A Fortaleza de San João Baptista de Ajudá, tamén coñecida como Feitoria de Ajudá ou simplemente Ajudá, localízase na cidade de Uidá , na costa occidental africana, actual República de Benim .
Táboa de contido |
As costas da Mina e a de a Guinea foron percorridas por navegadores portugueses desde o século XV, que, co tempo, aí pasaron a desenvolver importante comercio, principalmente de escravos africanos. É dese periodo que data o ascenso do antigo reino de Daomé e a importancia de súa capital, Abomei (ou Abomé).
Ao final do século XVIII, o rei Pedro II de Portugal (1667-1705) determinou ao Governador de San Tomé e Príncipe, Jacinto de Figueiredo Abreu, erguer unha fortificação na povoação de Ouidah , para protexer os embarques de escravos (1680 ou 1681). Posteriormente abandonado en data incerta, foi sucedido entre 1721 e 1730 por unha nova estrutura, coas obras a cargo do comerciante brasileiro de escravos José de Torres. So a invocación de San João Baptista, a construción do forte de Ouidah (Ajudá) foi financiada por capitais levantados polos comerciantes da capitania da Bahia, mediante a cobranza dun imposto sobre os escravos africanos desembarcados na cidade do Salvador.
Concluído, funcionou como centro comercial para a rexión, trocando tabaco, búzios e aguardente brasileiros, e máis tarde, cando o esquema do tráfico se alterou, ofrecendo produtos manufaturados europeos, contrabandeados do Brasil, unha vez que a Coroa portuguesa non permitía que tales itens fosen transportados en navíos brasileiros.
Ao final do século XIX a costa occidental africana foi ocupada polos ingleses, que alí estabeleceron importantes entrepostos, que pasaron a ser defendidos polas guarnições das fortificações antes pertencentes a Portugal, entre as cales a de San João Baptista de Ajudá.
En 1911 , tras a Proclamação da República Portuguesa, o novo goberno mandou retirar permanentemente a guarnição militar destacada para o forte de San João Baptista, substituíndoa pola presenza de dous funcionarios coloniais.
O Daomé tornouse unha colonia francesa a partir de 1892 , obtendo independencia en 1 de agosto de 1960 , cando se transformou en República do Benim. O ano seguinte, tropas do Benim invadiron Ouidah, entón unha dependencia da colonia portuguesa de San Tomé e Príncipe, intimando os ocupantes portugueses do forte a abandonalo até 31 de xullo do mesmo ano. Sen condicións para ofrecer resistencia, o goberno de Oliveira Salazar ordenou ao último residente da praza que a incendiase antes da abandonar, o que foi cumprido na data-límite.
En 1965 foi promovido o peche simbólico do forte polas autoridades do Daomé, vindo as súas dependencias a acoller o Museo de Historia de Ouidah, so administración da República do Benim (1967).
A anexação foi recoñecida por Portugal en 1985 , tendo os traballos de recuperación e restauro sido desenvolvidos en 1987 , con orientación e recursos da Fundación Calouste Gulbenkian.
A grande descendência deixada por un dos escrivãos da fortaleza o século XIX, Francisco Félix de Souza, inspirou unha novela do escritor británico Bruce Chatwinintitulado O Vice Rei de Ajudá. Espallados actualmente por toda a África, os De Souza teñen dato varias figuras de destaque ao Benim. Unha das grandes avenidas de Cotonou , a capital económica, chámase Avenida Monseñor De Souza.
| Inicio | Fin | Nome | Observacións |
|---|---|---|---|
| 1680 | ? | Jacinto de Figueiredo Abreu | Governador de San Tomé e Príncipe, instruído a erguer un forte na povoação africana de Oiudá. |
| ? | ? | Abandonado por forzas portuguesas | |
| 1721 | 1730 | Francisco Pereira Mendes | Governador, funda o Forte de San João Baptista de Ajudá, subordinado ao Estado do Brasil |
| 1730 | So a administración da Compañía do Cacheu e Cabo Verde | ||
| 1730 | 1732 | Francisco Pereira Mendes | Governador |
| ? | 1736 | Manuel Correia da Cunha | Governador |
| ? | 1743 | João Basílio | Governador |
| ? | 1746 | Pe. Martinho da Cunha Barbosa | Governador interino |
| 1746 | 1746 | Francisco Nunes Pereira | Usurpou as funcións |
| 1746 | 1746 | Frei Francisco do Espírito Santo | Governador interino |
| 1746 | 1746 | Francisco Nunes Pereira | Usurpou novamente as funcións |
| 1746 | ? | Filipe José de Gouveia | Governador |
| ? | 1752 | ? | Governador |
| 1752 | 1759 | Tenente Teodósio Rodrigues da Costa | Governador |
| 1759 | 1760 | Almoxarife António Nunes de Gouveia | Governador interino |
