sono - Wikilingue - Encydia
Nota: Para outros significados de Sono, vexa 
Sono (do latim somnu, co mesmo significado) é un estado ordinario de consciencia , complementar ao da vixilia (ou estado desperto), en que hai repouso normal e periódico, caracterizado, tanto no ser humano como nos outros animais superiores, pola suspensión temporal da actividade perceptivo-sensorial e motora voluntaria.
Ao dicirse complementar, en conxugación con ordinario, quérese significar tan soamente que, na maioría dos individuos (con destaque, aquí, para os humanos), tales estados de consciencia alternam-se, complementándose ordinaria, periódica e regularmente.
O estado de sono é caracterizado por un padrão de ondas cerebrais típico, esencialmente distinta do padrão do estado de vixilia, ben como do verificado nos demais estados de consciencia . Durmir, nesta acepção, significa pasar do estado de vixilia para o estado de sono. No ser humano o ciclo do sono é formado por cinco estágios e dura cerca de noventa minutos (podendo chegar a 120 minutos). El se repite durante catro ou cinco veces durante o sono. Do que se ten rexistro na literatura especializada, o período máis longo que unha persoa xa conseguiu ficar sen durmir foi de once días. Por curiosidade, Napoleão Bonaparte e Margaret Thatcher durmían catro horas por noite; xa Albert Einstein precisaba de dez horas de sono. [carece de fontes]
Os fins e os mecanismos do sono aínda non son enteiramente claros para a ciencia mais son obxecto de intensa investigación.[1]
Táboa de contido |
Introdución
Pode definirse sono como "un período de repouso para o corpo e a mente, durante o cal a volição e a consciencia están en inactividade parcial ou completa".[2] Xa FRIEDMAN (1995, 1827), define sono como "sendo o desencadear deliberado dunha alteración ou redución do estado consciente, que dura muitissimo, en media 8 horas (…) tendo inicio sensibelmente á mesma hora, en cada período de 24 horas, e (…) resultando, xeralmente, en sensación de enerxía física, psíquica e intelectual restabelecida".
Existen varias definicións do sono presentadas por distintos autores, e, no xeral, compleméntanse unhas ás outras.
De acordo con FONTAINE, BRIGGS e POPE-SMITH (2001), o sono é importante para a recuperación da saúde en situación de doenza , mentres a privación deste pode afectar a rexeneración celular así como a total recuperación da función imunitária. A especialista mahatad amated di que no período do sono que as particulas alfas do cerebro traballan con maior eficacia
O sono divídese en dous estágios fisioloxicamente distinguidos:
- REM (Rapid Eye Movement ou "Movemento Rápido dos Ollos"); e
- NREM (Non Rapid Eye Movement ou "Movemento Non Rápido dos Ollos").
O Sono REM
O sono REM caracterízase por unha intensa actividade rexistrada no Eletroencefalograma (EEG) seguida por flacidez, paralisia funcional, dos músculos esqueléticos. Nesta fase, a actividade cerebral é semellante á do estado de vixilia . Deste xeito, o sono REM é tamén denominado por varios autores como sono paradoxal, podendo mesmo falarse en estado dissociativo.
Nesta fase do sono, a actividade onírica é intensa, sendo sobre todo soños envolvendo situacións emocionalmente moi fortes.
É durante esa fase que é feita iscugula da actividade cotiá, isto é, a separación do común do importante. Estudos tamén demostran que é durante o REM que soños ocorren. A fase representa 20 a 25% do tempo total de sono e xorde en intervalos de sesenta a noventa minutos. É esencial para o benestar físico e psicolóxico do individuo.
O Sono NREM
O sono NREM (ou non-REM) ocupa cerca de 75% do tempo do sono e divídese en catro períodos distinguidos coñecidos como estágios 1, 2, 3 e 4.
- Estágio 1:
Comeza cunha sonolência. Dura aproximadamente cinco minutos. A persoa adormece. É caracterizado por un EEG semellante ao do estado de vixilia. Ese estágio ten unha duración dun a dous minutos, estando o individuo facilmente despertável. Predominam sensacións de vagueio, pensamentos incertos, mioclonias das mans e dos pés, lenta contracción e dilatação pupilar. Nesa fase, a actividade onírica está sempre relacionada con acontecementos vividos recentemente.
- Estágio 2:
Caracterízase pola persoa xa durmir, porén non profundamente. Dura cerca de cinco a quince minutos. O eletroencefalograma mostra frecuencias de ondas máis lentas, aparecendo o complexo K. Nesa fase, os despertares por estimulación táctil, fala ou movementos corporais son máis difíciles do que no anterior estágio. Aquí a actividade onírica xa pode xurdir so a forma de soño cunha historia integrada.
- Estágio 3:
Ten moitas semellanzas co estágio 4, de aí seren case sempre asociados en termos bibliográficos cando son caracterizados. Nesas fases, os estímulos necesarios para acordar son maiores. Do estágio 3 para o estágio 4, hai unha progresión da dificultade de despertar. Ese estágio ten a duración de cerca de quince a vinte minutos.
- Estágio 4:
San corenta minutos de sono profundo. É moi difícil acordar alguén nesa fase de sono. Despois, a persoa retorna ao terceiro estágio (por cinco minutos) e ao segundo estágio (por quince minutos máis). Entra, entón, no sono REM.
