Ditadura é o réxime político en que o gobernante (ou grupo gobernante) non responde á lei, e/ou non ten lexitimidade revisada pola escolla popular.
Poden existir réximes ditatoriais de líder único (como os réximes provenientes do nazismo e fascismo) ou colectivos (como os varios réximes militares que ocorreron na América Latina durante o século XX).
Non se debe confundir ditadura, o oposto de democracia , con totalitarismo , o oposto de liberalismo . Dise que un goberno é democrático cando é exercido co consentimento dos gobernados, e ditatorial, en caso contrario. Dise que un goberno é totalitário cando exerce influencia sobre amplos aspectos da vida dos gobernados, e liberal en caso contrario.
Ocorre, porén, que frecuentemente, réximes totalitários exhiben características ditatoriais, e réximes ditatoriais, características totalitárias.
O establecemento dunha ditadura moderna normalmente se dá vía un golpe de estado.
Táboa de contido |
Na antigüidade, cando a República Romana se deparava con situacións de emerxencia era designado polos cônsules un ditador para asumir o poder até que a situación volvese á normalidade.
Os poderes revisados ao ditador eran totais, mais aínda así o ditador respondía por seus actos perante a lei, necesitando xustifícalos, despois de findo o período da ditadura.
Porén, tras o século II A.C. , as ditaduras romanas perderon ese carácter de legalidade, adquirindo características similares ao que se entende por ditadura hoxe.
Segundo Aristóteles e Platón, a marca da tirania é a ilegalidade, ou sexa, a violación das leis e regras pre-estipuladas pola quebra da lexitimidade do poder; unha vez no comando, o tirano revoga a lexislación en vigor, sobrepondo-a con regras estabelecidas de acordo coas conveniencias para a perpetuação deste poder[carece de fontes]. Exemplo diso son as descricións de tiranias na Sicilia e Grecia antiga, cuxas características aseméllanse das accións tomadas polas modernas ditaduras. [carece de fontes]
Segundo Platón e Aristóteles, os tirano son ditadores que gañan o control social e político despótico polo uso da forza e da fraude. A intimidación, o terror e o desrespeito ás liberdades civís están entre os métodos usados para conquistar e manter o poder. A sucesión nese estado de ilegalidade é sempre difícil. [carece de fontes]
Aristóteles atribuíu a vida relativamente curta das tiranias á fraqueza inerente dos sistemas que usan a forza sen o apoio do dereito.[carece de fontes]Maquiavel tamén chegou á mesma conclusión sobre as tiranias e seu colapso, cando das sucesións dos tirano, pois este (a tirania) é o réxime que ten menor duración, e de todos, é o que ten o peor final[carece de fontes], e, segundo as palabras deste, a caída das tiranias se debe ás desventuras imprevisível da sorte.[carece de fontes]
O Imperio Romano, fundado por Augusto , se asemellaba e moito ás modernas ditaduras, aínda que non sexa admitido como tal.[carece de fontes] Até a Revolución Francesa, críase que o poder emanava de Deus directamente ao soberano[carece de fontes], se o monarca oprimise os súditos con violencia, era unha tirania, neste caso era acepto o tiranicídio, e este perdoado pola relixión[carece de fontes]. Ao final do século XVI, o jesuíta Juan de Mariana presentou a doutrina que discorria sobre o abuso da autoridade e a usurpação do poder, onde, se o tirano, tras recibir unha repreensão pública, non corrixise súa conduta, era lícito declararlle guerra e até, se necesario, matalo.[carece de fontes]
O réxime ditatorial moderno case sempre resulta de convulsións sociais profundas, xeralmente provocadas por revolucións ou guerras[carece de fontes]. Tamén houben moitos réximes ditatoriais que decorreron das disputas políticas da guerra fría.[carece de fontes] Nin sempre as ditaduras se dan por golpe militar, poden xurdir por golpe de estado político; exemplo de movemento desta orde se deu cando ocorreu a ditadura imposta por Adolf Hitler na Alemaña nazi (nazi) . O golpe se desencadeou a partir das propias estruturas de goberno, co establecemento dun estado de excepción e posteriormente, a supressão dos outros partidos e da normalidade democrática.[carece de fontes]
