Visita Encydia-Wikilingue.con

Afonso de Albuquerque

afonso de albuquerque - Wikilingue - Encydia

Afonso de Albuquerque
Ficheiro:Afonso de Albuquerque.jpg
Retrato de Afonso de Albuquerque en Goa, século XVI Museo Nacional de Arte Antiga, Lisboa
Nacemento 1453
Alhandra, Portugal
Morte 16 de decembro de 1515.
Goa, India
Nacionalidade Portugal Portuguesa
Progenitores Nai: D. Leonor de Meneses
Pai: Gonçalo de Albuquerque
Cargo Governador da India Portuguesa
Fillo(s) Brás de Albuquerque

Afonso de Albuquerque[1] (Alhandra, 1453 — Goa, 16 de decembro de 1515 ), nomeado O Grande, César do Oriente, León dos Mares, o Terribil e o Marte Portugués, foi un fidalgo, militar e o segundo governador da India portuguesa cuxas accións militares e políticas foron determinante para o establecemento do imperio portugués no océano Índico.

Afonso de Albuquerque é recoñecido como un xenio militar polo logro da súa estratexia de expansión:[2] procurou fechar todas as pasaxes navais para o Índico - no Atlântico, Mar Vermello, Golfo Pérsico e océano Pacífico - construíndo unha cadea de fortalezas en puntos chave para transformar este océano nun mare clausum portugués, sobrepondo-se ao poder dos otomanos, árabes e seus aliados hindus.[3]

Destacouse tanto pola ferocidade en batalla como polos moitos contactos diplomáticos que estabeleceu. Nomeado governador tras unha longa carreira militar no Norte de África, en só seis anos -os últimos da súa vida- cunha forza nunca superior a catro mil homes sucedeu a estabelecer a capital do Estado Portugués da India en Goa , conquistar Malaca, punto máis oriental do comercio Índico, chegar ás ambicionadas "Illas das especias", as illas Molucas, dominar Ormuz, entrada do Golfo Pérsico e estabelecer contactos diplomáticos con numerosos reinos da India, Etiopía, Reino do Sião, Pérsia e até a China. Áden sería o único punto estratéxico cuxo dominio fallou, aínda que liderase a primeira flota europea a navegar no Mar Vermello, para alí do estreito Bab-el-Mandeb. Pouco antes da súa morte foi agraciado co título de vice-rei e "Duque de Goa" polo Rei D. Manuel I, que nunca usufrutuou, no que foi o primeiro portugués a recibir un título de alén-mar e o primeiro duque nacido fóra da familia real.

Táboa de contido

Primeiros anos

Afonso de Albuquerque naceu en Alhandra , nas aforas de Lisboa , o ano de 1453.[4] Era o segundo dos seis fillos de Gonçalo de Albuquerque, señor de Vila Verde dos Francos, e de D. Leonor de Meneses, filla de D. Álvaro Gonçalves de Ataíde, conde de Atouguia. A través de seu pai, que desempeñaba un importante cargo na corte, descendia por vía natural da familia real portuguesa.[5] Foi educado en matemática e latim clásico na corte de D. Afonso V, onde creceu e trabou amizade con príncipe D.João, futuro rei.[6]

Afonso de Albuquerque serviu dez anos no Norte de África, onde adquiriu experiencia militar: en 1471 acompañou Afonso V nas conquistas de Tânger , Anafé e Arzila, onde permaneceu algúns anos como oficial na guarnição. [7][6] En 1476 acompañou o príncipe D. João nas guerras contra Castela, participando na batalla de Toro. Participou na comisaría enviada en 1480 en socorro de D. Fernando II rei de Aragão, Sicilia e Nápoles «para reprimir o furor dos turcos» de avanzar na península itálica, no Golfo de Tarento, en Otranto , que culminaría na vitoria dos cristiáns en 1481.[8]

En 1481, cando o príncipe D. João ascendeu ao trono como D. João II, Albuquerque regresou a Portugal e foi nomeado seu estribeiro-mor.[6] En 1489 retornou ao servizo no norte de África. En 1489 comandou a defensa da fortaleza da Graciosa, situada na illa que o río Luco forma xunto da cidade de Larache e en 1490 formou parte da garda de D. João II, regresando a Arzila en 1495 , onde o seu irmán máis novo, Martim, morreu loitando a seu lado.[6]

