descubrimento do brasil - Wikilingue - Encydia
Nota: Este artigo é sobre o feito histórico ocorrido en 1500. Para outros significados, vexa 
| Historia do Brasil |
|---|
Listaxes
Temáticas
|
| Eleccións |
| Rexionais |
| Xeneralidades |
O termo descuberta do Brasil se refire á chegada, en 22 de abril de 1500 , da flota comandada por Pedro Álvares Cabral ao territorio onde hoxe se encontra o Brasil. A palabra "descuberta" é usada nese caso nunha perspectiva eurocêntrica, referíndose estritamente á chegada de europeos ás terras do actual Brasil, que xa eran habitadas por varios pobos indíxenas.
Aínda que case exclusivamente utilizado en relación á viaxe de Cabral, o termo "descuberta do Brasil" tamén pode referirse á suposta chegada doutros navegantes europeos antes de Cabral. Ese é o caso das posíbeis expedicións do español Vicente Yáñez Pinzón en 26 de xaneiro de 1500 [carece de fontes], e de Duarte Pacheco Pereira[1] en 1498 .[2]
Táboa de contido |
A armada
Confirmando o logro da viaxe de Vasco da Gama no ámbito de encontrar un novo camiño para as Indias - visto que o Mediterrâneo se encontraba so posesión dos mouros, o Rei D. Manuel I se apresurou en mandar aparelhar unha nova flota para as Indias, flota esta aínda maior que a primeira, sendo composta por trece embarcacións e máis de mil homes. Con excepción dos nomes de dúas naus e dunha caravela, non se sabe como se chamaban os navíos comandados por Cabral. Aquela era a maior comisaría até entón enviada para singrar o Atlântico: dez naus, dúas caravelas e unha naveta de mantimentos. Aínda que non se saiba o nome da nau capitânia, a nau sota-capitânia, capitaneada polo vice-comandante da armada, Sancho de Tovar se chamaba El Rei A outra cuxo nome permaneceu é a Anunciada, comandada por Nuno Leitão da Cunha. Esta última pertencentia a Don Álvaro de Bragança, fillo do duque de Bragança e fóra equipada cos recursos de Bartolomeu Marchionni e Girolamo (ou Jerônimo) Sernige, banqueiros florentinos que residían en Lisboa e investían no comercio de especias. As cartas que eles trocaron con seus socios e accionistas italianos preservaron o nome do navío.
Conservouse aínda o nome da caravela capitaneada por Pero de Ataíde, a São Pedro. A outra caravela, comandada por Bartolomeu Días, tivo o seu nome perdido. A armada era completada por unha naveta de mantimentos, comandada por Gaspar de Lemos. Couben a ela retornar a Portugal coas noticias sobre o descubrimento do Brasil.
Estímase que a armada levase mantimentos para cerca dezaoito meses.
Baseado en documento incompleto que localizou na Torre do Tombo,en Lisboa, Francisco Adolfo de Varnhagen identificou cinco das dez naus que compuñan a flota cabralina. Serían elas Santa Cruz, Vitoria,Flor de la Mar, Espírito Santo e Espera.A fonte citada por Varnhagen nunca foi reencontrada, por tanto a maioría dos historiadores prefire non adoptar os nomes por el alistados. A armada, así, continúa case anónima.
Outros historiadores do século XIX declararon que a nau capitânia de Cabral era a lendária San Gabriel, a mesma comandada por Vasco da Gama na histórica viaxe en que se descubriu o camiño marítimo para as Indias, tres anos antes. Non obstante, non existen documentos para comprobar a tese.
Pouco antes da partida, el-Rei mandou rezar unha misa, no Mosteiro de Belén, presidida polo bispo de Ceuta, D. Diogo de Ortiz, en persoa, onde benzeu unha bandeira coas armas do Reino e entregouna en man a Cabral, despedíndose o rei do fidalgo e dos restantes capitáns.
Vasco da Gama tería tecido consideracións e recomendacións para a longa viaxe que se chegaba: a coordinación entre os navíos era crucial para que non se perdesen uns dos outros. Recomendou entón ao capitán-mor disparar os canóns dúas veces e esperar pola mesma resposta de todos os outros navíos antes de mudar o curso ou velocidade (método de conta aínda actualmente utilizado en campo de batalla terrestre), de entre outros códigos de comunicación semellantes.
A chegada en Vira Cruz
O día 24 de abril, Cabral recibiu os nativos no seu navío. Entón, acompañado de Sancho de Tovar, Simão de Miranda, Nicolau Coello, Aires Correia e Pero Vaz de Camiña, recibiu o grupo de indios que recoñeceron de inmediato o ouro e a prata que se facía xurdir no navío — nomeadamente un fío de ouro de D. Pedro e un castiçal de prata — o que fixo que os portugueses inicialmente cresen que había moito ouro naquela terra. Non obstante, Camiña, en súa carta,[3] confesa que non sabía dicir se os indios dicían mesmo que alí había ouro ou se o desexo dos navegantes polo metal era tan grande que eles non conseguiron entender diferentemente. Posteriormente, probouse que a segunda alternativa era a certa.
