Raza

Raza

raza - Wikilingue - Encydia

A raza é un concepto usado vulgarmente para categorizar distintas poboacións dunha especie biolóxica por súas características fenotípicas (ou físicas); é común falarse das razas de cans ou doutros animais.^[1]

A antropoloxía, entre os séculos XVII e XX, usou igualmente varias clasificacións de grupos humanos no que é coñecido como "razas humanas" mais, desde que se utilizaron os métodos xenéticos para estudar poboacións humanas, esas clasificacións e o propio concepto de "razas humanas" deixaron de ser utilizados,^[2], persistindo o uso do termo só na política, cando se pide "igualdade racial" ou na lexislación cando se fala en "prexuízo de raza". Un concepto alternativo e sinônimo é o de "etnia".

O termo raza aparecía normalmente nos libros científicos e, (como os libros de xeografía de Aroldo de Azevedo e a colección "Historia das Razas Humanas" de Gilberto Galvão, que dá detallado todas as razas, con fotografías), até a década de 1970, a partir de entón, comezou a desaparecer por receio de racismo, especialmente co advento do politicamente correcto na década de 1980.^{[carece de fontes?]}

O termo "raza" aínda é acepto normalmente para designar as variedades de animais domésticos e animais de creación como o gado (nelore, gir e zebu).

Abaixo discútense os conceptos biolóxicos de raza, varias definicións históricas destes conceptos e un resumo da historia e utilización das clasificacións de razas humanas.

Táboa de contido 1 Raza en bioloxía 2 Razas humanas 3 Razas no Brasil 4 Ver tamén 5 Referencias 6 Biografía 7 Conexións externas

Raza en bioloxía

Foi proposta a fusión deste artigo ou sección con: Raza (bioloxía). (Pódese discutir o procedemento aquí)

Os zoólogos xeralmente consideran a raza un sinónimo das subespécies, caracterizada pola comprobada existencia de liñaxes distinguidas dentro das especies, por tanto, para a delimitação de subespécies ou razas a diferenciação xenética é unha condición esencial, aínda que non suficiente. Na especie Homo sapiens - a especie humana - a variabilidade xenética representa 3 a 5% da variabilidade total, nos sub-grupos continentais, o que caracteriza, definitivamente, a ausencia de diferenciação xenética. Por tanto, inexistem razas humanas do punto de vista biopolítico matematicamente convencionado pola maioría. No "Código Internacional de Nomenclatura Zoológica" (4ª edición, 2000) non existe ningunha norma para considerar categorías sistemáticas abaixo da subespécie.

Para os botânicos – de acordo co "Código Internacional de Nomenclatura Botânica" - as variantes dunha especie son explicitamente denominadas "subespécies" (subsp.), variedades (var.) e formas (f.) que na verdade son matrizes das especies. Por exemplo, para o piñeiro negro europeo, Pinus nigra, é aceptado unha subespécie - Pinus nigra subsp. nigra na rexión oriental da súa área de distribución, desde a Austria e nordeste da Italia até á Crimeia e Turquía, coas seguintes variedades:

• Pinus nigra subsp. nigra var. nigra – piñeiro negro austríaco;
• Pinus nigra subsp. nigra var. caramanica - piñeiro negro turco; e
• Pinus nigra subsp. nigra var. pallasiana - piñeiro negro da Crimeia.

Para algúns biólogos, a raza é un grupo distinguido constituíndo toda ou parte dunha especie. Unha especie monotípica non ten razas, ou mellor a "raza" é toda a especie. As especies monotípicas poden presentarse de varias maneiras:

• Todos os membros da especie son semellantes e entón a especie non pode ser dividida en subcategorias con significado biolóxico.
• Os membros da especie mostran considerábel variación, mais esta ocorre aleatoriamente e tampouco ten significado biolóxico unha vez que a transmisión xenética destas variacións non é constante; é o que acontece con moitas plantas e é por iso polo que os horticulturistas interesados en preservar unha determinada característica evitan a propagação por sementes e usan métodos vegetativos.
• A variación dentro dunha especie é evidente e segue un padrão, mais non hai divisións claras entre os distintos grupos, mais só un gradiente de tamaños, formas ou cores. Este tipo de variación clinal significa que existe un fluxo de xenes substancial entre os grupos aparentemente separados que forman a(s) poboación(s) e é normal nas especies monotípicas – e é o caso da especie humana.
• Unha especie politípica ten razas distinguidas, que son grupos separados que normalmente non se cruzan xeneticamente (aínda que poida haber zonas relativamente estreitas de "hibridização"), mais que poderían cruzarse e producir descendentes con características mixtas (ou iguais a cada un dos progenitores) se as condicións ambientais o permitisen – normalmente isto pasa entre poboacións xeograficamente illadas da mesma especie, que poden ser consideradas subespécies ou variedades.