Cando o novo rei D. Manuel I de Portugal ascendeu ao trono mostrou algunha reticência perante Afonso de Albuquerque, íntimo do temido D. João II e dezasete anos máis vello. En 6 de abril de 1503 , xa nunha idade madura e cunha longa carreira militar, Afonso de Albuquerque foi enviado na súa primeira expedición para a India co primo Francisco de Albuquerque, comandando cada cal tres naus onde seguían tamén Duarte Pacheco Pereira e Nicolau Coello. Participaron en varias batallas contra Calecute, onde sucederon a garantir a seguranza no trono ao rajá de Cochim . En retorno polos servizos prestados obtiveron o permiso para construír unha fortaleza portuguesa en Cochim[9] que sería o primeiro asentamento europeo na india e o punto de partida para a expansión do imperio no oriente, estabelecendo relacións comerciais con Coulão . De regreso ao reino en xullo de 1504 «máis cheo de glorias que de despojos», Afonso de Albuquerque foi ben recibido por D. Manuel I.

No inicio de 1506, tras participar no delinear da estratexia para o oriente, o rei confioulle unha comisaría de cinco navíos na armada de dezaseis navíos chefiada por Tristão da Cunha con destino á India. Seguían co obxectivo de tomar Socotra e aí iniciar unha fortaleza, na esperanza de fechar o comercio no Mar Vermello, transportando un forte de madeira para apoiar os traballos iniciais.[10] Afonso de Albuquerque seguía como capitán-mor da "costa da Arábia" e "até Mozambique había de ir debaixo da bandeira de Tristão da Cunha".[11] Levaba unha carta coa misión secreta, ordenada polo rei, dunha vez cumprida a primeira misión substituír o vice-rei D.Francisco de Almeida, que terminaría o mandato dous anos despois.[12] Antes de partir legitimara un fillo natural nacido en 1500.[13] e fixera o seu testamento[14]

Toma de Socotra e Ormuz no Golfo Pérsico, 1507

Mapa de 1502 representando o Mar Vermello e a illa de Socotra (vermello), e o Golfo Pérsico (azul) co estreito e illa de Ormuz, pormenor do planisfério de Cantino

A 6 de abril de 1506 as dúas armadas partiron de Lisboa. Afonso de Albuquerque seguía pilotando o seu propio navío, pois o piloto designado desaparecera antes da partida. Na canle de Mozambique encontraron João da Nova vindo da India, que aí invernava tras un rombo no casco do seu navío Frol de la mar. Rescatárono e á nau, xuntándoos á flota.[15] Tras unha serie de ataques ben sucedidos ás cidades árabes da costa oriental africana, seguiron para Socotra, onde había noticia de cristiáns, e que tomaron en agosto de 1507, iniciando unha fortaleza. [16]. De Socotra, en 1507, Tristão da Cunha enviou unha expedición portuguesa para a Etiopía, que entón se pensaba para ser máis próxima. A misión incluia o padre João Gomes, João Sanches e o tunisino Sid Mohammed. Sen conseguir atravesar por Melinde , regresaron a Socotra de onde Afonso de Albuquerque conseguiu desembarcalos en Filuk, preto do Cabo Guardafui.[17]

En Socotra os camiños dos dous capitáns separáronse: Tristão da Cunha partiu para a India, indo apoiar os portugueses cercados en Cananor , Afonso de Albuquerque navegou cunha flota de seis navíos e cincocentos homes rumbo á illa de Ormuz no Golfo Pérsico, un dos centros chave do comercio no oriente. No percorrido conquistaron as cidades de Curiate (Kuryat), Mascate en xullo de 1507 e Corfacão (actual Khor Fakkan), aceptando a submissão das cidades de Kalhat e Soar (Sohar).[18]

A 25 de setembro de 1507 chegaron a Ormuz precedidos dunha temíbel reputación e rapidamente tomaron posesión da illa, cuxo rei concordou tornarse tributario do rei de Portugal. Pasados poucos días, este recibiu un enviado da Pérsia que viña esixir o pagamento de tributo ao xá Ismail I. O emisario persa foi enviado de volta coa resposta de que o tributo sería só balas de canón e armas, comezando así a conexión entre Albuquerque e o Shah Ismail I (moitas veces referido por Xeque Ismael), fundador do imperio saváfida.[19][20]

Forte de Nosa Señora da Conceição de Ormuz, ruínas na illa de Gerun, actual Irán, no estreito de Ormuz, á entrada do Golfo Pérsico

Como froito do acordo co rei de Ormuz, inmediatamente Albuquerque iniciou a construción do Forte de Nosa Señora da Vitoria en Ormuz[21] (máis tarde renomeado Forte de Nosa Señora da Conceição). A primeira pedra foi colocada con pompa e entusiasmo por Albuquerque en 24 de outubro, cos seus homes de todas as condicións participando nos traballos de construción. Con todo, tras a crecente contestação dos seus capitáns, que reclamaban dos duros traballos e difíciles condicións, varios navíos desertaron para a India[22] Coa flota reducida a dous navíos e sen mantimentos, Afonso de Albuquerque foi forzado a abandonar Ormuz en abril de 1508. Retornou a Socotra, onde encontrou a guarnição portuguesa pasando fame, e para reabastecer este asentamento asaltou navíos musulmáns e a cidade de Kālhāt (Bahrein).[23] Volveu aínda a Ormuz e só despois rumou á India.