O encontro entre portugueses e indios tamén está documentado na carta escrita por Camiña. O choque cultural foi evidente. Os indíxenas non recoñeceron os animais que traían os navegadores, á excepción dun papagaio que o capitán traía consigo; ofrecéronlles comida e viño, os cales os indios rexeitaron. A curiosidade tocoulles polos obxectos non recoñecidos - como unhas contas de rosário, e a sorpresa dos portugueses polos obxectos recoñecidos - os metais preciosos. Fíxose curioso e absurdo aos portugueses o traxe de Cabral ter vestido-se con todas as vestimentas e adornos os cales tiña dereito un capitán-mor fronte aos indios e estes, á súa vez, pasaren por súa fronte sen diferencialo dos demais tripulantes.
Os indíxenas comezaron a tomar coñecemento da fe dos portugueses ao asistiren a Primeira Misa, rezada por Frei Henrique de Coímbra, un domingo, 26 de abril de 1500. Logo despois de realizada a misa, a flota de Cabral rumou para as Indias, seu obxectivo final, mais enviou un dos navíos de volta a Portugal coa carta de Camiña. No entanto, posteriormente, coa chegada de flotas lusitanas co obxectivo de permanecer no Brasil - e a tentativa de evangelizar os indios de traxe -, os portugueses entenderon que a suposta facilidade na cristianização dos indíxenas na verdade traduciuse só pola curiosidade destes cos xestos e falas ritualísticos dos europeos, non habendo un real interese na fe católica, o que forzou os missionários a repensarem seus métodos de conquista espiritual.
Os pobos nativos
Cando da chegada ao Brasil polos portugueses, o litoral baiano era ocupado por dúas nacións indíxenas do grupo lingüístico tupi: os tupinambás, que ocupaban a faixa comprendida entre Camamu e a foz do Río San Francisco; e os tupiniquins, que se estendían de Camamu até o límite co actual estado brasileiro do Espírito Santo. Máis para o interior, ocupando a faixa paralela a aquela apropiada polos tupiniquins, estaban os aimorés.
No inicio do proceso de colonización do Brasil, os tupiniquins apoiaron os portugueses, mentres seus rivais, os tupinambás, apoiaron os franceses, que durante os séculos XVI e XVII realizaron diversas ofensivas contra a América Portuguesa. A presenza dos europeos incendiou máis o odio entre as dúas tribos, odio relatado por Hans Staden, viaxeiro alemán, en seu secuestro polos tupinambás. Ambas as tribos posuían cultura antropofágica con relación aos seus rivais, característica que durante séculos non fóra comprendida polos europeos, o que resultou na posterior caza a aqueles que se rexeitasen a mudar ese hábito.
Polémica
Ver artigo principal: O ano 2000, conmemorouse o aniversario de 500 anos do Descobrimento do Brasil, o que provocou moita polémica arredor da data. Para moitos, a conmemoración implicaría que a historia do Brasil completou o quinto centenario o ano 2000, unha perspectiva vista como eurocêntrica, pois partiría do principio de que só coa chegada da comisaría de Cabral tivo inicio o proceso histórico nas terras que hoxe forman o Brasil, desconsiderando os pobos nativos.
Ver tamén
- Historia do Brasil
- Colonización do Brasil
- Descobrimentos portugueses
- Cronoloxía dos descobrimentos portugueses
Referencias
- ↑ MOTO, Avelino Teixeira da. Duarte Pacheco Pereira, capitán e governador de S. Jorge da Mina. Mare Liberum, I(1990), pp.1-27.
- ↑ Descubrimento do Brasil por Duarte Pereira, Istoé, acessado en 2 de maio de 2009.
- ↑ PEREIRA, Paulo Roberto (org.). Os tres únicos testemuños do descobrimento do Brasil. In: CAMIÑA, Pero Vaz de. Carta de Pero Vaz de Camiña. Río de Xaneiro: Nova Aguilar, 1999. p. 31-59.
Bibliografia complementar
- BOXER, Charles R. O imperio marítimo portugués, 1415-1825, "O ouro da Guinea e Preste João (1415-99)". São Paulo: Compañía das Letras, 2002. p. 31-53.
- HOLANDA, Sérgio Buarque de. Visión do paraíso, "América Portuguesa e Indias de Castela". São Paulo: Editora Nacional, 1958.
- LÉRY, Jean de. Viaxe á terra do Brasil, "Capítulo XV - De como os americanos tratan os prisioneiros de guerra e das cerimonias observadas ao matalos e devoralos". São Paulo: Editora Edusp, 1980. p. 193-204.
- STADEN, Hans. Hans Staden: primeiros rexistros escritos e ilustrados sobre o Brasil e seus habitantes, "Historia verídica e descrición dunha terra de salvaxes, nus e cruéis comedores de seres humanos…". São Paulo: Editora Terceiro Nome, 1999. p. 53-84.
