación das CIM non depende do consentimento dos restantes municipios.[2]
Algunhas das CIM's en proceso de constitución:
- Alto Tras-os-Montes
- Alto Vouga
- Ave
- Baixo Vouga
- Cávado
- Oeste
- Tâmega e Sousa
Municipios
Talvez a división administrativa máis consistente e tradicional do país é a municipal. O país (incluíndo continente e illas) está totalmente dividido en municipios - tradicionalmente coñecidos como "concellos" - cada un administrado por un orgão executivo (concello) e por un orgão deliberativo (asemblea municipal), ambos electos polos munícipes.
Freguesías
A freguesía é a división administrativa máis pequena de Portugal, sendo unha sudivisão dos municipios. O país tamén está enteiramente dividido en freguesías, con excepción da Illa do Corvo, cuxo pequeno municipio asume tamén as funcións que no restante territorio nacional están atribuídas ás freguesías. A freguesía funciona como un pequeno municipio, con funcións análogas ás daquel, mais en menor escala e con menos medios. Esta división administrativa foi creada - coa designación de "paróquia civil" - tras a reforma administrativa de 1835 que levou á absorção de moitos dos pequenos municipios entón existentes, por outros maiores.