Prendido en Cananor, 1509

Afonso de Albuquerque chegou a Cananor, na India, en decembro de 1508. Aí inmediatamente abriu perante o vice-rei D. Francisco de Almeida a carta selada que recibira do rei nomeándoo Governador.[24] D. Francisco de Almeida, xunto do cal estaban xa os capitáns que abandonaran Albuquerque en Ormuz, confirmou que a orde tamén lle fora participada, mais rexeitouse a pasar de inmediato o cargo, protestando que o seu mandato terminaba só en xaneiro e que pretendía aínda vingar a morte do seu fillo xunto de Mirocem .[25] Afonso de Albuquerque, ao ver rexeitada a súa promesa de trabar a batalla el mesmo, e posto que o vice-rei propuxo pagarlle o debido ao cargo de governador[26], acatou esta orde sen confrontar D. Francisco de Almeida e foi para Cochim, onde ficou a agardar indicacións do reino, sustentando do seu peto a súa comitiva.

É descrito por Castanheda soportando pacientemente a oposición declarada do grupo que se xuntara en torno a D. Francisco de Almeida, co cal mantiña contactos formais. Progresivamente ostracizado, ao saber da chegada á India da armada do fidalgo Diogo Lopes de Sequeira coa misión de chegar a Malaca, escribiulle para que intercedesse, mais este ignorouno e xuntouse ao vice-rei. Simultaneamente Afonso de Albuquerque rexeitou as aproximacións dos que o desafiaban a tomar o poder.[26]

A 3 de febreiro de 1509 Francisco de Almeida avanzou en forza para a Batalla de Diu, que asumiu como vinganza persoal pola morte do seu fillo Lourenço de Almeida en circunstancias dramáticas na Batalla de Chaul. A súa vitoria foi determinante: otomanos e mamelucos exipcios abandonaron as augas do Índico, permitindo o dominio portugués por máis de 100 anos.

En agosto, tras unha petição dos antigos capitáns e Diogo Lopes de Sequeira considerando Afonso de Albuquerque inapto para a gobernación, D. Francisco de Almeida enviouno para a fortaleza de Santo Angelo en Cananor .[27][28] Aí permaneceu illado, o que o propio Albuquerque considerou ser so prisión. En setembro de 1509 Diogo Lopes de Sequeira avanzou na misión de estabelecer contacto co sultão de Malaca, mais fallou deixando para tras 19 prisioneiros.

Governador da India Portuguesa, 1509-1515

En outubro, chegou a Cananor o Mariscal do Reino, D. Fernando Coutinho. Era o máis importante fidalgo do reino que algunha vez se desprazara ao Índico, parente de Afonso de Albuquerque, e traía unha armada de quince naus e 3000 homes enviada polo rei para defender os seus dereitos e tomar Calecute.[29] A 4 de novembro Albuquerque iniciou a gobernación. Tras a partida de D. Francisco de Almeida cinco días despois, Albuquerque rapidamente demostrou a súa enerxía e determinación como segundo gobernante do estado da India, cargo que ocuparía até á súa morte.[30]

Afonso de Albuquerque pretendía construír fortalezas en puntos estratéxicos da costa, capaces ser abastecidas por mar, para así dominar o mundo musulmán e controlar a rede de comercio no Índico,[2][30] idea a que D.Francisco de Almeida e os seus capitáns se tiñan oposto, por consideraren que non había capacidade para as manter. Inicialmente D. Manuel I e o consello do reino tentaron distribuír o poder a partir de Lisboa, creando tres áreas de jurisdição no Índico: Albuquerque seguira coa misión de tomar Hormuz, Aden e Calecute, misión que até ao fin procurou cumprir; Diogo Lopes de Sequeira fóra provido cunha flota e enviado para o suroeste asiático, coa misión de tentar un acordo co sultão de Malaca, mais fallou retornando a Cochim e ao reino; a Jorge de Aguiar fóra dada a área entre o Cabo da Boa Esperanza e Guzerate, sendo sucedido por Duarte de Lemos que partiu para o reino deixando a Albuquerque os seus navíos.[31]