Este estágio NREM do sono caracterízase pola secreção da hormona do crecemento en grandes cantidades, promovendo a síntese protéica, o crecemento e reparação tecidular, inibindo, así, o catabolismo.[3] O sono NREM ten, pois, un papel anabólico, sendo esencialmente un período de conservación e recuperación de enerxía física.
O ciclo do sono
Un ciclo do sono dura cerca de noventa minutos, ocorrendo catro a cinco ciclos nun período de sono nocturno. Segundo LAVIE (1998, 45), o número de ciclos por noite depende do tempo do sono, engadindo, aínda, que "o sono dunha persoa moza é, habitualmente, composto por catro ou cinco deses ciclos, con tendencia á redución co avanzar da idade". No entanto, o padrão común varía entre catro a cinco ciclos.
Durante o sono, o individuo pasa, xeralmente por ciclos repetitivos, comezando polo estágio 1 do sono NREM, progresando até o estágio 4, regride para o estágio 2, e entra en sono REM. Volve de novo ao estágio 2 e así se repite novamente todo o ciclo.
Nos primeiros ciclos do sono, os períodos de NREM (máis concretamente o estágio 3 e 4) teñen unha duración maior que o REM. A medida que o sono vai progresando, os estágios 3 e 4 comezan a acurtar e o período REM comeza a aumentar. Na primeira parte do sono predomina o NREM, sendo os períodos REM máis duradeiros na segunda metade.
Factores Ambientais que Interferen no Sono
Segundo Phipps (1995) o sono é unha das moitas ocorrências biolóxicas que ten lugar á mesma hora, cada 24 horas. Este é marcado por unha intensa actividade cerebral e pola ocorrência de determinadas funcións que son moi importantes para o organismo.
A necesidade diaria de sono varía, non só de individuo para individuo (variación inter-individual), como tamén no mesmo individuo (variación intra-individual) de día para día. Existen varios factores que contribúen para a alteración do padrão de sono, nomeadamente factores físicos, socio-culturais, psicolóxicos, ambientais, etc. Segundo un estudo efectuado por DLIN e colaboradores (citados por THELAN, 1996), dentro do ambiente temos entón:
- Ruído:
O ruído pode ser visto como un perigo ambiental que crea incomodidade e pode interferir co sono e repouso do doente, unha vez que activa o sistema nervioso simpático cuxa estimulación é responsábel polo estado de vixilia ou alerta do individuo.
- Luz:
Moitas son as persoas que presentan un nivel de sensibilidade elevado á luz, sendo por iso facilmente perturbadas durante o sono mesmo que sexa unha luz de pouca intensidade.
- Temperatura:
É importante que poida existir un maior control sobre a temperatura do ambiente externo, e que este control sexa feito de forma coidadosa. Tendo en conta que a temperatura corporal atinxe o seu pico ao final da tarde ou principio da noite e despois vai baixando progresivamente atinxindo o punto máis baixo ao inicio da mañá, unha diminución ou un aumento da temperatura ambiente fai, xeralmente, acordar a persoa ou créalle unha correcta incomodidade que o impossibilita de durmir.
Tamén poden ocorrer "sensacións" de fuga ou loita durante os últimos estágios do sono NREM, como ouvir o son do despertador tocando, o choro do bebé ou un chamado polo seu nome.
Fonte: Corpo e Saúde, Seleccións do Reader's Digest
Referencias mitológicas
[carece de fontes] Segundo mitologias gregas, o deus Hipnos sería a propia personificação do sono, e Oniro, a de o soño.
Disturbios do sono
Exitem varios disturbios do sono, tales como:
A polissonografia pode axudar a tratar os disturbios do sono.
Dicas de como durmir mellor
[carece de fontes]
- Procure durmir e despertar sempre nos mesmos horarios para facilitar o seu reloxo interno (reloxo biolóxico).
- Evite bebidas alcoólicas.
- Bebidas que conteñan cafeína, tales como café, té negro e té mate, deben ser evitados antes de durmir, ben como refrigerantes (especialmente os cafeinados, tales como refrigerantes de cola ).
- Non fume.
- O cuarto de durmir debe ser silencioso, escuro e con temperatura amena.
- Desconecte a TV antes de se deitar e, de preferencia, asista a televisión media hora ou unha hora antes de ir para a cama.
- A alimentación antes de durmir debe ser leve e de fácil digestão.
- A actividade física facilita o sono se for feita regularmente polo menos 4 horas antes de durmir.
- Non tome remedios sen orientación médica.
O día do sono
O día 23 de marzo, conmemórase o día do sono.
Ver tamén
- Ronco
- Insomnio
- Sonolência excesiva diurna
- Sonífero
- Adormecer
- Narcolepsia
- Hipersônia idiopática do sistema nervioso central (SNC)
- Sonambulismo
- Apnéia do sono
- Neurofisiologia
- Sono polifásico
- Enurese nocturna
- Privación do sono
- Soño
Referencias
- ↑ Bingham, Roger; Terrence Sejnowski, Jerry Siegel, Mark Eric Dyken, Charles Czeisler, Paul Shaw, Ralph Greenspan, Satchin Panda, Philip Low, Robert Stickgold, Sara Mednick, Allan Pack, Luis de Lecea, David Dinges, Dan Kripke, Giulio Tononi (February 2007). Waking Up Cho Sleep (Several conference vídeos). The Science Network. Páxina visitada en 2008-01-25.
- ↑ DORLAND citado por ROPER; LOGAN; TIERNEY, 1993, 466
- ↑ (cf. BOLANDER, 1998)
Conexións externas
