Alfabetização

alfabetização - Wikilingue - Encydia

A alfabetização consiste no aprendizado do alfabeto e de súa utilización como código de comunicación. Dun modo máis abrangente, a alfabetização é definida como un proceso no cal o individuo constrúe a gramática e en súas variacións. Ese proceso non se resume só na adquisición desas habilidades mecánicas (codificação e decodificação) do acto de ler, mais na capacidade de interpretar, comprender, criticar, resignificar e producir coñecemento.Todas esas capacidades citadas anteriormente só serán concretadas se os alumnos tiveren acceso a todos os tipos de portadores de textos. O alumno precisa encontrar os usos sociais da lectura e da escrita. A alfabetização envolve tamén o desenvolvemento de novas formas de comprensión e uso da linguaxe dunha maneira xeral. A alfabetização dun individuo promove súa socialização, xa que posibilita o establecemento de novos tipos de trocos simbólicos con outros individuos, acceso a bens culturais e a facilidades ofrecidas polas institucións sociais. A alfabetização é un factor propulsor do exercicio consciente da cidadanía e do desenvolvemento da sociedade como un todo.

Táboa de contido

1 Letramento
2 Lectura
3 Aprendizado da lectura na escola
4 Métodos de alfabetização
- 4.1 Método fônico (ou sintético)
- 4.2 Método global (ou analítico)
5 Notas e referencias
6 Ver tamén
7 Conexións externas

Letramento

Arquivo:Latin C.png

Arquivo:Latin B.png

Arquivo:Latin A.png

Letramento non é necesariamente o resultado de ensinar a ler e a escribir. É o estado ou a condición que adquire un grupo social ou un individuo como consecuencia de terse apropiado da escrita (SOARES, 2003). Xorde, entón, un novo sentido para o adxectivo letrado, que significaba só “que, ou o que é versado en letras ou literatura; literato” (MICHAELIS), e que agora pasa a caracterizar o individuo que, sabendo ler ou non, convive coas prácticas de lectura e escrita. Por exemplo, cando un pai ler unha historia para seu fillo durmir, o neno está nun proceso de letramento, está convivindo coas prácticas de lectura e escrita. Non se debe, por tanto, restrinxir a caracterización dun individuo letrado ao que domina só a técnica de escribir(ser alfabetizado), mais si aquel que utiliza a escrita e sabe "responder ás esixencias de lectura e escrita que a sociedade fai continuamente"^[1]

Lectura

O aprendizado da lectura é un momento importante na educación, que comeza na alfabetização e se estende por toda educaciónbásica. Consiste en garantir que o [estudante|alumno] consiga ler e comprender textos, en todo e calquera nivel de complexidade. Despois da fase inicial de alfabetização, faise necesaria a práctica da lectura e da interpretación de textos. Unha vez alfabetizado, é posíbel o individuo ampliar seu nivel de lectura e de letramento, de forma a tornarse un suxeito autónomo e consciente. Por outro lado, a alfabetização por si só non asegura o desenvolvemento do cidadán, como unha panacéia para todo e calquera mal oriundo da falta do saber.

Aprendizado da lectura na escola

A alfabetização formal se fixa no primeiro e segundo anos do ensino básico. A partir de aí considérase que o alumno xa é un lector e comézase un período de interpretación de textos que parte deste pressuposto.

Métodos de alfabetização

Método fônico (ou sintético)

O lingüista americano Bloomfield, propositor do módulo fônico dese método, defende que a adquisición da linguaxe é un proceso mecánico, ou sexa, o neno será sempre estimulado a repetir os sons que absorbe do ambiente. Así, a linguaxe sería a formación do hábito de imitar un modelo sonoro. Os usos e funcións da linguaxe, neste caso, son descartados por se trataren de elementos non observabades polos métodos utilizados por esa teoría, dándose importancia á forma e non ao significado.

No conmovedor á adquisición da linguaxe escrita, a fônica é a intención de facer que o neno internalize padrões regulares de correspondencia entre son e soletração, por medio da lectura de palabras das cales ela, inconscientemente, inferir as correspondencias soletração/son.

De acordo con ese pensamento, o significado non entraría na vida do neno antes que ela dominase a relación, xa descrita, entre fonema e grafema. Nese caso, a escrita serviría só para representar graficamente a fala. Así, a función sería precedida pola forma; os ditames virían dos autores das cartilhas, como se eses fosen os detentores do significado, sobrepondo-se ao lector; o texto serviría soamente para ser destrinchado, absorbendo aquel significado cristalizado contido nel; e o erro visto con elevada severidade.

Con relación á práctica, obsérvase que os mestres deciden como e cando os nenos deben aprender; ensínase de padrões regulares, considerados máis fáciles, pasando para os irregulares, considerados máis difíciles; suponse que o neno deba dominar o modo correcto, levándose en consideración a variedade lingüística; o neno debe ter requisitos moi ben estabelecidos para ser considerada apta á lingua escrita.

Método global (ou analítico)

Opúñase ao método sintético, cuestionando dous argumentos desa teoría. Un que se refire á maneira como o sentido é deixado de lado e outro que supuña que o neno non recoñecería unha palabra sen antes recoñecer súa unidade mínima.

A principal característica que diferencia o método sintético do analítico é o punto de partida. Mentres o primeiro parte do menor compoñente para o maior, o segundo parte dun dato maior para unidades menores.

Xustificando o método analítico, Nicolas Adam, responsábel por súas bases, vai utilizarse dunha metáfora, dicindo que, cando se presenta un chaqueta a un neno, móstrase el todo, e non a gola, despois os petos, os botóns etc. Adam afirma que é desa forma que un neno aprende a falar, por tanto debe ser da mesma forma que debe aprender a ler e escribir, partindo do todo, decompondo-o, máis tarde, en porcións menores. Para el, era imprescindíbel resaltar a importancia que o neno ten que ler e non decifrar o que está escrito, iso quere dicir que ela ten a necesidade de encontrar un significado afetivo e efectivo nas palabras.

O método analítico se decompõe en:

Palavração: refírese ao estudo de palabras, sen decompô-las, inmediatamente, en sílabas; así, cando os nenos coñecen determinadas palabras, é proposto que compoñan pequenos textos;
Sentenciação: fórmanse as oracións de acordo cos intereses dominantes da sala. Despois de exposta unha oración, esa vai ser decomposta en palabras, despois en sílabas;
Conto: a idea fundamental aquí é facer que o neno entenda que ler é descubrir o que está escrito. Da mesma maneira que as modalidades anteriores, pretendíase decompor pequenas historias en partes cada vez menores: oracións, expresións, palabras e sílabas.

Notas e referencias

↑ Soares, Magda. Alfabetização e letramento. São Paulo: Contexto, 2003.

LETRADO. In: MICHAELIS Moderno Dicionario da Lingua Portuguesa. Dispoñíbel en http://michaelis.uol.con.br/ <>. Acceso en: 07 mar. 2008.
Letramento: un tema en tres xéneros. 2. ed. Belo Horizonte: Auténtica, 2003.
SENNA, Luiz Antonio Gomes (Org.) Letramento - principios e procesos. Curitiba: IBPEX, 2007.\