Ataque fallado a Calecute

En xaneiro de 1510, cumprindo as ordes do reino e sabendo da ausencia do samorim, Afonso de Albuquerque avanzou para Calecute (actual Kozhikode). Con todo tivo que recuar tras o mariscal D. Fernando Coutinho, contra os seus avisos, se ter embrenhado no interior da cidade fascinado polo saqueo e sufrido unha emboscada. Para o salvar, Afonso de Albuquerque sufriu un rude ferida e tivo que recuar.[32]

Conquista de Goa, 1510

Fallado o ataque a Calecute, Afonso de Albuquerque apresurouse a formar unha poderosa armada, reunindo vinte e tres naus e 1200 homes. Relatos contemporáneos afirman que pretendía combater a flota mameluca exipcia no Mar Vermello ou regresar a Ormuz. Con todo, informado por Timoja (un corsário hindu ao servizo do Reino de Bisnaga) de que sería máis fácil encontrala en Goa, onde se había refuxiado tras a Batalla de Diu, dada a doenza do sultão Hidalcão e a guerra entre os sultanatos do Decão.[33] investiu de sorpresa na captura de Goa ao sultanato de Bijapur. Cumpriu así outra misión do reino,[34] que non pretendía ser visto como eterno "hóspede" de Cochim, e cobizaba Goa por ser o mellor porto comercial da rexión, entreposto de cabalos árabes para os sultanatos do Decão.

A primeira arremetida a Goa deuse de 4 de marzo a 20 de maio de 1510 . Nunha primeira ocupación, sentíndose impossibilitado de suxeitar a cidade dadas as más condicións das súas fortificações, a retracção do apoio inicial da poboación hindu e a insubordinação entre os seus tras un forte ataque de Ismail Adil Shah, Afonso de Albuqerque rexeitou un vantajoso acordo de paz e abandonouna en agosto. A flota destrozada e unha revolta palaciana en Cochim dificultaban a súa recuperación. Cando chegaron novos navíos do reino destinábanse só a Malaca, so o comando do fidalgo Diogo Mendes de Vasconcelos, a quen fora dado o comando rival da rexión.

Só tres meses despois, a 25 de novembro, Albuquerque reapareceu en Goa cunha flota totalmente renovada e Diogo Mendes de Vasconcelos, contrariado, a seu lado cos reforzos de Malaca[35]e trescentos malabaris. En menos dun día tomou posesión de Goa a Ismail Adil Shah e seus aliados otomanos, que se renderon a 10 de decembro. Estímase que 6.000 dos 9.000 defensores musulmáns da cidade morreron, quere na violenta batalla nas rúas ou afogados mentres tentaban escapar.[36] Reconquistou o apoio da poboación hindu mais frustrou as expectativas de Timoja, que ambicionava tornarse governador da cidade: Afonso de Albuquerque recompensouno tornándoo representante do pobo, como intérprete coñecedor dos costumes locais.[33] A pesar de ataques constantes, Goa tornouse o centro da presenza portuguesa, coa conquista a desencadear o respecto dos reinos veciños: o sultão de Guzerate e o samorim de Calecute enviaron embaixadas, ofrecendo alianzas, concesións e locais para fortificar.

Perante queixas de escaseza de moeda local, Albuquerque iniciou ese ano en Goa a primeira cunhagem de moeda portuguesa fóra do reino, aproveitando a oportunidade para anunciar a conquista territorial.[37][38] A nova moeda mantiña o peso, forma e tamaño das moedas locais, mais presentaba nunha fronte a cruz e na outra a esfera armilar que D. Manuel entón adoptara como símbolo.[39]

Toma de Malaca, 1511

"A Famosa" porta da fortaleza de Malaca mandada construír por Afonso de Albuquerque tras a conquista.

En febreiro de 1511 chegou a través dun mercador hindu chamado Nina Chatu unha carta de Rui de Araújo, un dos prisioneiros portugueses en Malaca, instando a avanzar coa maior armada posíbel, e dando pormenores sobre os procedementos. Albuquerque mostrouna a Diogo Mendes de Vasconcelos, como argumento para avanzar nunha flota conxunta. En abril de 1511 , tras fortificar Goa, reuniu unha forza de cerca de 900 portugueses e 200 mercenarios hindus, con cerca de dezaoito navíos. Contrariando as ordes do reino e so as protestas de Diogo Mendes de Vasconcelos, que reclamaba para si o comando da expedición, zarpou de Goa para o sultanato de Malaca[40], preparado para a conquista e instado a liberar os portugueses,[41]. So as súas ordes estaba Fernão de Magalhães, que participara na embaixada fallada de Diogo Lopes de Sequeira en 1509.

