Bandeira do Brasil

bandeira do brasil - Wikilingue - Encydia

Bandeira do Brasil

Aplicación

...

Proporción

7:10

Adopción

19 de novembro de 1889
(versión con 21 estrelas)

11 de maio de 1992
(versión con 27 estrelas)

Cores

	Verde
	Amarelo
	Azul
	Branco

A bandeira nacional do Brasil foi adoptada en 19 de novembro de 1889 , tendo súas cores e dimensións estabelecidas polo decreto-lei número catro, de 19 de novembro de 1889, sufrindo poucas alteracións desde entón. Ten por base un retângulo verde con proporcións de 07:10, sobrepondo-se un losango amarelo e un círculo azul, no medio do cal está atravesada unha faixa branca co lema nacional, "Orde e Progreso", en letras verdes, alén de vinte e sete estrelas brancas.

A actual bandeira nacional é a segunda republicana e o terceiro estandarte oficial do Brasil desde súa independencia.

Historia

América Portuguesa (1500–1816)

Ver artigo principal: Historia da bandeira de Portugal

Bandeira portuguesa da navegación para o Brasil.

Os territorios da América Portuguesa - correspondentes, aproximadamente, ao que é hoxe o Brasil - nunca tiveron bandeira propia, unha vez que a tradición portuguesa era a de hastear a Bandeira do Reino, en todos os territorios da Coroa de Portugal. Así, as unidades administrativas que constituíron a América Portuguesa (capitanias, Estado do Brasil e Estado do Maranhão) nunca tiveron bandeiras propias.

Pódense considerar como as primeiras representacións vexilológicas brasileiras, as bandeiras marítimas privativas, usadas polos navíos mercantes portugueses, que navegaban para o Brasil.

Até 1692, era usada unha bandeira con listras verdes e brancas. As cores verde e branca, deberían-se referir ás cores da Casa de Bragança, sendo consideradas, igualmente, as cores nacionais de Portugal até 1797. En 1692 , esta bandeira deixou de ser usada polos navíos que navegaban para o Brasil, pasando a ser a bandeira das embarcacións mercantes costeiras de Portugal.

Probabelmente, en 1692, foi introducida unha nova bandeira para as embarcacións na navegación para o Brasil. Esta nova bandeira era branca cunha esfera armilar dourada. A esfera armilar era, inicialmente, o emblema persoal do Rei D. Manuel I. Durante o seu reinado ela foi amplamente usada nas bandeiras hasteadas nos navíos portugueses, acabando por se tornar un emblema nacional de Portugal e, máis especificamente, do Imperio Portugués. De observar que, probabelmente na mesma altura, foi introducida unha bandeira para as embarcacións portuguesas que navegaban para a India, moi semellante, mais coa esfera armilar vermella.

Arquivo:Bandeira Reino Brasil azul.svg

Hipotética bandeira armorial do Reino do Brasil.

A pesar da esfera armilar representar todo o Ultramar Portugués, ela comezou a ser usada máis intensivamente no Brasil - o seu maior e máis desenvolvido territorio da época - non soa en bandeiras marítimas, mais tamén en moedas e noutros soportes. Por iso, acabou por se tornar no emblema oficioso do Brasil.

A bandeira coa esfera armilar dourada é considerada, nalgúns traballos sobre vexilologia, como sendo o pavillón privativo do Príncipe do Brasil - título do príncipe herdeiro do trono de Portugal, a partir do reinado de D. João IV. No entanto, aparentemente, nunca foi usada como tal, sendo só unha das bandeiras marítimas portuguesas.

Outra bandeira marítima portuguesa ligada ao Brasil, usada durante o século XVIII, era a chamada "Bandeira para converter a América", que incluía as Armas Reais de Portugal, a esfera armilar e un frade suxeitando unha cruz na man dereita, todo asente sobre un campo branco. Esta bandeira destinábase a ser hasteada nas embarcacións portuguesas empregadas no comercio coa Rexión das Misións, do Sur do Brasil.^[1]^[2]

Reino do Brasil (1816–1824)

Bandeira do Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves.