| 1760 | ? | Capitán Félix José de Gouveia | Governador |
| ? | 1790 | ? | Governador |
| 1790 | 1797 | Francisco António da Fonseca Aragão | |
| abril de 1797. | ? | Capitán Manuel Bastos Varela Pito Pacheco | |
| 1804 | 1806 | Jacinto José de Sousa[1] | |
| 1806 | ? | Francisco Félix de Sousa, Chachá I [1] | Governador interino debido a morte do governador anterior, seu irmán. Comerciante de escravos nacido en Salvador , na Bahia. |
| ? | 1817 | ? | Governador |
| 1817 | ? | Francisco Félix de Sousa, Chachá I | Segundo período |
| 1844 | 1845 | Segundo-Tenente (Alferes) Joaquim José Libânio | Governador |
| 1845 | 1848 | Francisco Félix de Sousa, Chachá I | Terceiro período |
| 1849 | ? | Tenente Quaresma | Governador |
| 1851 | 1851 | Alferes Elerpech | Governador |
| 1851 | 8 de maio de 1858. | Isidoro Félix de Sousa, Chachá II | Governador subalterno, fillo de Francisco Félix de Souza |
| 1852 | 1853 | Segundo-Tenente (Alferes) João Justino da Costa | Governador |
| 1853 | 1858 | Escrivão José Piñeiro de Sousa | O Itaparica, a título persoal |
| 1858 | 1858 | Francisco Félix de Sousa, Chachá III | Governador, fillo de Francisco Félix de Souza |
| 1858 | 1861 | Abandonado por forzas portuguesas | |
| 1861 | 1865 | Cedido polo soberano do Daomé a missionários franceses | |
| 23 de febreiro de 1865. | Reclamado por Portugal, a través do Governador de San Tomé e Príncipe | ||
| 1865 | 1868 | Segundo-Tenente (Alferes) José Maria Borges de Sequeira | Governador, suxeito á autoridade do Chachá III, Francisco Félix de Sousa |
| 1868 | 1869 | Segundo-Tenente (Alferes) Vital de Bettencourt Vasconcelos Côrte Real do Canto | Governador |
| 1869 | 1872 | Abandonado por forzas portuguesas | |
| ? 1872 | ? | Alferes António Joaquim | Governador |
| ? | 1878 | Tenente Augusto Fructuoso Figueiredo de Barros | Governador |
| 1878 | 1879 | Alferes Lourenço da Rocha | |
| 1879 | 1881 | Tenente António José Machado | Governador |
| 1881 | 1883 | ? | Governador |
| 1883 | 1885 | Tenente Fernando Gonçalves | Governador |
| 1885 | Tenente Bernardo Francisco Luís da Cruz | Governador, non chegou a tomar posesión | |
| 1885 | 1885 | Tenente José Gomes de Sousa | Governador |
| 1885 | 1886 | Tenente Francisco Rego | Governador |
| 1886 | 1887 | Major António Domingues Cortez da Silva Curado | Governador |
| 1887 | 1888 | Alferes Manuel Francisco Rodrigues Guimarães | Governador |
| 1888 | Capitán Vicente da Rosa Rolim | Governador, non chegou a tomar posesión | |
| 1888 | 1890 | Alferes Manuel José Ferreira dos Santos | Governador |
| 1890 | 1890 | Alferes Carolino Acácio Cordeiro | Governador |
| 1890 | 1893 | Capitán Vicente da Rosa Rolim | |
| 1893 | Alferes Manuel José Ferreira dos Santos | Governador, non chegou a tomar posesión | |
| 1893 | ? | Capitán Vicente da Rosa Rolim | Pola segunda vez |
| 1897 | 1898 | Tenente Campos | Governador |
| 1898 | ? | Tenente Nunes de Aguiar | Governador |
| 1900 | ? | Tenente António Mendes da Costa | Governador |
| ? | 1905 | Tenente João de Deus Pires | Governador |
| 1905 | 1906 | Alferes Joaquim Luís de Carvalho | Governador |
| 1906 | 1909 | ? | Governador |
| 1909 | 1911 | Tenente Sebastião Lousada | Governador |
| 1911 | Tenente Cândido João de Barros | Governador | |
| 1911 | 1912 | Alferes Guilherme Spínola de Melo | Governador |
| 1912 | ? | ? | Governador |
| ? | 1928 | Tenente Viriato Henrique dos Anxos Garcez | Governador |
| 1928 | 1931 | Capitán Joaquim Sinel de Cordes | Governador |
| 1932 | 1938 | Capitán Miguel Maria Pupo Correia | Governador |
| 1938 | 1941 | Capitán José Suxeitado Pimenta Avelar Machado | Governador |
| 1941 | 1942 | Dr. Jean Louis Bourjac | Governador auto-proclamado (sen o recoñecemento de Portugal) |
| 1942 | 1944 | Segundo Oficial da Curadoria dos Serviçais e Colonos José Vasconcelos e Sá Guerreiro Nuno | Governador interino |
| 1944 | 1946 | Capitán Carlos Alberto de Serpa Soares | Governador |
| 1946 | Segundo Oficial José Vasconcelos e Sá Guerreiro Nuno | Governador, pola segunda vez | |
| 1946 | 1951 | Capitán Miguel Maria Pupo Correia | Governador, pola segunda vez |
| 1951 | 1954 | Administrador de Circunscrición da 3° Clase António João Teles Pereira de Vasconcelos | Administrador |
| 1954 | 1956 | Administrador de Circunscrición da 1° Clase Ernesto António Pereira Enes | Administrador |
| 1956 | 1 de agosto de 1961. | Intendente António Agostinho Saraiva Borges |