Tras unha falsa partida en dirección ao Mar vermello, contornou o cabo Comorim dirixíndose ao estreito de Malaca. Era de máis rica cidade que os portugueses tentaban tomar, punto máis importante a liches da rede onde se encontraban mercadores malaios, guzerates, chineses, xaponeses, javaneses, bengaleses, persas e árabes, entre outros, nun comercio descrito por Tomé Pires como senso de valores inestimáveis. A pesar da riqueza, era unha cidade con construcións civís en madeira, con poucos edificios en alvenaria. En contrapartida era defendida por un poderoso exército de mercenarios e artillaría, estimado en 20.000 homes e máis de 2000 pezas. A súa maior fraqueza era a impopularidade do goberno do sultão Mahmud Shah, que ao privilexiar os musulmáns xerara insatisfação xunto das dos restantes mercadores. Albuquerque avanzou con arroxo os navíos para a cidade, ornamentados con pendões e disparando salvas de canón. Declarouse entón señor de toda a navegación, esixindo ao sultão que liberase os prisioneiros portugueses de 1509, que pagase os danos causados e pedindo para construír unha feitoria fortificada. O sultão acabou por liberar os prisioneiros, mais sen se mostrar impressionar polo pequeno continxente portugués. Albuquerque incendiou entón algúns navíos do porto e catro edificios costeiros, para examinar a resposta do sultão. A cidade era dividida polo río de Malaca, e ligada por unha ponte, un punto estratéxico. A 25 de xullo ao amañecer os portugueses desembarcaron nunha loita renhida, onde foron atacados con flechas envelenadas, e ao atardecer tomaron a ponte, agardando a reacción do sultão, mais recolleron aos navíos. Sentindo que o sultão non reaccionaba, preparan un xunco alto que fóra ofrecido por mercadores chineses, enchéndoo de homes, artillaría, sacos de area. Comandado por António de Abreu fixérono subir o río na marea alta, até á ponte, con logro: o día seguinte todo continxente desembarcara. Investindo ferozmente, derrubaron as barricadas que foran construidas non obstante. De súbito, o sultão finalmente apareceu, chefiando o seu exército de elefantes de guerra para esmagar os invasores. A pesar do asombro, un dos portugueses, Fernão Gomes de Lemos, aproximouse e espicaçou un dos animais cunha lanza, facéndoo erguer-se e recuar. Outros portugueses imitárono e a fronte de elefantes recuou en pánico, derrubando o exército que os seguía, e o propio sultão, lanzando o caos e dispersándoo. [42]Seguiuse unha semana de calmaria. Albuquerque descansou os seus homes e agardou a reacción do sultão. Os mercadores aproximábanse sucesivamente, apelando aos portugueses por protección. Fóronlles dadas bandeiras para sinalar os seus establecementos, sinal de que non serían saqueados. En 24 de agosto os portugueses atacaron de novo, mais o sultão e os seus aliados guzerates habían partido. So ordes firmes proceden ao saqueo da cidade, respectando as bandeiras, no que sería mesmo así un saqueo fabuloso.

Albuquerque permaneceu na cidade, construíndo de inmediato unha fortaleza, preparando as defensas contra un eventual contra-ataque malaio[41], distribuíndo os seus homes por quendas e utilizando as pedras da mesquita e do cemiterio. A pesar dos atrasos causados pola calor e pola malária, foi concluida en novembro de 1511, e ficou coñecida como "a famosa", de que hoxe sobrevive a porta. Foi entón que Albuquerque mandou gravar unha gran pedra cos nomes dos principais participantes na conquista. Como se xerou gran discusión sobre a orde en que deberían xurdir, Albuquerque teraa mandado asentar volta para a parede, só coa inscrición Lapidem quen reprobaverunt aedificantes. ("a pedra que os construtores rexeitaron", en latim da profecía de David, Salmos 118:22-23) na fronte.[43]

En Malaca Albuquerque estabeleceu a administración portuguesa, nomeando Rui de Araújo feitor e designando Nina Chatu para substituír o anterior bendahara, como representante da poboación "kafir" e conselleiro. Alén de auxiliar na gobernación da cidade e cunhagem de moeda, este forneceu tamén o xuncos onde seguiron diversas misións diplomáticas.[44] Simultaneamente, prendeu e executou impiedosamente o poderoso mercador javanês Utimuta Raja, a quen fóra dado o cargo de representante da poboación javanesa, mais que mantivo contactos coa familia real no exilio.

