Amareleja

amareleja - Wikilingue - Encydia

**Amareleja**
Concello	Moura
Área	108,34 km²
Poboación	2 763 hab. (2001)
Densidade	25,5 hab./km²
Freguesías de Portugal.

Arquivo:HPIM1731.JPG

Torre do Reloxo

Amareleja é unha freguesía portuguesa do concello de Moura , con 108,34 km² de área e 2 763 habitantes (2001). Densidade: 25,5 hab/km².

É famosa polas constantes marcas de temperatura máxima. Durante moitos anos, até ao século XX, por causa da súa área, foi considerada a maior aldea de Portugal. O bo viño, o bo queixo branco de ovella e o bo porco negro local fan a boa mesa da Amareleja. O seu clima proporciona a existencia da maior central mundial de enerxía solar. Está próxima do Alqueva, do Río Ardila e do Castelo de Noudar.

Banda da SFUMA(Sociedade Filarmonica Unión Musical Amarelejense)

A Banda Filarmónica de Amareleja deu os seus primeiros pasos en 1858, pola man dun italiano, de nome descoñecido, que formou os músicos.

Só en 1932, coa constitución da Sociedade Filarmónica Unión Musical Amarelejense, a Banda se instala en sede propia, un inmóbel cedido por unha familia abastada.

Dos moitos rexentes que dirixiron esta Filarmónica destácase, pola súa dedicación, Domingos Monteiro Filipe. Os tempos de maior escaseza financeira en que non era posíbel soportar os gravames cun mestre profesional, Mestre Parola, como era coñecido, aseguraba a continuidade no funcionamento da Banda Filarmónica.

Habitualmente, esta filarmónica participa en festividades e encontros de Bandas no Centro e Sur do país.

O significado do nome "Amareleja"

Até ao momento, aínda non se consegue indagar con exactitude a orixe deste nome, un tanto estraño para quen o ouve por primeira vez.

En 10 de abril de 1677, o entón padre da freguesía escribiu no termo de abertura dun libro de rexistro de visitas: "Freguesía de nosa Sª. de Concepsao de Marileiga ...".

Data de 1 de abril de 1695, un documento que se refire ao "lugar de Nosa Señora da Conceição de Mareleja".

Outra opinión di que o nome xurdiu debido á abundancia de flores amarelas nos campos circundantes, polo que os primeiros povoadores (posibelmente pastores da Beira Baixa) lle chamaban "Campo das Amarelas" .

Aínda hoxe existen dúas propiedades entre a povoação e a fronteira de España, cuxos nomes son Amarelas e Amarela.

Amareleja - Rumbo ás súas orixes

Aínda que os documentos paroquiais referentes ao lugar daten de 1534, Amareleja xa consta nos censos de D. João III (realizados en 1527).

Segundo o que se le en "Portugal Restaurado - Luís de Meneses - Conde de Ericeira, Lisboa 1751", xa polas Guerras da Restauración, Amareleja foi vítima de pilhagens de inimigo, e de aí para acá xa pasaron 364 anos.

Os documentos paroquiais existentes na Torre do Tombo son referentes a 1793. No libro de visitas pastorais, foi lanzada unha orde do Bispo de Beja, en 23 de decembro de 1773, para lle seren enviados os libros de baptismos e matrimónios, libros estes que desapareceron, non permitindo indagar a súa idade.

A verdade é que, nesta zona, foron encontrados sinais evidentes da permanencia ou pasaxe de xeracións de tempos moi máis recuados. Varios descubrimentos arqueolóxicos como, Antas, sepulturas tipo Cromeleque, pinturas rupestres, machados de sílex, vestixios de fundição de metais, sepulturas da idade do bronce, sepulturas escavadas na rocha, case sempre descubrimentos ao acaso, aquando de traballos agrícolas ou de construción de estradas.