Tras a elevación do Brasil a reino unido ao de Portugal e Algarves, en 1815, por Carta de Lei de 13 de maio de 1816 foron creadas armas para o novo reino, que pasaron a estar incluídas nas armas do novo Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves.

A Carta de Lei de 1816 refire Que o Reino do Brasil teña por Armas unha Esfera Armilar de Ouro en campo azul. A mesma carta de lei refire que o Escudo Real Portugués (representando Portugal e Algarve) asente sobre a dita Esfera Armilar de Ouro en campo azul (representando o Brasil), cunha Coroa sobreposta pasase a constituír as Armas do Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves.

A Carta de Lei non se refire a modelos específicos de bandeiras, mais refire que os emblemas entón creados pasasen a ser usados en todos os estandartes, bandeiras, selos reais, cunhagens de moedas e nas demais utilizacións como se tiña feito, até entón, das armas antecedentes.^[3]

Pavillón persoal dos príncipes reais do Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves, adaptada con bandeira do Reino do Brasil de setembro a decembro de 1822.

Tense especulado sobre a existencia dunha bandeira armorial brasileira, que reproduciría as armas atribuídas ao Reino do Brasil, usada entre 1816 e 1822. Esa bandeira tería unha esfera armilar dourada sobre un campo azul.

Na verdade, é moito pouco probábel que esa bandeira teña, algunha vez, existido. O uso limitado que era feito das bandeiras na época - basicamente só un uso militar e naval - indica que só fosen usadas as armas completas do Reino Unido. O que aconteceu até, foi a diminución do uso da esfera armilar soa, xa que os soportes onde ela era usada así - por exemplo, nas moedas en curso no Brasil - pasaron tamén a ostentar o escudo portugués asente sobre a esfera.

Por outro lado, se, eventualmente, foi feito un uso restrinxido dunha bandeira exclusivamente brasileira, ela sería probabelmente de campo branco, co azul a ocupar só a base da esfera armilar, como acontecía na Bandeira do Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves.^[2]

Na Revolución Pernambucana de 1817, os revolucionarios non usaron unha bandeira coa esfera armilar, mais si unha bandeira semellante á actual bandeira do estado de Pernambuco.

Imperio do Brasil (1822–1889)

Bandeira do Imperio do Brasil durante o Primeiro Reinado.

A bandeira imperial do Brasil foi creada, orixinalmente, como pavillón persoal do Príncipe Real do Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves, a petición de D. Pedro de Alcântara, aínda como príncipe-rexente. Seu autor foi Jean-Baptiste Debret, aínda que fontes divirjam sobre un posíbel co-autor: algúns afirman ser José Bonifácio de Andrada e Silva, outros D. Leopoldina. O traxe é que, entre setembro e decembro de 1822, o pavillón pasou a ser utilizado para representar a nación, que aínda era considerada reino. Só coa sagração de D. Pedro I é que foi substituída a coroa real do brasão, pola imperial. En Portugal, o título para indicar o herdeiro aparente do trono pasou a ser o de Príncipe Real de Portugal, e, no Brasil, o de Príncipe Imperial do Brasil.

A nova bandeira aínda preservaba moitos dos elementos do antigo reino, como a esfera armilar e a cruz da Orde de Cristo, moi semellante á bandeira da provincia da Cisplatina. Novos elementos foron introducidos: a combinación auriverde a ordenación de tres figuras no campo, presentes até hoxe, ben como os ramos de café e tabaco, aínda utilizados como soportes do brasão nacional. Sobre os significados dos elementos, con todo, moito se especula, unha vez que nada consta no dispositivo legal que instituíu o pavillón nin en fonte oficial algunha coñecida.

Crese, porén, que o campo verde representaba a Casa de Bragança (dinastia de D. Pedro I) e o amarelo do losango - formato dos brasões femininos na heráldica portuguesa - representaba a Casa de Habsburgo (dinastia de D. Leopoldina). Os ramos de café e tabaco, colocados como soportes, representaban as dúas culturas que pasaban a destacarse na produción nacional. As estrelas, dezanove, representaban as provincias de entón, inclusive a Cisplatina.

Bandeira do Imperio do Brasil durante o Segundo Reinado.