Misións diplomáticas a partir de Malaca

Forte de San João Baptista de Ternate, na pasaxe para o Pacífico, construído tras a expedición de Francisco Serrão ás Molucas

Misións diplomáticas a Pegu, Sumatra e Sião, 1511

En Malaca Albuquerque investiu simultaneamente en esforzos diplomáticos demostrando ampla generosidade cos mercadores do sueste asiático, como os chineses, na esperanza de que estes fixesen eco das boas relacións cos portugueses. Enviou varias misións aos territorios veciños: Rui Nunes da Cunha foi enviado para Pegu (actual Myanmar), co rei Binyaram a enviar un emisario a Cochim en 1514[45][46] e, coñecendo as ambicións siamesas sobre Malaca, inmediatamente enviou Duarte Fernandes en misión diplomática ao Reino do Sião (actual Tailandia), onde foi o primeiro europeo a chegar viaxando nun xunco chinés que retornaba á China, estabelecendo relacións amigáveis entre os reinos de Portugal e do Sião.[47]

Chegada ás Molucas, as "illas das especias", 1512

Aínda en novembro dese ano, ao tomar coñecemento da localización secreta das chamadas "illas das especias", ordenou a partida dos primeiros navíos portugueses para o sueste asiático, comandado polo seu homes de confianza António de Abreu e por Francisco Serrão, guiados por pilotos malaios.[41] Estes son os primeiros europeos a chegar ás Illas Banda nas Molucas. A nau de Serrão encalhou próximo a Ceram e o sultão de Ternate , Abu Lais, entrevendo unha oportunidade de aliarse cunha poderosa nación estranxeira, trouxen os tripulantes para Ternate en 1512. A partir de entón os portugueses foron autorizados a erguer unha fortificação-feitoria na illa, na pasaxe para o océano Pacífico: o Forte de San João Baptista de Ternate.

Contactos coa China, 1513

No inicio de 1513 , navegando a partir de Pegu nunha misión ordenada por Afonso de Albuquerque Jorge Álvares obtivo autorización para aportar na Illa de Lintin, no delta do río das Perlas, no sur da China. Pouco despois Afonso de Albuquerque enviou Rafael Perestrello ao sur da China, procurando estabelecer relacións comerciais coa Dinastia Ming. En navíos de Malaca, Rafael navegou até Cantão (Guangzhou) en 1513 e de novo en 1515-1516 para aí comerciar con mercadores chineses. Estas expedicións, xunto coas realizadas por Tomé Pires e Fernão Pires de Andrade, foron os primeiros contactos diplomáticos e comerciais directos de europeos coa China.[48]

Naufraxio na Frol do mar

Réplica do navío "Flor de la mar", no Museo Marítimo de Malaca[49]

Na noite de 20 de novembro de 1511 , tras case un ano de permanencia en Malaca, navegando de regreso á India co valioso espólio da conquista de Malaca, unha tempestade fixo naufragar a vella nau Frol de la mar onde seguía Afonso de Albuquerque. O naufraxio fixo numerosas vítimas, Albuquerque salvouse en condicións difíciles "só coa roupa que traía", con auxilio dunha jangada improvisar. Perdeuse o valioso saqueo da conquista de Malaca, presentes do rei do Sião para o rei de Portugal e toda a súa fortuna.[41][50]

Albuquerque volveu de Malaca para Cochim. Non navegara para Goa, porque afrontaba unha grave revolta liderada polas forzas de Ismael Adil Shah, sultão de Bijapur, liderada por Rasul Khan coa axuda dalgúns dos seus compatriotas. Mentres se ausentara en Malaca, os portugueses que se opuñan á toma de Goa renunciaran á posesión, tendo mesmo escrito ao rei, afirmando que sería mellor deixala. Impedido de navegar pola monção e con poucas forzas dispoñíbeis, tivo que esperar a chegada de dúas flotas con reforzos, de seu sobriño D. Garcia de Noronha e de Jorge de Mello Pereira.

En 10 de setembro de 1512, Albuquerque partiu de Cochim para Goa con catorce navíos transportando 1.700 soldados. Determinado a recuperar a fortaleza, preparou trincheiras e o derrube da muralla, mais na mañá do ataque planeado, Rasul Khan rendeuse. Albuquerque esixiu a devolución do forte con toda a artillaría, municións e cabalos, e que os desertores fosen entregados. Algúns tíñanse xuntado a Rasul Khan ao seren forzados a fuxir Goa en maio de 1510, outros durante o recente cerco. Rasul Khan consentiu, na condición de que as súas vidas fosen aforradas, abandonando Goa. Albuquerque mantivo a súa palabra, mais puniunos mutilándoos horribelmente. Un dos renegados foi Fernão Lopes, enviado so custódia para Portugal, que fuxiu na illa de Santa Helena levando unha vida de "Robinson Crusoé" por moitos anos. Tras estas medidas fixo da cidade o máis florescente dos asentamentos portugueses na India.