Tamén apareceron vestixios da civilización Romana, tales como o pavimento dunha vivenda, sepulturas con tapa circular que contiñan tigelas e fragmentos de lacrimal, moedas do Emperador Cláudio, fragmentos de tégulas, pedras de atafona, pedras de moinhos manuais. No Barranco de Valtamujo existen restos dunha ponte romana, que posibelmente daría conexión con outra existente no río Ardila e preto do porto do Castelo. Esta ponte daría pasaxe aos moradores das marxes de Vale de Navarro onde se encontran moitos vestixios de vida antiga.

Dos vestixios arqueolóxicos encontrados, os máis abondosos son da época romana, localizados desde o norte da vila até ás marxes do río Ardila.

Non restan dúbidas que estes campos foron desde sempre habitados por varias xeracións, desde a pre-historia.

Amareleja - Como xurdiu a povoação?

No reinado de D. Sancho II, Moura (actual sede de Concello da freguesía de Amareleja) foi conquistada aos Mouros e estabelecida en señorío, segundo o réxime feudal.

D. Sancho II entregou a Vila de Moura aos Cabaleiros da Orde do Hospital. Estes Cabaleiros deixaron sinaladas en Amareleja a súa pasaxe e presenza, podendo aínda as marcas da Orde ser vistas en marcos que posúen a súa cruz.

É de admitir, así, que a formación das primeiras vivendas tivesen a influencia da Orde do Hospital e doutros grandes Señores, visto que estes favorecían a aglomeração de pastores e rabaños vindos de varias partes do reino. Esta aglomeração non era máis que o xuntar das súas malhadas e seu perfeccionamento, até viren a formar como que un "monte alentejano", cuxo local sería o sitio aínda hoxe chamado "Montinho" ou a parte da Vila denominada "aldea vella".

Pensar na reunión das Côrtes da Cidade de Évora en novembro de 1481, o pobo, por medio dos seus procuradores, determinou a creación de capelas e hospitais que se repartían polas diversas comarcas do reino. Sería nesta altura que o lugar "Mareleja" veu a ser provido de asistencia relixiosa.

Mais, datos ou referencias non van alén de 1527. Verifícase en documentos desta altura, relativos ao censo realizado a mandado de D. João III, que o lugar xa tiña 55 fogos. Podemos dar un período de cerda de 200 anos para a creación destes 55 fogos, visto que as condicións de vida non eran favorábeis para un desenvolvemento rápido.

Debemos concordar que desde os mediados do Séc. XIII a mediados do Séc. XV, foi un longo camiñar até á fixação e formación do aglomerado que se transformou na aldea de Amareleja.

Podemos afirmar que polos fins do Séc. XV as necesidades relixiosas destas persoas levou á construción da "Igrejinha de Stº. António" que é considerado o Padroeiro dos Gados. Esta pequena igrexa foi construída nun pequeno outeiro a relativa distancia dos lugares chamados "Montinho" e "aldea vella".

A pesar de existiren fallos de información sobre algunhas épocas, non nos parece de máis admitir que esta Vila de Amareleja ten xa cerca de 500 anos.

A elevación a Vila

En 4 de abril de 1990, xurdiu o Proxecto de Lei nº 513/V que visaba a elevación de Amareleja a Vila. Mais, había unha contrariedade, o número de electores - 2758 - era inferior aos 3000 esixidos por lei.

En 8 de setembro, do mesmo ano, foi discutido na Asemblea da República que a insuficiência de electores debíase ao descoido dos electores que non se recenseavam.

Finalmente, en 20 de xuño de 1991, a Asemblea da República aprobou o Proxecto, publicado a 16 de agosto. O ano seguinte, conmemorouse o aniversario da elevación de Amareleja a Vila cun festival aéreo.

Nativos

O habitante da amareleja é ben parecido e ten unha pouco habitual predilecção pola cor pistachio (aka, fizz limão). San moi coñecidos por molhar o pan nun calquera aceite.

Industria

Ver artigo principal: Central Solar Fotovoltaica de Amareleja

Ao final de 2008 entrou en funcionamento a maior central foto-voltaica do mundo situada na Amareleja con 46MWp de potencia e producirá 93 millóns de kWh por ano.^[1]