Foi relevante o descubrimento, os anos 1940, de proxecto de bandeira atribuído a Debret por encomenda de D. João VI, en 1820, e que se encontraba no arquivo persoal do rei, en Lisboa . O achado, efectuado polo historiador portugués Augusto de Lima Júnior, suscita aínda máis cuestións sobre a certa coautoria e as finalidades orixinais do pavillón brasileiro, cuxos elementos perduram até hoxe.^[4] O esbozo do artista francés presenta un deseño xa moi parecido co que viría a ser o pavillón do príncipe real: en campo verde, un losango amarelo sobre o cal pousava un brasão moi parecido con aquel que viría a ser o dos Bragança brasileiros – unha cruz da Orde de Cristo so unha esfera armilar, circundada por dezanove estrelas, todo soportado por un ramo de cana-de-azucre e outro de fume e encimado por unha coroa real. De traxe, o brasão presenta elementos xa utilizados para simbolizar o Brasil desde, polo menos, o século XVI (a cruz e a esfera armilar). Non hai certezas sobre as intencións do monarca ao pedir o estudo a Debret – se para crear o estandarte persoal dos príncipes reais, un novo pavillón para o Reino do Brasil ou mesmo a bandeira dunha futura nación independente – nin os motivos polos cales o proxecto ficou esquecido por, polo menos, un ano – cando D. Pedro encomendaría a confecção de estandarte similar para o título de príncipe real. Sexa como for, é unha indicación contundente de que a bandeira nacional brasileira antecede en moito a Independencia.

A única alteración efectuada na bandeira imperial ocorrería xa no Segundo Reinado, cando, ao redor de 1870, D. Pedro II resolveu engadir a vixésima estrela para adequar o pavillón á organización territorial do País, acto que careceu de instrumentación xurídica formal: a perda da Cisplatina foi compensada pola creación de dúas provincias: Amazonas e Paraná, resultado da división das provincias do Gran-Pará e de São Paulo respectivamente. Aínda que seus significados mudasen, moitos dos elementos da bandeira imperial permaneceron tras o advento da República.

República do Brasil (1889–)

Tras a proclamação da República, un dos líderes civís do movemento, o avogado Rui Barbosa, propuxo un deseño para a bandeira da nova nación, fortemente inspirado na bandeira dos Estados Unidos da América. Hasteada só na redacción do xornal A Cidade do Río e no navío "Alagoas", que conduciu a familia imperial brasileira ao exilio, a bandeira de Barbosa foi usada por só catro días, de 15 de novembro a 19 de novembro de 1889 , cando o mariscal Deodoro da Fonseca vetou o deseño. El, que foi monarquista por toda a súa vida, aceptou e proclamou a República debido á inestabilidade política, e suxeriu entón a nova bandeira republicana, baseada na bandeira imperial. A bandeira deseñada por Barbosa serviu de base para, primeiramente, a bandeira do Estado de Goiás, a pesar doutras bandeiras estaduais seren semellantes, como as dos estados de Sergipe e do Piauí. Outra bandeira republicana vetada foi a que actualmente representa o estado de São Paulo, creada en 1888 polo abolicionista Júlio Ribeiro.

Primeira bandeira republicana, de Rui Barbosa, utilizada como modelo para varias bandeiras estaduais.

Cabe resaltar que, durante os primeiros anos da República, non houben unha total uniformização do estandarte polo territorio, habendo diversos exemplares con pequenas imprecisións ou mesmo outras completamente distintas, creadas de maneira informal. De entre esas versións alternativas, as que máis foron usadas presentaban unha estrela vermella de cinco puntas – símbolo republicano – sobre o brasão imperial ou tomando todo o centro do losango amarelo.

A actual bandeira nacional mantén, aínda que en proporcións e tonalidades cromáticas distintas, o campo verde e o losango amarelo. Substituíuse a esfera armilar polo círculo que, como a anterior, tamén representa a esfera celeste; a faixa eclíptica pola faixa azimutal e a cruz da Orde de Cristo polo Cruceiro do Sur.