Sempre para pensar lexitimidade, as ditaduras se apoian en teorías caudilhistas, que afirman moitas veces do destino divino do líder, que é encarado como un salvador, cuxa misión é liberar seu pobo, ou ser considerado o pai dos pobres e oprimidos, etc. [carece de fontes]
Outras ditaduras se apóiam en teorías máis elaboradas, utilizando de lexislación imposta, moitas veces admitindo unha democracia con partidos políticos, inclusive con eleccións e algunhas veces até permitindo unha correcta oposición, desde que controlada.[carece de fontes] Os dispositivos legais pasan a ser intitucionalizados e o son de tal forma funcionades, que sempre gañará o partido daqueles que convocaron á elección.[carece de fontes]
As ditaduras sempre se utilizan de forza bruta para mantérense no poder, sendo esta aplicada de forma sistemática e constante.[carece de fontes] Outro expediente é a propaganda institucional, propaganda política constante e de saturação, de forma a adorar a personalidade do líder, ou líderes, ou mesmo o país, para manter o apoio da opinión pública;[carece de fontes] unha das formas máis eficientes de se impor á poboación un determinado sistema é a propaganda subliminar, onde as defensas mentais non están en garda contra a información que está a se introducir no inconsciente colectivo[carece de fontes]. Esta se fai por saturação en todos os medios de comunicación[carece de fontes]. A censura tamén ten un papel moi importante, pois non deixa chegar as informacións relevantes á opinión pública que está a ser manipulada.[carece de fontes] Desta forma, fican atados os dous extremos: primeiro satura-se o ambiente con propaganda a favor do réxime, despois son censuradas todas as noticias ruins que poidan vir a alterar o estado mental favorábel ao sistema imposto.[carece de fontes]
Karl Marx e Friedrich Engels, no Manifesto do Partido Comunista, utilizaron a expresión ditadura do proletariado, designando un estado de transición entre o capitalismo e o comunismo (comunismo sendo un estado onde cada un contribúe "o que pode" e recibe "o que precisa")[carece de fontes]
Tal ditadura non sería, porén, un "estado de excepción", ou o goberno dun ditador. Sería só o dominio do proletariado sobre a política.[carece de fontes]
Coa crise da bolsa de 29, houben unha perda de confianza no modelo liberal de goberno. Con iso, gañaron forza os movementos fascistas, e emerxeron ditadores en diversos países da Europa, como Mussolini, na Italia; Franco, na España; Hitler, na Alemaña e Salazar, en Portugal . [carece de fontes]
As ideas expansionistas do Eixe xeraron o embrión da Segunda Guerra Mundial. O saldo de mortes no conflito entre a URSS e a alemanha nazi é maior que a suma das mortes ocorridas en todo o resto da guerra.[carece de fontes]
Tras a guerra, sobraron diversas ditaduras que participaran da guerra, ou se formado como resultado dela. se destacan as ditaduras de Salazar en Portugal e a ditadura de Francisco Franco na España, ambas de tendencia fortemente fascista.
Existe unha guerra ideolóxica nese aspecto envolvendo a Esquerda política, canto a clasificación de ditaduras en seus actos. Violacións a dereitos humanos en Cuba non resulta en comentarios e protestas pola esquerda, ao contrario cando a situación se dá en país gobernado pola "dereita" como por exemplo Honduras, pódese afirmar que os liberais fan o mesmo negando ditaduras de dereita e acusando as de esquerda. A Ditadura Militar no Brasil configura outro exemplo de enfrontamento ideolóxico, onde a esquerda di que houben ditadura enquando a dereita afirma ser necesario a intervención para evitar unha ditadura comunista no país.
O traxe é que existen varios conxuntos de ideoloxías que configúranse en aspectos ás veces persoais outras veces colectivas. As ditaduras exponse, moitas veces, por acusacións dun lado contra o outro en detrimento da posición do grupo acusante.
Como decorrência da guerra fría xurdiron diversas ditaduras na América Latina. gran número delas foi formado por golpe militar.
Sendo moi relevante o caudilhismo, que consiste na glorificação dun líder e na construción dun partido en torno a el e non de conviccións políticas, ou ideoloxía.
krc:Диктатураmwl:Ditadura