En Portugal , actualmente Estrada Nacional (EN) é a designación das estradas integradas na Rede Rodoviária Nacional Complementar que non sexan clasificadas como Itinerário Complementaria. Existen tamén treitos desclassificados de Estradas Nacionais que foron desintegrados da Rede Nacional e colocados so tutela dos municipios, mais cuxa designación non foi alterada. Na sinalização de tránsito, as Estradas Nacionais son normalmente indicadas polo prefixo "N" seguido do número da estrada, sendo o prefixo alternativo "EN" utilizado moito raramente.
A denominação Estrada Nacional comezou a ser utilizada tras a implantación da República, como substitución da antiga designación de Estrada Real.
De acordo co plano que fora estabelecido en 1889 , a rede viaria portuguesa incluía entón as Estradas Reais (de ámbito nacional), as Estradas Distritais (de ámbito rexional) e as Estradas Municipais (de ámbito local). En 1910 a antiga designación de "Estrada Real" foi substituída pola de "Estrada Nacional".
En 1913 foi estabelecido un novo plano de estradas. Por este plano a rede viaria nacional pasou incluír só Estradas Nacionais e Estradas Municipais. Alén diso foron tamén incluídos na rede, os Camiños Públicos, vías rurais de interese local.
Coa creación da Xunta Autónoma de Estradas en 1927 foi proposta unha división das Estradas Nacionais en dúas clases. Aquela proposta foi aplicada no plano estabelecido en 1933 . Por este plano pasaron a existir Estradas Nacionais de 1ª e de 2ª clase. As estradas de 1ª clase, constituirían a malla principal da rede, ligando Lisboa, as capitais de Distrito entre si e outros locais de importancia nacional. As estradas de 2ª clase (correspondendo, grosso modo ás Estradas Distritais do plano de 1889) ligarían, esencialmente as capitais de Distrito ás súas sedes de Concello e a outros locais de importancia distrital. Alén diso continuaron a existir as Estradas Municipais (ligando as sedes ás outras povoações dos Concellos) e os Camiños Veciñais (correspondendo aos anteriores Camiños Públicos)
As actuais Estradas Nacionais son as orixinadas polo Plano Rodoviário Nacional de 1945. Por aquel plano as Estradas Nacionais foron clasificadas en tres clases: as de 1ª clase serían numeradas de 1 a 125, as de 2ª clase de 201 a 270 e as de 3ª clase, de 301 a 398. O conxunto das estradas de 1ª e 2ª clase formaba a Rede Fundamental. Dentro das estradas de 1ª clase, os números de 1 a 18 estaban reservados aos Itinerários Principais, correspondendo ás estradas que ligaban as capitais de distrito entre si e a todas as estradas con orixe en Lisboa e Porto. Os ramos e variantes a unha estrada principal, serían identificados polo número desa estrada seguido por un número de orde (ex.: EN 15-1).
Alén diso o PRN de 1945 mantiña as estradas municipais e volvía a designar por Camiños Públicos, os anteriores Camiños Veciñais (estes, máis tarde, pasarían a designarse Camiños Municipais). Para estas vías foron tamén atribuídas numerações. Os números de 501 a 999 serían atribuídos ás Estradas Municipais e os de 1001 en diante aos Camiños Públicos.
O Plano Rodoviário Nacional de 1985 veu reformular case completamente o sistema de estradas. Por aquel plano a Rede Rodoviária pasaría a ter dúas compoñentes: a Rede Fundamental, constituída por Itinerários Principais (IP) e a Rede Complementaria, constituída por Itinerários Complementarias (IC) e outras estradas. Este plano non se refería especificamente ás Estradas Nacionais, entendéndose que estas serían as "outras estradas". Tras a implementação deste plano as antigas Estradas Nacionais que non foron transformadas en IP ou IC, ou que non foron trasladadas para as redes municipais, mantiveron na práctica a mesma designación e numeração.
En 2000 foi publicado un novo Plano Rodoviário Nacional, que consistía basicamente nunha reforma do de 1985 . Como principal diferenza, en relación á Rede Rodoviária Nacional, foi a identificación concreta das Estradas Nacionais como parte da Rede Complementaria. Este plano tamén trouxen a novidade da creación dun novo tipo de estrada, as Estradas Rexionais, creadas a partir da reclassificação de parte das antigas Estradas Nacionais. Cada nova Estrada Rexional mantivo a mesma numeração da Estrada Nacional que lle deu orixe.