A idea da actual bandeira foi desenvolvida por un grupo formado polo positivista Raimundo Teixeira Mendes, vice-director do Apostolado Positivista do Brasil, por Miguel Lemos, director do Apostolado Positivista do Brasil, e por Manuel Pereira Reis, catedrático de astronomia da Escola Politécnica do Río de Xaneiro. O deseño do disco azul foi executado polas mans firmes do pintor Décio Vilares e, por indicación de Benjamin Constant, engadiuse en medio ás estrelas a constelación do Cruceiro do Sur, coas estrelas Acrux e Gacrux equilibradas no instante 13 sideral.

Aínda que non houbese máis modificacións canto ás dimensións e as súas formas, a bandeira adoptada polo decreto n.° 4, de 19 de novembro de 1889, permanece intacta até hoxe, á parte o acréscimo dalgunhas estrelas, no círculo azul, representativas dos novos Estados, e leve alteración en súas posicións para corresponderen correctamente ás coordenadas astronômicas.

Proxectos rexeitados

Moitos proxectos foron creados para o estandarte nacional, estando aquí alistados os máis coñecidos. É de se notar que entrar entre as primeiras alternativas á bandeira imperial a combinación tricolor rubro-alvinegra, inspirada na tese histórica de Carl Friedrich Philipp von Martius de que os pobos fundadores do Brasil serían os das etnias indíxena, europea e africana.^[5]

Proxecto de Júlio Ribeiro, creado en 1888. Actualmente, esta é a bandeira de São Paulo.	Proxecto de Antônio da Silva Xardín, creado en torno a 1890.	Proxecto de José Maria da Silva Paranhos Júnior, barão do Río Branco, creado en 1890.	Proxecto de Oliveira Valadão, presentado en 1892.
Proxecto de Eurico de Góis, presentado en 1908.	Proxecto de Venceslau Escobar, presentado en 1908.

Evolución da actual bandeira nacional

Número de estrelas	Estados representados polas novas estrelas	En vigor	Duración
21	Amazonas, Pará, Mato Grosso, Goiás, Maranhão, Piauí, Ceará, Río Grande do Norte, Paraíba, Pernambuco, Alagoas, Sergipe, Bahia,Espírito Santo, Minas Xerais, Río de Xaneiro, São Paulo, Paraná, Santa Catarina, Río Grande do Sur e Distrito Federal	01889-11-19 19 de novembro de 1889 – 01960-06-01 1 de xuño de 1960.	70 anos
22	Guanabara	01960-06-01 1 de xuño de 1960 – 01968-05-28 28 de maio de 1968.	8 anos
23	Acre e Mato Grosso do Sur	01968-05-28 28 de maio de 1968 – 01992-05-11 11 de maio de 1992.	23 anos
27	Amapá, Roraima, Rondônia e Tocantins	01992-05-11 11 de maio de 1992 – Actual	18 anos

Bandeiras estaduais semellantes

Moitas bandeiras estaduais do Brasil foron inspiradas no pavillón nacional, sexa no primeiro deseño, de Rui Barbosa, sexa no deseño actual.

Actual bandeira de Sergipe .

Antiga bandeira de Sergipe (1951-1952).

Erro ao crear miniatura:

Actual bandeira do Piauí.

Antiga bandeira do Piauí (1922–1937 e 1946–2005).

Actual bandeira de Goiás .

Actual bandeira do Ceará.

Antiga bandeira do Ceará (1922-1937 e 1947-1967).

Actual bandeira do Mato Grosso.

Significado

Troca da Bandeira na praza dos Tres Poderes, en Brasilia .

A pesar de moito se especular, o decreto que orixinalmente determina os símbolos da nova nación, asinado aos 18 de setembro de 1822 , nada oficializa sobre os posíbeis significados das formas e cores adoptadas.^[1] É difundido, porén, a crenza de que, orixinalmente, a cor verde simbolizaba a casa de Bragança, da cal formaba parte D. Pedro I, en referencia ao estandarte persoal de D. Pedro II de Portugal, mentres que a amarela simbolizaba a casa de Habsburgo, da cal formaba parte D. Leopoldina. O losango é un símbolo heráldico ligado ao feminino, reforzando a asociación á imperatriz.