É importante notar que os grupos que normalmente non se cruzan, a pesar de viviren na mesma área xeográfica, non son razas, mais si especies distintas. Os certos híbridos de especies distintas, como por exemplo, da égua co jumento, dan sempre descendentes estériles, como o son, os machos e as mulas.

O advento da síntese moderna e as técnicas moleculares para estudar o fluxo de xenes levan algúns biólogos a rexeitar a noción de "raza" e até de "subespécies".

Definicións biolóxicas de raza (Long e Kittles, 2003).

Concepto	Referencia	Definición
Essencialismo	Hooton (1926)	"A raza é a gran división do xénero humano, caracterizado como grupo por partillar unha correcta combinación de características derivadas da súa descendência común, mais que constitúen un vago fondo físico, normalmente obscurecido polas variacións individuais e máis facilmente aprehendido nunha imaxe composta."
Poboación	Dobzhansky (1970)	"Razas son poboacións mendelianas xeneticamente distinguidas. Non son poboacións individuais nin genótipos específicos, mais consisten en individuos que difiren xeneticamente entre si."
Taxonomia	Mayr (1969)	"Raza é un agregado de poboacións fenotipicamente similares dunha especie, habitando unha subdivisão da área xeográfica de distribución da especie e diferindo taxonomicamente doutras poboacións desa especie."
Liñaxe	Templeton (1998)	"Unha subespécie (raza) é unha liñaxe evolucionariamente distinguida dentro dunha especie. Esta definición require que a subespécie sexa xeneticamente diferenciada debido a barreiras ao troco de xenes que persistiron durante longos períodos de tempo, ou sexa, a subespécie debe ter unha continuidade histórica, para alén da diferenciação xenética observada."

Razas humanas

Ver artigo principal: Razas humanas

O concepto de razas humanas foi usado polos réximes coloniais e polo apartheid (na África do Sur), para perpetuar a submissão dos colonizados; actualmente, só nos Estados Unidos se usa unha clasificación da súa poboación en razas, alegadamente para protexer os dereitos das minorías.^[3]

A definición de razas humanas é principalmente unha clasificación de orde social, onde a cor da pel e orixe social gañan, grazas a unha cultura racista, sentidos, valores e significados distinguidos. As diferenzas máis comúns refírense á cor de pel , tipo de cabelo, conformação facial e cranial, ancestralidade e, nalgunhas culturas, xenética. O concepto de raza humana non se confunde co de sub-especie e co de variedade, aplicados a outros seres vivos que non o home(aínda que humanos e animais estean exactamente sobre o mesmo tipo de selección xenética, a pesar das pomposas fachadas pseudo-civilizatórias). Por seu carácter controverso (seu impacto na identidade social e política), o concepto de raza é cuestionado por algúns estudiosos como constructo social; entre os biológos, é un concepto con certo descrédito por non se conformar a normas taxonômicas aceptadas.

Algunhas veces utilízase o termo raza para identificar un grupo cultural ou étnico-lingüístico, sen calquera relacións cun padrão biolóxico. Nese caso pódese preferir o uso de termos como poboación, etnia, ou mesmo cultura.

A primeira clasificación dos homes en razas foi a "Nouvelle division de la terre par les différents espèces ou races qui l'habitent" ("Nova división da terra polas distintas especies ou razas que a habitan") de François Bernier, publicada en 1684 . O século XIX, varios naturalistas publicaron estudos sobre as "razas humanas", como Georges Cuvier, James Cowles Pritchard, Louis Agassiz, Charles Pickering e Johann Friedrich Blumenbach. Nesa época, as "razas humanas" distinguíanse pola cor da pel, tipo facial (principalmente a forma dos beizos, ollos e nariz), perfil craniano e textura e cor do cabelo, mais considerábase tamén que esas diferenzas reflexionaban diferenzas no concepto de moral e na intelixencia, pois unha caixa cranial maior e/ou máis alta representaba un cerebro maior, máis alto e por consequencia maior cantidade de células cerebrais).

