aguçadoura - Wikilingue - Encydia
| [[Ficheiro:|center|250px]] | |
| Concello | Póvoa de Varzim |
| Área | 3,63 km² |
| Poboación | 4 530 hab. (2001) |
| Densidade | 1 248 hab./km² |
| Localización no concello de Póvoa de Varzim | |
| Fundación | 1933 |
| Orago | Nosa Señora da Boa Viaxe |
| Código postal | 4495 PÓVOA DE VARZIM |
Freguesías de Portugal.  |
|
Aguçadoura é unha freguesía portuguesa do concello da Póvoa de Varzim, con 3,63 km² de área e 4 530 habitantes (2001). Densidade: 1 248 hab/km².
A súa creación data de 1933 (até ese ano formaba parte da freguesía de Navais ), sendo por iso de máis nova freguesía do concello.
Táboa de contido |
Topónimo
O seu nome deriva de petra aguzadoira (pedra de aguçar ferramentas agrícolas).
Xeografía
Sitúase xunto á costa, 6 Km a norte da cidade da Póvoa de Varzim, tendo como límites o mar a oeste, e as freguesías da Estela a norte, Navais a este e Aver-o-mar a sur.
A freguesía é constituida por sete lugares: Aldea, Areosa, Caturela,Codicheira, Fieiro, Granjeiro e Santo André.
Aguçadoura posúe unha costa de cerca de 3Km de onde se destacan as seguintes praias: Praia de Santo André, Praia da Codicheira e Praia da Barranha.
Demografia
O gráfico seguinte mostra a evolución demográfica de Aguçadoura desde 1940. Non existen datos oficiais anteriores a 1940 debido ao feito de até 1933 Aguçadoura estar incluida na freguesía de Navais.
| Lugar | Poboación (2001) |
|---|---|
| Aldea | 547 |
| Areosa | 767 |
| Caturela | 529 |
| Codicheira | 1655 |
| Granjeiro | 302 |
| Santo André[1] | 730 |
Nº de habitantes 
Historia
A primeira referencia histórica a esta povoação aparece na Inquisição de 1258, <<...in Petra Aguzadoira que est in termino de Nabaes.>> Polas mesmas Inquirições de 1258, D. Ouroana Pais Correia fixo aí tres parellas.
A instalación dos primeiros habitantes foi bastante difícil pois Aguçadoura encóntrase practicamente asente en dunas e a continua agresión das areas movidas polo vento impedía a fixação das poboacións.
Só a partir do séc. XVIII a que a povoação tomou algunha importancia pois en 1730 xa contaba con cerca de 25 familias e a mediados do séc. XIX a poboación era xa superior ao resto da freguesía de Navais .
No comezo de séc. XX o ambiente entre os habitantes do lugar de Aguçadoura e as autoridades civís e relixiosas de Navais deteriorouse debido aos desexos dos Aguçadourenses en formaren unha freguesía á parte.
Os animos agudizaram-se cando o Pároco de Navais prohibiu as celebracións do mes de maio na capela de Aguçadoura, o que non foi acatado pola poboación. Até que en 29 de setembro de 1933 morre o Pároco de Navais, de nome Manuel Ribeiro de Castro (que fora Alcalde da Póvoa de Varzim os anos finais da monarquía) que sempre foi o maior opositor á separación de Aguçadoura.
Pasado menos dun mes, a 24 de outubro de 1933, o goberno polo decreto-lei 23.164 dese día decreta a elevación de Aguçadoura á categoría de freguesía , separándoa de Navais á cal sempre pertencera.