Aínda hoxe, non foi expedido decreto que defina oficialmente os significados de cada cor e forma, sendo porén difundida a interpretación especulativa de que o verde representa os bosques, o amarelo, os minérios, e o azul, o ceo. As estrelas, que representan os Estados que forman a Unión, e a faixa branca están de acordo, respectivamente, cos astros e o azimute no ceo carioca na mañá de 15 de novembro de 1889 , ás 8h30 (doce horas siderais), e deben ser consideradas como vistas por un observador situado fóra da esfera celeste.

Sobre o lema

A inscrición "Orde e Progreso", sempre en verde, é unha forma abreviada do lema político positivista cuxo autor é o francés Auguste Comte: O Amor por principio e a Orde por base; o Progreso por fin (en francés : "L'amour pour principe et l'ordre pour base; le progrès pour but").^[2]

Euclides da Cunha, alumno de Benjamin Constant, declarou: "O lema da nosa bandeira é unha síntese admirável do que hai de máis elevado en política".^[3]

Sobre as estrelas

A estrela Espiga, situada por enriba da faixa branca, representa o estado do Pará, que, á época da proclamação da República, era o Estado cuxa capital, Belén, era de máis setentrional do país. As estrelas do Cruceiro do Sur representan os cinco principais Estados de entón: São Paulo, Minas Xerais, Río de Xaneiro, Bahia e Espírito Santo. O Distrito Federal, inicialmente na cidade do Río de Xaneiro, e en 1960 trasladado para Brasilia, foi representado pola estrela sigma da constelación do Oitante, tamén chamada de Polaris Australis ou Estrela Polar do Sur, por situarse no Polo Sur celestial (en contrapartida a Polaris, situada no Polo Norte celestial). A pesar de ser pouco brillante e estar próxima ao límite de visualização a ollo nu, esa estrela ten unha posición única no ceo do hemisferio sur, pois é en torno a ela que todas as estrelas visíbeis xiran. Alén diso, Polaris Australis sempre está por enriba da liña do horizonte e pode ser vista a calquera día e hora de case todos os lugares ao sur da liña do Ecuador.

Canto á posición das estrelas, é interesante comparar o que dispoñen as leis n.° 5.443, de 28 de maio de 1968 e n.º 5.700, de 1 de setembro de 1971 :

Lei 5.700, de 1 de setembro de 1971

Artigo 3:

§ 1.º - As constelacións que figuran na Bandeira Nacional corresponden ao aspecto do ceo, na cidade do Río de Xaneiro, ás 8 horas e 30 minutos do día 15 de novembro de 1889 (doce horas siderais) e deben ser consideradas como vistas por un observador situado fóra da esfera celeste.

Lei 8.421, de 11 de maio de 1992

Artigo 3:

§ 1.º - As constelacións que figuran na Bandeira Nacional corresponden ao aspecto do ceo, na cidade do Río de Xaneiro, ás 20 horas, 30 minutos do día 15 de novembro de 1889 (doce horas siderais) e deben ser consideradas como vistas por un observador situado fóra da esfera celeste.

Predefinição:Safesubst:

Como até hoxe a comisión de astrónomos non chegou a unha conclusión definitiva para explicar o tipo de relatividade implícito, tense que sexa día ou que sexa noite, as doce siderais permanecerán sempre as mesmas ben como as letras na legenda Orde e Progreso continuarán escritas en cor verde oliva e centradas polo medio do dístico branco.

A posición e dimensións exactas de cada compoñente da bandeira son definidas en lei, ben como a asociación das estrelas das constelacións cos estados do Brasil.^[4]

As dúas faces da bandeira son exactamente iguais, sendo vedado facer unha face como avesso da outra.