Regreso ao Mar Vermello, 1513

En decembro de 1512 chegara a Goa Mateus, un embaixador da Etiopía. Fóra enviado pola raíña rexente Eleni da Etiopía, tras a chegada dos enviados de Tristão da Cunha vindos de Socotra en 1507. Seguira como embaixador para o rei D. Manuel I de Portugal e ao Papa, en busca dunha alianza para facer fronte ao crecente poder otomano na rexión. A pesar da desconfianza dalgúns, que o consideraban un impostor ou espía musulmán, Albuquerque recibiuno con honras e inmediatamente avisou o rei, que á súa vez informou da súa chegada o Papa León X en 1513. Visto como o moito esperado contacto co lendário Preste João e con Pêro da Covilhã, Mateus foi enviado por Albuquerque de Cananor para Portugal.[51][52]

En febreiro de 1513, mentres que Mateus estaba en Portugal, Albuquerque zarpou para o Mar Vermello cunha forza de cerca de 1000 portugueses e 400 malabares. Estaba, desde o inicio, investido so ordes do reino na misión de garantir o dominio desta canle para Portugal. A árida illa de Socotra revelárase ineficaz para controlar a entrada do Mar Vermello e fóra abandonada. A suxestión de Albuquerque que Massawa podería tornarse unha boa base portuguesa pode ser influenciada polos contactos con Mateus.[53] Sabendo que os mamelucos preparaban unha segunda flota no Suez, quixen avanzar antes dos reforzos chegaren a Áden e, así, sitiou a cidade.[54] Aden era unha cidade fortificada e, a pesar de seguir equipado con escaleiras de asalto estas quebraron. Tras medio día dura batalla as forzas de Albuquerque acabaron por retirar. Cruzaron entón o Mar Vermello no interior do estreito Bab-el-Mandeb, como a primeira flota europea a navegar nesas augas. Albuquerque tentara chegar a Jeddah, mais os ventos eran desfavorábeis e en maio recolleron á illa de Kamaran , até que a doenza e falta de auga doce os forzou a partir. En agosto de 1513, tras unha segunda tentativa para chegar a Áden, volveron para a India, sen resultados significativos. Tentando destruír o poder do Exipto, consta que Albuquerque ponderou a idea de desviar o río Nilo para secar todo o país. Entre as intencións máis demonstrativas do seu temperamento destácase o plano de roubar o corpo do profeta Mahoma, secuestrándoo como penhor mentres todos os musulmáns non abandonasen a Terra Santa.[55][56]

Administración e diplomacia en Goa 1514

O "Rinoceronte de Dürer" (xilogravura de 1515 ).

En 1514 na India Afonso de Albuquerque dedicouse á administración e diplomacia, a concluír a paz con Calecute , a recibir embaixadas e a consolidar e embelezar Goa, estimulando os casamentos con mulleres locais. Na época poucas portuguesas chegaban ao Índico e, desde 1511 o goberno portugués incentivou os casamentos dos seus homes con locais, nunha política definida por Albuquerque. Para promover a fixação, o rei de Portugal atribuia o estatuto de home libre e exención de pagamento de impostos á Coroa aos entón coñecidos como "casados", ou "homes casados " que se aventuraban a estabelecerse no exterior. Co encorajamento de Albuquerque, e a pesar de gran oposición, os casamentos mixtos floreceron. Frecuentemente nomeou locais para cargos da administración portuguesa e non interferiu nas tradicións, con excepción do "sati", a imolação das viúvas, que prohibiu.

No inicio de 1514 foi enviada ao Papa León X a embaixada faustosíssima do rei Manuel I, liderada por Tristão da Cunha, que percorreu as rúas da cidade nunha extravagante procesión de animais das colonias e riquezas das Indias que impressionar a Europa. Ese ano, Afonso de Albuquerque enviara embaixadores ao Sultão Muzafar II de Cambaia (Guzerate), pedindo autorización para construír unha fortaleza en Diu. A misión volveu sen acordo, mais foron trocados presentes diplomáticos, incluíndo un Rinoceronte-indio. Albuquerque enviouno ao Rei D. Manuel I,[57] que á súa vez o enviou como presente no Papa León X. Con todo morreu nun naufraxio na costa italiana. Con base nunha descrición escrita e nun breve esbozo, o pintor alemán Albrecht Dürer creou entón o famoso rinoceronte de Dürer sen xamais ver o rinoceronte real, que foi o primeiro exemplar visto na Europa desde os tempos romanos. O seu prestixio chegara ao auge, creando as bases do Imperio Portugués no Oriente e sendo «Chamado o Grande polas heroicas fazañas con que encheu de admiración a Europa e de pasmo e terror a Asia».[58]

