Cónios

Cónios

cónios - Wikilingue - Encydia

Mapa das principais tribos pre-Romanas en Portugal e súas migrações. Turduli a vermello, Celtici castanho e Lusitani en azul. Os Conii encóntranse no sur.

Os cónios (do latim, Conii), tamén denominados cinetes, foron os habitantes das actuais rexións do Algarve e Baixo Alentejo, no sur de Portugal , en data anterior ao séc. VIII a.C., até seren integrados na Provincia Romana da Lusitânia. Inicialmente foron aliados dos Romanos cando estes últimos pretendían dominar a Península Ibérica.

Orixe

A orixe étnica dos cónios permanece unha incógnita. Para os defensores das teorías lingüísticas actualmente aceptadas, a orixe común na Anatólia ou no Cáucaso das linguas europeas e indias: ou sexa, linguas indo-europeas, os cónios terían orixe celta, proto-celta, ou pre-céltica ibérica.

Esas teorías, relativamente recentes, foron aceptadas con facilidade, en gran parte por aqueles que rexeitaban calquera conexión dos europeos a África.

Antes da teoría da orixe caucasiana, moitos europeos xulgábanse descendentes de Jafé , conforme escrito na Bíblia, no libro de Génesis 10:5. Cronistas da antiguidade greco-romana enumeram máis de 40 tribos ibéricas, entre elas a tribo cónia, como sendo descendentes de Jafé , pai dos europeos.^[1]

Historia

Os cónios aparecen por primeira vez na historia pola man do historiador grego Heródoto no séc. V a.c., e máis tarde referidos por Rufo Avieno, na súa obra Ode Maritima, como veciños dos cempsios ao sur do do río Texo e dos sefes a norte.

Antes do sec. VIII a.C., a zona de influencia cónia, segundo estudo de caracterización paleoetnológico da rexión^[2], abranguería moito para alén do sur de Portugal. Efectivamente, o referido estudo baseándose en textos da antiguidade grego-romana ben como na toponímia de Coímbra del Barranco, en Múrcia , España, e de Conímbriga , propón que os cónios ocuparon unha rexión desde o centro de Portugal até ao Algarve e todo o sur de España até Múrcia. En aboo desta tese podemos engadir o Alto de Conio, e o pico de Conio no munícipio de Rolda , na rexión autónoma da Andalucía.

Segundo Schulten, que considera os cónios unha das tribos Lígures e afirmou que «Os Lígures son o pobo orixinal da Península», os cónios tamén marcarían presenza, non soa en Portugal como en España e na Europa, onde os lígures se fixaron. Confirmando esta teoría temos os seguintes topónimos:

• No norte de España , encontramos no desfiladeiro, a pasaxe Puerto de Conio ou alto de Conio na rexión autónoma das Asturias, onde habitaron a tribo dos coniscos, descendentes dos construtores do dolmen de Pradías, de época neolítica, para moitos relacionada cos cónios. Nesta rexión existiu unha cidade, a actualmente descoñecida Asseconia, incluída nun dos Camiños de Santiago. Tamén, estudos xenéticos indican que os vascos son o pobo máis antigo da península e poderán estar relacionados cos cónios a través da tribo dos vascones.
• Na Francia, os lígures tamén foron "empurrados" para as rexións montañosas. Mais, en vez da Rolda española ocuparon a rexión do Ródano-Alpes. O testemuño da presenza lígure poderá ser a tribo iconii, coñecidos polas tribos veciñas como os Oingt, orixinando a localidade de Oingt (Iconium en latim) e a rexión de Oisans .
• No norte de Italia , xunto ao Ródano italiano a marca da presenza lígure dos cónios, para alén da Ligúria tamén nos aparece, un pouco máis a norte, non só nas comunas Coniolo e Cónio, como na provincia co mesmo nome, na provincia de Cónio, da rexión de Piemonte .

Para outros investigadores^[3] que foron máis lonxe, os pobos “Ibéricos” alén de posuíren a Península Ibérica, Francia, Italia e as Illas Británicas, penetran na península dos Balcãs, e ocuparon unha parte de África, Córsega e norte da Sardenha. Actualmente, e á luz de recentes estudos xenéticos, acéptase que unha raza con características razoabelmente uniformes ocupou o sur de Francia (ou polo menos a Aquitânia), toda a península Ibérica e unha parte de África do norte e da Córsega. Os topónimos a seguir enumerados tamén atestam estes datos:

• Nas Illas Británicas o asentamento fortificado romano Viroconium, atribuido á tribo cornovii, proveniente da Cornualha. Probabelmente, utilizados polos romanos como tribo tampão contra os ataques escoceses e incursións irlandesas.
• Moitos autores concordan que a lingua cónia tería un substrato moi antigo relacionado con Osco , Latim e Ilírico.
• No Chipre encontramos unha localidade co topónimo Konia
• Nos Balcãs encontramos a tribo dos trácios cicones que poderán estar relacionados cos cónios e cos pobos que invadiron a Anatólia, no sec. XII a. C. e posteriormente fundaron as cidades de Conni , na Frígia e de Iconium ^[4], na Anatólia.