Arquivo:Flag of Brazil (sphere).svg

Canto á constelación do Can Maior, na figura enriba caberían as seguintes correccións: a estrela número 4 (de cuarta magnitude), correspondente a Rondônia, chámase Muliphen (con n final) e é designada pola letra grega γ; a estrela número 6 (de segunda magnitude), correspondente a Roraima, chámase Wezen e é designada pola letra δ; a estrela número 8, Adhara, é de segunda magnitude. A estrela número 7, Mirzam, designada pola letra β, astronomicamente de segunda magnitude, frecuentemente aparece representada con magnitude 3 (cf. a figura da bandeira do Brasil que encabeza este artigo) – o que se tentaría xustificar considerando que é, de traxe, menos brillante que ε e δ. Aínda máis frecuente é representarse ε como sendo de terceira magnitude (cf. a figura enriba e a figura abaixo) – o que de modo algún se podería aceptar, xa que se trata da segunda estrela máis brillante do Can Maior, astronomicamente intermediaria entre as magnitudes 1 e 2.

Dimensións exactas

A feitura da bandeira nacional obedecerá ás seguintes regras:

Arquivo:Flag of Brazil (dimensions).svg

Esquema oficial da bandeira segundo a lei n.º 8.421, de 11 de maio de 1992.

Para cálculo das dimensións, tomarase por base a largura desexada, dividíndose esta en 14 partes iguais. Cada unha das partes será considerada unha medida ou módulo.
A lonxitude será de vinte módulos (20m).
A distancia dos vértices do losango amarelo ao cadro externo será dun módulo e sete décimos (1,7m).
O círculo azul no medio do losango amarelo terá o raio de tres módulos e medio (3,5m).
O centro dos arcos da faixa branca estará dous módulos (2m) á esquerda do punto do encontro do prolongamento do diâmetro vertical do círculo coa base do cadro externo.
O raio do arco inferior da faixa branca será de oito módulos (8m); o raio do arco superior da faixa branca será de oito módulos e medio (8,5m).
A largura da faixa branca será de medio módulo (0,5m).
As letras da legenda Orde e Progreso serán escritas en cor verde. Serán colocadas no medio da faixa branca, ficando, para cima e para baixo, un espazo igual en branco. A letra P ficará sobre o diâmetro vertical do círculo. As letras da palabra Orde e da palabra Progreso terán un terzo de módulo (0,33 m) de altura. A largura desas letras será de tres décimos de módulo (0,30 m). A altura da letra da conjunção E será de tres décimos de módulo (0,30 m). A largura desa letra será dun cuarto de módulo (0,25 m).
As estrelas serán de cinco dimensións: de primeira, segunda, terceira, cuarta e quinta grandezas. Deben ser trazadas dentro de círculos cuxos diâmetros son: de tres décimos de módulo (0,30 m) para as de primeira grandeza; dun cuarto de módulo (0,25 m) para as de segunda grandeza; dun quinto de módulo (0,20 m) para as de terceira grandeza; dun sétimo de módulo (0,14 m) para as de cuarta grandeza; e dun décimo de módulo (0,10 m) para a de quinta grandeza.

Na figura enriba caberían as seguintes correccións canto á constelación do Can Maior: a estrela γ, de cuarta magnitude, chámase Muliphen; a estrela α, Sirius (de máis brillante do ceo nocturno), é de primeira magnitude; a estrela δ, de segunda magnitude, chámase Wezen; a estrela ε, Adhara, é de segunda magnitude. A estrela β, Mirzam, tamén de magnitude 2, é a cuarta máis brillante da constelación, mentres que Adhara é a segunda. Contrariamente ás dúas ilustracións enriba, se algunha das estrelas do Can Maior presentes na bandeira poida figurar con magnitude 3, será β, non ε.

Cores

^[5]

	Verde	Amarelo	Azul	Branco
RGB	`0/146/62`	`248/193/0`	`40/22/111`	`255/255/255`
Hexadecimal	`00923E`	`F8C100`	`28166F`	`FFFFFF`
CMYK	`100/0/100/0`	`0/10/100/0`	`100/70/0/20`	`0/0/0/0`
Pantone	`PMS 355`	`PMS Yellow`	`PMS 280`	`ningún`

Normas de presentación

Cerimonia mensual do troco da bandeira, na praza dos Tres Poderes, en Brasilia .