A necesidade de describir os "outros" advém do contacto social entre individuos e entre grupos distintos. No entanto, a clasificación de grupos trae sempre consecuencias negativas, principalmente polo feito dos termos empregados poderen ser considerados pejorativos polos grupos visados (ver, por exemplo ameríndio e hotentote). Tradicionalmente, os seres humanos foron divididos en tres ou cinco grandes grupos de liñaxe (dependendo de interpretación), mais a denominação de cada un – polo motivo indicado – ten variado ao longo do tempo:

Mongolóide (raza amarela): pobos do liches e sueste asiático, Oceania (malaios e polinésios) e continente americano (esquimós e ameríndios).

Caucasóide (raza branca): pobos de todo o continente europeo, norte da África e parte do continente asiático (Oriente Medio e norte do Subcontinente Indio).

Negróide (raza negra): pobos da África Subsahariana.

Os outros dous grupos de liñaxe humana poderían ser:

Australóide: sur da India (drávidas), negritos das Illas Andaman (Océano Índico), negritos das Filipinas, aborígenes de Papua-Nova Guinea, aborígenes da Australia e pobos melanésios da Oceania.

Capóide: tribos Khoisan (extremo sur do continente africano).

A pesar de poderen ser considerados como dous grupos distinguidos de liñaxe humana, australóides e capóides tamén poden ser considerados como negróides, de acordo con esa mesma clasificación tradicional.

Como calquera clasificación, esta é imperfeita e, por iso, ao longo do tempo, foron sendo usados outros termos, principalmente para grupos cuxas características non se axustaban aos grupos "definidos", como é o caso dos pardos para indicar os indíxenas do sub-continente indio, entre outros. De notar que, a par desta clasificación baseada en características físicas, houben sempre outras, máis relacionadas coa cultura, principalmente a relixión dos "outros", como os mouros ou "infiéis", como os europeos denominaban os musulmáns, ou os xudeus.

No inicio do século XX, Franz Boas puxo en dúbida a noción de raza e foi seguido por outros antropólogos, como Ashley Montagu, Richard Lewontin e Stephen Jay Gould. Con todo, algúns poucos científicos como J. Philippe Rushton, Arthur Jensen, Vincent Sarich e Frank Miele (autores de "Race: The Reality of Human Differences") proclaman que non só esa tese é falsa, mais que foi politicamente motivada e non ten bases científicas.

Existen tamén estudos que procuran mostrar que a percepción social da cor como definidora dunha división humana en "razas" non é máis do que unha construción socio-cultural. Así, durante a montaxe do sistema escravista moderno, no cal millóns de africanos foron trasladados compulsoriamente para as Américas para o traballo escravo, fortaleceuse o concepto dunha "raza negra", superpondo-lla toda unha gran cantidade diferenzas étnicas que existían na África, e que aínda existen hoxe. Os africanos nas sociedades que precederon o moderno sistema escravista, non se vían como "negros", tal como sustenta José D'Asunción Barros en seu libro A Construción Social da Cor (2009). Na África, os africanos enxergavam-lla partir de identidades étnicas diferenciadas, e non dunha única "raza negra", un concepto que para eles non existía. Os intereses do tráfico levaban os comerciantes a motivar a diferenza étnica na punta africana do tráfico negreiro, pois os comerciantes de escravos conseguían escravos das guerras intertribais, nas cales as tribos vencedoras vendían os individuos pertencentes ás tribos vencidas. Mais, ao mesmo tempo, na punta final do proceso de escravização, cando o escravo debería ser vendido nas Américas e incorporado ao traballo no sistema colonial, xa interesaba aos comerciantes e señores de engenhos - ou ao sistema escravista, de modo xeral - crear unha categoría única para os "negros" africanos, inclusive mesturando africanos procedentes das varias etnias de modo a que non se concentrasen eem un mesmo local individuos pertencentes a unha mesma etnia de orixe en a´´Africa, pois os vínculos de identidade poderían favorecer as revoltas. Enténdese, por tanto, que a construción da idea de "negro", á altura da montaxe do sistema escravista, foi un proceso complexo, que recobriu, aínda que sen eliminalas totalmente, as etnias africanas de orixe.