| Número | Itinerário inicial | Treitos aínda integrados na Rede Rodoviária Nacional | Observacións |
|---|---|---|---|
| EN 1 | Lisboa - Leiría - Coímbra - Porto | Alenquer - Vila Franca de Xira | No Plano de 1945 esta estrada era a principal da Rede Nacional, ligando Lisboa ao Porto. Cando foi construído, foi nela incluído o primeiro treito da Autoestrada do Norte entre Lisboa e Vila Franca de Xira. Polo Plano de 1985 a maior parte do itinerário da antiga estrada foi absorbido polo IC2. |
| EN 2 | Chaves - Vila Real - Viseu - Penacova - Montemor-o-Novo - Ferreira do Alentejo - Faro | Santa Marta de Penaguião - Régua, Viseu, Sertã - Abrantes, Ervidel - Aljustrel e Castro Verde - Faro | No plano de 1945 esta era de máis longa estrada do país, ligándoo polo interior desde o seu extremo norte (Chaves) ao seu extremo sur (Faro). A maior parte do seu antigo itinerário foi absorbido polos IP2 e IP3. Os treitos Penacova - Góis, Portela do Vento - Pedrogão, Mora - Ervidel e Aljustrel - Castro Verde foron reclassificados como Estrada Rexional (ER 2). |
| EN 3 | Cargado - Santarém - Torres Novas - Vila Vella de Rodão - Castelo Branco | Cargado - Socios de S. João | Tamén se mantén integrado da Rede Nacional o seu ramo Mação - IP3 (EN 3-12) |
| EN 4 | Montijo - Vendas Novas - Estremoz - Elvas - Encala | Montijo - Vila Boim | |
| EN 5 | Montijo - Marateca - Alcácer do Sal - Monte de Algalé | ningún | O treito Montijo - Marateca foi reclassificado como Estrada Rexional (ER 5). |
| EN 6 | Lisboa - San João do Estoril - Cascais | Lisboa - San João do Estoril | Coñecida por Estrada Marginal da Costa do Estoril. Segundo o plano orixinal, esta estrada debería prolongarse nun treito, nunca construído, que circundaría Lisboa, entre Algés e Moscavide, seguindo, aproximadamente o actual itinerário da CRIL. Tamén se manteñen integrados na Rede Nacional os seus ramos Boa Viaxe - Queijas (EN 6-3), Carcavelos - San Domingos de Rana (EN 6-7) e San João do Estoril - Alcoitão (EN 6-8) |
| EN 7 | Lisboa - Estadio Nacional | Viaduto Duarte Pacheco | Designación orixinal da Autoestrada Lisboa-Cascais, a primeira autoestrada portuguesa e unha das máis antigas do mundo. Esa autoestrada pasou despois a ser designada A5, deixando de ser utilizada a denominação EN 7. |
| EN 8 | Lisboa - Loures - Torres Vedras - Óbidos - Porto de Mós | Loures - Alcobaça | |
| EN 9 | Cascais - Sintra - Torres Vedras - Alenquer | Sintra - Alenquer | |
| EN 10 | Lisboa - Vila Franca de Xira - Setúbal - Almada | Fogueteiro - Alverca | Tamén se mantén integrado na Rede Nacional o seu ramo Alto da Guerra - Mitrena (EN 10-8). A súa variante entre Almada e o Seixal foi clasificada como Estrada Rexional (ER 10). |
| EN 11 | Montijo - Barreiro | ningún | Segundo o plano orixinal, esta estrada debería prolongarse até ao Seixal, Almada e Trafaria, treitos nunca construídos. |
| EN 12 | Matosinhos - Río Tinto | Matosinhos - Río Tinto | Estrada da Circunvalação do Porto, en fase de desclassificação e de paso para a tutela municipal. |
| EN 13 | Porto - Viana do Castelo - Valença | São Pedro da Torre - Valença | O treito Viana do Castelo - Vila Praia de Ancora foi reclassificado como Estrada Rexional (ER 13) |
| EN 14 | Porto - Braga | Porto - Braga | |
| EN 15 | Ermesinde - Amarante - Vila Real - Mirandela - Bragança | Ermesinde - Amarante | O treito Pópulo - Murça foi reclassificado como Estrada Rexional (ER 15) |
| EN 16 | Aveiro - Viseu - Garda - Vilar Fermoso | São Pedro do Sur - Vouzela | O seu treito Oliveira de Frades - Vouzela foi reclassificado como Estrada Rexional (ER 16). |
| EN 17 | Coímbra - Celorico da Beira | Coímbra - Celorico da Beira | Coñecida por Estrada da Beira |
| EN 18 | Garda - Castelo Branco - Portalegre - Estremoz - Évora - Beja - Ourique | Estremoz - Évora e Beja - Ervidel | gran parte da estrada ten sido tranformada no IP2 |