A bandeira do Brasil pode ser usada en todas as manifestacións do sentimento patriótico dos brasileiros, de carácter oficial ou particular. Nas solemnidades oficiais, hai varias formalidades a seren seguidas. Nas festas particulares, principalmente aquelas que se realizan nas rúas e nos estadios, con grande aglomeração de persoas, a informalidade prevalece.

Existen, respecto á materia, normas protocolares de diversos órganos gobernamentais e das Forzas Armadas que, aínda que divirjam nos detalles, concordan na maioría dos procedementos. Segundo esas normas, a bandeira poderá ser presentada das seguintes formas:

hasteada en mastro ou adriças, nos edificios públicos ou particulares, templos, campos de deporte, oficinas, salas de clase, auditorios, embarcacións, rúas e prazas, e en calquera lugar en que lle sexa asegurado o debido respecto;
distendida e sen mastro, conducida por aeronaves ou globos, aplicada sobre parede ou presa a un cabo horizontal ligando edificios, árbores, postes ou mastros;
reproducida sobre paredes, tetos, vidraças, vehículos e aeronaves;
compondo, con outras bandeiras, panóplias, escudos ou pezas semellantes;
conducida en formaturas , desfiles, ou mesmo individualmente;
distendida sobre ataúdes, até a ocasión do sepultamento.

Hasteia-se a bandeira:

diariamente nos órganos públicos federais, estaduais e municipais, nas misións diplomáticas brasileiras e nas unidades da Mariña Mercante;
os días de festa e de loito nacional, tamén nos establecementos de ensino e sindicatos;
polo menos unha vez por semana, en carácter solemne, nas escolas públicas ou particulares.

A bandeira pode ser hasteada e arriada a calquera hora do día ou da noite, mais normalmente iso é feito ás 8 horas e ás 18 horas, respectivamente. Só o Día da Bandeira (19 de novembro), o hasteamento é realizado ás 12 horas, en solemnidade especial. Durante a noite a bandeira debe estar iluminada.

Cando varias bandeiras son hasteadas ou arriadas simultaneamente, a bandeira brasileira é a primeira a atinxir o cume e a última a de el descender.

Se a bandeira estiver a medio-mastro ou a media-adriça, en sinal de loito, no hasteamento ou arriamento, debe ser levada inicialmente até o cume. En marcha, o loito é sinalado por un lazo de crepe atado xunto á lanza.

Erro ao crear miniatura:

Bandeira do Mercosur.

Hasteia-se a bandeira en funeral, en todo o País, cando o presidente da República decretar loito oficial, salvo os días en que o loito coincida con algunha festa nacional. Cando non for decretado loito oficial, o hasteamento en funeral fica limitado á Casa Lexislativa ou ao Tribunal en que ocorrese o falecimento dun de seus membros.

A bandeira debe sempre ocupar lugar de honra, en posición central, destacada á cabeza doutras bandeiras e á dereita de tribunas, púlpitos, mesas de reunión ou de traballo. Nas misións diplomáticas en países estranxeiros, estas regras pódense tornar máis flexíbeis en atención ás leis, usos e costumes do país hospedeiro.

A lei federal 12.157, de 23 de decembro de 2009, pasa a obrigar o hasteamento da bandeira do Mercosur xunto á bandeira do Brasil.^[6]

Modo de dobrar

Como dobrar a bandeira do Brasil.

A bandeira nacional brasileira, no arriamento, tras ser desenvergada, é dobrada da seguinte forma :

suxeita pola tralha e polo lais, é dobrada polo medio en seu sentido longitudinal, ficando para baixo a parte en que aparecen a estrela illada Espiga e a parte do dístico Orde e Progreso;
aínda suxeita pola tralha e polo lais, é, pola segunda vez, dobrada polo medio, novamente no seu sentido longitudinal, ficando volta para cima a parte en que aparece a punta dun dos ángulos obtusos do losango amarelo; a face en que aparece o dístico debe estar volta para a fronte da formatura;
a seguir é dobrada no seu sentido transversal, en tres partes, indo a tralha e o lais tocaren o pano, pola parte de baixo, aproximadamente na posición correspondente ás extremidades do círculo azul que son opostas; permanece volta para cima e para a fronte a parte en que aparecen a estrela illada e o dístico;
ao final da dobraxe, a Bandeira Nacional presenta a maior parte do dístico para cima e é pasada para o brazo flexionado do máis antigo, sendo esa a posición para transporte;
para a garda, pode ser feita máis unha dobra no sentido longitudinal, permanecendo o campo azul volto para cima.