Análises xenéticas recentes permiten que a evolución e migrações humanas sexa representado dunha forma cladística. Estes estudos indican que, como pensan os que defenden a teoría da orixe única, a África foi o berce da humanidade, outros defenden a teoría da orixe multiregional^[4] . Verificouse que os aborígenes australianos foron orixinados nun grupo que se illou dos restantes hai moito tempo e que todos os outros grupos, incluíndo "europeos", "asiáticos" e "nativos americanos" perfazem un único grupo monofilético resultante das migrações para fóra do continente africano e que podería dividirse no equivalente aos oeste- e liches "euro-asiáticos", recoñecendo sempre haber moitos grupos intermedios.

Razas no Brasil

O geógrafo Aroldo de Azevedo clasificou as razas no Brasil como sendo:

• Negro, despois chamado negro, e actualmente afro-brasileiro, o escravo, dividido en varias razas: banto, banguela, congo e mina.
• branco, o europeo imigrado para o Brasil.
• negro da terra, o indio, dividido en varias nacións.
• mulato, oriundo do cruzamento do branco co negro.
• caboclo, oriundo do cruzamento do branco co indio.
• cafuz ou cafuzo, oriundo do cruzamento do indio co negro.
• cabra: oriundo do cruzamento no mulato co negro.

Ver tamén

• Alista de razas de cans e Fédération Cynologique Internationale
• Alista de razas de ovinos
• Alista de razas de galiña
• Racismo
• Sección de Epidemiologia do Melanoma maligno para discusión sobre as posíbeis orixes da coloração diversa dos seres humanos.

Referencias

• Bamshad, Michael; Wooding, Stephen; Salisbury, Benjamin A.; Stephens, J. Claiborne (2004). Deconstructing The Relationship Between Genetics And Race. Nature Reviews Genetics 5, 598–609. (Artigo da Nature);reprint-zip Formato zip

Biografía

• Barros, José D'Asunción (2009). A Construción Social da Cor, Editora Voces.
• Cavalli-Sforza, Luigi Luca; et al (1995). The History and Geography of Human Xenes. Princeton University Press.
• DINIZ, Almachio, Historia Racial do Brasil, Editora Cultura Moderna, 1934.
• Dobzhansky, T. (1970). Genetics of the Evolutionary Process. New York, NY: Columbia University Press.
• GALVÃO, Gilberto, Historia das Razas Humanas, 5 volumes, Consorcio Editorial Brasileiro, São Paulo, s/d.
• Hooton, E.A. (1926). Methods of racial analysis. Science 63, 75–81.
• Jorde, Lynn B.; Wooding, Stephen P. (2004). Genetic variation, classification and race. Nature Genetics 36, S28–S33. (Artigo da Nature)
• Long J.C., Kittles R.A. (2003). Human genetic diversity and the nonexistence of biological races. Hum Biol. 75, 449–71.
• Mayr, E. 1969. Principles of Systematic Zoology. New York, NY: McGraw-Hill.
• Olsen, Steven (2003). Mapping Human History : Xenes, Race, and Our Common Origins, Mariner Books.

Parra, Flavia C.; et al (2003). Color and genomic ancestry in Brazilians. PNAS 100 (1), 177–182. (The National Academy of Sciences of the U.S.A.)

• Templeton, A.R. 1998. Human races: A genetic and evolutionary perspective. Am. Anthropol. 100, 632–650.
• Raza – Palabra Tabú. Cf. FERRAROTTI, F. Ibden, p 77-84.

Conexións externas

• Equipos Online, 27 October 2004 - "Xene tests provén that we are all the same under the skin"
• Catchpenny mysteries of ancient Egypt - "What race were the ancient Egyptians?", por Larry Orcutt
• ABC Science Online, Wednesday, 14 July 2004 - "New twist on out-of-Africa theory", por Judy Skatssoon
• Scientific American, December 2003 - "Does Race Exist?", por Michael J. Bamshad, Steve E. Olson
• Federal Register, 30 October 1997, OMB Statistical Directive 15 - "Standards for Maintaining, Collecting, and Presenting Federal Data on Race and Ethnicity"
• "The Reification of Race in Health Research", por Sandra Soo-Jin Lee, Joanna Mountain, and Barbara A. Koenig
• "The Use of Race in Medicine as a Proxy for Genetic Differences", por Michael Root