Di así o decreto-lei 23.164 de 24 de outubro de 1933:
- "Para a representación dos pobos do lugar de Aguçadoura, freguesía de Navais , concello da Póvoa de Varzim, distrito do Porto, e as informacións favorábeis do respectivo Governador Civil, no sentido de ser creada unha nova freguesía con sede naquel lugar;
- Considerando que a freguesía de Aguçadoura consta xa do proxecto de reforma administrativa, en estudo;
- Usando da facultade revisada pola 2ª parte do nº2 do artigo 108º da Constitución, o Goberno decreta e eu promulgo, de verdade como lei, o seguinte:
- Artigo 1º-É creada no concello da Póvoa de Varzim, distrito do Porto, a freguesía de Aguçadoura, con sede na povoação do mesmo nome, freguesía que será desanexada da de Navais , daquel concello.
- Artigo 2º-Os límites da nova freguesía son: ao norte, os límites da freguesía da Estela; a nascente, o camiño de Seixinho, na estrada municipal; a sur, os límites da freguesía de Aver-o-Mar ; a poñente, o mar.
- ... "
Con todo a fronteira con Navais á luz deste decreto-lei era moi duvidosa, por iso foi necesario outro decreto-lei para defenir a fronteira.
Di así o decreto-lei nº29.906 de 22 de agosto de 1936:
- "...
- Artigo 1º-Os límites da freguesía de Aguçadoura, do concello da Póvoa de Varzim, creada polo decreto-lei nº23.164 de 24 de outubro de 1933, son: polo norte, os límites da freguesía da Estela; polo poñente, o mar; polo sur, os límites da freguesía de Aver-o-Mar; polo nascente, unha liña que, partindo ao sur, do lugar das Esqueirinhas, entre as propiedades de José Gonçalves do Paço e de Maria Santiago, atravesa o camiño de Prelades, entre as propiedades de Moisés Fernandes Fontes e de Luís Gonçalves Carreira, prolóngase no mesmo sentido até pasar a 40 metros a nascente do cemiterio de Aguçadoura, medidos na estrada municipal, segue até cruzar co camiño da Bouça da Area, terminando no camiño de Parau, no lugar do Couto, límites da freguesía da Estela.
- a)-En cada un do puntos referidos: Esqueirinhas, camiño de Prelades, estrada municipal, Bouça de Area e Couto será colocado un marco, ficando as freguesías de Navais e Aguçadoura limitadas pola conexión sucesiva, e en liña recta, dos cinco marcos.
- ..."
Paróquia
A pesar de xa en 1730 os Aguçadourenses teren petición para aí se construír unha capela, o que sempre foi negado polas autoridades relixiosas de Navais, só en 1873 iso foi posíbel sendo ese ano inaugurada a capela.
Foi entón estabelecida como padroeira do lugar de Aguçadoura, Nosa Señora da Boa Viaxe, debido ao feito de que case todos os seus habitantes teren familiares emigrados no Brasil e en África .
A creación da paróquia é efectuada en 25 de xullo de 1934, case un ano tras a creación da freguesía.
No entanto debido ao elevado crecemento demográfico a capela comezou a revelarse pequena para as necesidades da comunidade e en 1952 comezou a construírse unha nova igrexa que é hoxe a maior de todo o municipio.
Da antiga capela resta aínda a fachada que pode ser vista fronte á nova igrexa.
As festas en honra da padroeira (Nosa Señora da Boa Viaxe) realízanse todos os anos o último domingo de xullo.
Economía
Desde sempre que a principal actividade económica en Aguçadoura foi a agricultura, nomeadamente o ramo hortícola que se tornou predominante nas últimas décadas, sendo hoxe un dos principais centros produtores do país.
Os mercados do gran Porto e do Miño son hoxe abastecidos con enorme cantidade e variedade de produtos alí producidos, destacándose a cebola, as couves, a alface e o tomate, ben como moitos outros produtos. De salientar aínda a exportación de produtos hortícolas como o tomate e a alface para outros países da Comunidade Europea, principalmente para España e Francia.
Esta agricultura próspera e produtiva debe o seu logro á transformación de dunas áridas en fertéis terreos arenosos denominados de campos masseira.