Cando en tropa armada, a bandeira nacional brasileira é exhibida de forma destacada, por unha garda armada denominada "Garda da Bandeira", sendo conducida polo Porta-bandeira da seguinte forma:

en posición de "ombro arma", o porta-bandeira a conduce apoiada en seu ombro dereito, inclinada, co conto máis abaixo, mantendo, coa man dereita, o pano seguro na altura do peito e naturalmente caído ao lado recobrindo seu brazo;
desfilando en continência, o Porta-bandeira desfralda-a e posiciona-a verticalmente, colocando o conto no talabardão e, coa man dereita, cotovelo lanzado para fóra, auxiliada pola outra, suxeita a haste na altura do ombro.

O mastro da Praza dos Tres Poderes

O mastro da bandeira do Brasil na praza dos Tres Poderes, en Brasilia .

Un exemplar especial da bandeira, con 280 metros cadrados de área , está permanentemente a cen metros de altura, no alto do mastro plantado na praza dos Tres Poderes, en Brasilia . A construción en aceiro é considerada a maior do xénero no mundo, para bandeiras nacionais.

A substitución desta bandeira, que frecuentemente se resga pola acción do vento, é feita en solemnidades especiais o primeiro domingo de cada mes. O novo exemplar debe atinxir o cume do mastro antes que o exemplar substituído comece a ser arriado. A cada hasteamento, revezam-se na garda de honra soldados dunha das tres armas militares (Mariña, Exército e Aeronáutica). As máis diversas entidades acostuman doar bandeiras para a ocasión.

O mastro é unha estrutura cônica tubular con 24 tubos, dispostos ao redor de seccións circulares centrais, e que se fechan na dirección do vértice do cono, terminando nun tubo único de maior calibre que sustenta a bandeira. O número de tubos é representativo da cantidade de unidades da federación (estados) na época da construción do mastro, no inicio da década de 1970. Alén da necesidade de imposição da bandeira nacional, a altura do mastro se debe tamén en razón da necesidade que a bandeira ficase por enriba das representacións de cada poder, sendo o predio central do congreso nacional o máis alto da praza, fíxose necesario que o mastro ficase en altura superior.

Críticas

A bandeira nacional do Brasil vén sendo albo de críticas no que se refire ao seu indago estético. Evitándose a discusión de argumentos subjetivos, como o uso simultáneo de tantas cores (verde, amarelo, azul e branco), réstanos a análise polo punto de vista heráldico e vexilológico, que alén de apuntar erros atesta o traxe de ser esa unha bandeira custosa e de difícil reprodución.^[7] A comezar pola sobreposição de tantos elementos soltos: o losango mellor estaría se como na bandeira orixinal, con seus vértices encostados nos límites do campo verde. Porén, as críticas máis contudentes recaem sobre o círculo azul e o lema.

Até hoxe non hai un consenso sobre a posición correcta das estrelas na data e hora pretendidas.^[8] Alén diso, críticos apuntan a dificultade de reproducir fielmente o modelo proposto en lei, sendo moi común encontrar bandeira brasileira en que as estrelas estean confecionadas de maneira errada – ou súas posicións, ou súas grandezas ou mesmo súa cantidade. Xa o lema é obxecto de duras protestas por se relacionar con escura seita oitocentista, o positivismo, que poucos iniciados fixo no Brasil.^[9] Cuéstionase tamén a conveniencia de haber algo escrito na bandeira, dificultando aínda máis súa fiel reprodución. Eses elementos, o círculo estrelado e o lema, obrigan a bandeira a ter seus dous lados exactamente iguais, esixindo maior cantidade de tecido e tornando así máis cara aínda súa confecção.

Independentemente dos posíbeis erros técnicos e a falta de praticidade, a actual bandeira brasileira conquistou o imaginário de súa poboación e é tida reconhecidamente como un símbolo nacional.