Escrita

No Baixo Alentejo e Algarve foron descubertos varios vestixios arqueolóxicos que testemuñan a existencia dunha civilización detentora de escrita, adoptada antes da chegada dos fenícios,^[5] e que se tería desenvolvido entre o século VIII e o V a.C.. A escrita que está presente nas lápidas sepulcrais desta civilización e nas moedas de Salatia (Alcácer do Sal) e é datável na Primeira idade do Ferro, xurdindo no sur de Portugal e estendéndose até á zona de fronteira.^[6]

As estelas máis antigas recúan até ao século VII a.C. e as máis recentes pertencen ao século IV. O período áureo desta civilización coincidiu co florescimento do reino de Tartessos , algo a que non deberá ser alleo á intensa relación comercial e cultural existente entre os dous pobos e que se xulgaba ser distinguida da dos cónios. De aí a razón para que a denominação desta escrita común non ser nin tartéssica nin cónia mais antes escrita do suroeste, referindo a rexión dos achados epigráficos e non á cultura dos pobos que as gravaron.

Non é consensual a designación da primeira escrita na península ibérica. Para moitos historiadores é a escrita do suroeste (SO) ou sud-lusitana. Xa os linguistas, utilizan as designacións de escrita tartéssica ou turdetana. Outros concordan coa designación de escrita cónia, por non estar limitada xeograficamente, mais relacionada co pobo e a cultura que creou esa escrita. E, segundo Leite de Vascocelos cos nomes konii e Konni [2], que aparecen inscritos en varias estelas.

A posición destes estudiosos débese á concordância das teorías-hipóteses históricas e modelos lingüísticos actualmente aceptados nos medios científicos. Estas posicións baséanse en evidencias lingüísticas. Só que até á data non foron encontrados datos arqueolóxicos evidentes, de aí que investigadores dubiden da existencia dos cónios, [3] outros negan a existencia de celtas na península a pesar das fontes antigas e das evidencias arqueolóxicas^[7].

Cidade principal

Arquivo:MapaRomano-Golfo de Cadis.svg A cidade principal do país dos cónios era Conistorgis, que en lingua cónia, significaría "Cidade Real",^[8] de acordo con Estrabão, que consideraba a rexión celta. Foi destruída polos lusitanos, por estes térense aliado aos romanos durante a conquista romana da Península Ibérica. A localización exacta desta cidade aínda non foi descuberta. No entanto, en Beja ,^[9] existen vestixios do que poderá ser unha gran cidade pre-romana. San moitos os autores^[10] que admiten a posibilidade de Beja ser fundada sobre as ruínas da famosa Conistorgis.

Relixión

Aparentemente, antes da chegada dos romanos, os cónios eran monoteístas. O deus dos Cónios era Elohim, segundo unha estela que se encontra presentemente no Museo de Évora.

O Suroeste na Idade do Ferro, desde o séc. VI a.C., presenta un complexo de influencias relixiosas tartéssicas, gaditanas (bastante helenizadas) e célticas ou pre-célticas, correspondente a unha zona de grandes interaccións culturais e movementos de poboacións.

Notas

Referencias

• Mattoso, José (dir.), Historia de Portugal. Primeiro Volume: Antes de Portugal, Lisboa, Círculo de Lectores, 1992. (en Portugués )
• Berrocal-Rangel, Luis (2005). "The Celts of the Southwestern Iberian Peninsula". e-Keltoi: Journal of Interdisciplinary Celtic Studies 6: 481-96.
• Júdice Gamito, Teresa (2005). "The Celts inPortugal ". e-Keltoi: Journal of Interdisciplinary Celtic Studies 6: 571-605.
• Estrabão, Geographia, III, 2, 2.
• Muñoz, Mauricio Pasto: Viriato, A Loita pola Liberdade, Ésquilo, 2003 (third edition; ISBN 9728605234).

Ver tamén

• Historia de Portugal
• Pre-historia da Península Ibérica
• Pre-Romana Portugal
• Timeline of Portuguese history
  • Pre-Roman Western Iberia (Before the 3rd century BC)
  • Roman Lusitania and Gallaecia (3rd century BC cho 4th century AD)

Conexións externas

• Mapa detallado dos pobos pre-Romanos da Peninsula Ibérica (200 AC)

This page is based in an article from Wikipedia (please colaborate or donate).
Reutilization of the present article (modified or copied) is encouraged with the only conditions of adding a link cho this page and cho keep the same license.