É en Aguçadoura que se localiza a sede da HORPOZIM - Asociación dos Horticultores da Póvoa de Varzim, fundada en 1987 e que ten como principal función a defensa da Horticultura Local.
A par da horticultura e da agricultura tradicional existen tamén floricultura, aínda que en pequena escala.
Do mar sae o sargaço que despois de collido e debidamente seco é utilizado polos locais como fertilizante para os seus terreos, a pesar da súa utilización xa non ser tan importante como no pasado, debido á utilización de compostos quimícos e orgánicos de orixe indústrial.
Do mar de Aguçadoura sae tamén enerxía eléctrica, pois foi alí instalada unha central de aproveitamento da enerxía das ondas en réxime experimental.
A pesar da agricultura ser a principal actividade económica, tamén teñen papel relevante na economía local algunhas pequenas empresas ligadas á construción civil, comercio e pequenas fábricas textêis.
Política
Desde a realización das primeiras eleccións locais en 1976 que o PPD/PSD gañou todas as eleccións para a asemblea de freguesía.
No cadro seguinte móstranse os resultados das últimas eleccións realizadas en 2009.
| Data | Inscritos | Votantes | Partido | Votos | Mandatos | Presidente da Xunta elixido |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2009 | 4090 | 2243 (54.84%) | PPD/PSD
PS CDS-PP |
1234 (55.02%)
563 (25.10%) 378 (16.85%) |
6
2 1 |
Sérgio Augusto Rodrigues Cardoso (PPD/PSD) |
Lista dos presidentes de xunta desde a fundación da freguesía:
| Orde | Nome | Inicio | Fin | Obs. |
|---|---|---|---|---|
| * | Alfredo Martíns Torres | 1933 | 1937 | * Comisión administrativa |
| 1º | Manual Francisco Alves | 1937 | 1941 | |
| 2º | Constantino Gonçalves Carreira | 1941 | 1945 | |
| 3º | Bernardino José Torres | 1945 | 1950 | |
| 4º | Artur José Pereira dos Santos | 1950 | 1952 | |
| 5º | Manuel Dourado Valentim | 1952 | 1967 | |
| 6º | Adelino André da Costa | 1967 | 1972 | |
| 7º | David Alves Correia | 1972 | 1974 | |
| * | Florindo Boucinha Gomes | 1974 | 1976 | * Comisión administrativa |
| 8º | Basílio Correia Rosa | 1976 | 1979 | |
| 9º | Ermelindo Eusébio Torres | 1979 | 1985 | |
| 10º | Alípio Fontes da Costa | 1985 | 1989 | |
| 11º | Ezequiel Leandro da Costa Moreira | 1989 | 2001 | |
| 12º | Sérgio Augusto Rodrigues Cardoso | 2001 |
Sociedade
Aguçadoura posúe un abano ampliado de organizacións nas máis diversas áreas, destacándose o Grupo Cultural e Recreativo Aguçadourense que é o principal dinamizador cultural e deportivo posuíndo varias seccións, destacándose o airsoft, o atletismo e o karaté; o Aguçadoura F.C que se dedica á practica do fútbol e o Rancho Folclórico da Casa do Pobo de Aguçadoura.
De realçar o papel social da paróquia na vida da comunidade dado que é a ela que se debe a existencia de xardíns de infancia e outros campos sociais, sendo inaugurado recentemente o novo Centro Social e Paroquial.
Patrimonio
- Igrexa de Nosa Señora da Boa Viaxe
- Fachada da antiga capela
- Campos Masseira
Personalidades
- Bruno Lima (Ciclista profesional)
- João Cabreira (Ciclista profesional)
- Mário Costa (Ciclista profesional)
- Olívia Carvalho (karateca, campioa europea)
Referencias
- ↑ No censo de 2001, o INE considerou dividir o lugar en "Santo André de Cima" con 239 habitantes e "Santo André de Baixo" con 491.