Conquista de Ormuz e últimos días, 1515

En 1513 tras regresar do Mar Vermello, xa en Cananor, Albuquerque fora visitado por un embaixador do xá Ismail I Safávida da Pérsia, que enviara embaixadores a Guzerate, Ormuz e Bijapur. O embaixador enviado a Bijapur visitou Albuquerque convidándoo a nomear un enviado de volta para a Pérsia. Miguel Ferreira foi enviado a través de Ormuz para Tabriz, onde mantivo varias conversacións co xá Ismail sobre os obxectivos comúns de derrotar o sultão mameluco. Retornando con ricos presentes e un embaixador, en marzo de 1515 no regreso foron recibidos por Albuquerque en Ormuz, onde veu de estabelecer o seu dominio.[59] A illa no Golfo Pérsico rendeuse-lle sen resistencia. Aí permaneceu, concluíndo a construción da fortaleza de Ormuz en 1515 , investindo en esforzos diplomáticos para o seu plano de dominio dos puntos estratéxicos que permitían o control marítimo e o monopolio comercial da India e a recibir enviados, mais cada vez máis doente. En novembro de 1515, decidiu volver, mais non sobreviviu á viaxe.

A carreira de Afonso de Albuquerque tivo un final doloroso e ignominioso. Na corte portuguesa tiña varios inimigo que non perdían a oportunidade de espicaçar a envexa do rei D. Manuel I contra el, insinuando que pretendía a independencia do poder na India. A súa conduta, por veces imprudente e tirânica, serviu estes fins na perfección. No regreso de Ormuz, á entrada do porto de Goa, cruzouse cun navío vindo da europa que traía a noticia da súa substitución polo seu inimigo persoal Lopo Soares de Albergaría, líder do grupo que se lle opuxera cando da substitución do vice-rei. O golpe foi demasiado para Afonso de Albuquerque, que morreu no mar a 16 de decembro de 1515.[60]

Élle atribuída a frase de "Mal con el-rei por amor dos homes, mal cos homes por amor del-rei.", que exclamou ao saber da noticia. Pouco antes de morrer, en resposta a unha carta do rei admoestando-o polos gastos e conquistas excesivas, e por non se ter dedicado ao obxectivo inicial, escribiu unha carta ao rei en ton digno e afectuoso, asumindo a súa conduta e pedindo para o seu fillo natural as honras e recompensas que eran xustamente debidas a si propio:

“ "Señor. - Eu nam escribo a vos alteza per miña man, porque, cando esta fago, teño moi grande saluço, que he sinal de morrer: eu, señor, deixo quá ese fillo per miña memoria, a que deixo toda miña fazemda, que he assaz de pouca, mais deixo lle a obrigaçam de todos meus seruiços, que he mui grande: as cousas da india ellas falarám por min e por elle: deixo a india coas principaes cabezas tomadas en voso poder, sen nela ficar outra pendença senam cerrar se e mui ben a porta do estreito; isto he o que me vosa alteza encomendou: eu, señor, vos dey sempre por comselho, pera suxeitar de alí india, irdes vos tirando de gastos: peçoa vos alteza por mercee que se lembre de todo isto, e que me faga meu fillo grande, e lle dè toda satisfagan de meu seruiço: todas miñas confianzas puxen nas mãs de vos alteza e da señora Raíña, a elles m emcomemdo, que fagan miñas cousas grandes, pois acabo en cousas de voso seruiço, e por elles vollo teño merecido; e as miñas tenças, as quaes comprey pola maior parte, como vosa alteza sabe, beijar lh ey as mans pollas en meu fillo: escrita no mar a 6 días de decembro de 1515. Afomso dalboquerque" carta de Afonso de Albuqerque ao rei D. Manuel I[61] ”

O rei D. Manuel I enviara Lopo Soares de Albergaría en marzo de 1515. Con todo en agosto, a través de contactos en Venecia, souben que o sultão mameluco do cairo, incomodado cos adiantos no Mar Vermello, preparara no Suez unha flota con homes e artillaría prontos para investir contra os portugueses na India e, principalmente, en Ormuz. Temendo os efectos e arrepentido de ter substituido Albuquerque, escribiu de inmediato a Lopo Soares, pedíndolle que no caso de que xa iniciase a gobernación devolvese a Albuquerque o comando das operacións, provendo-o de medios para que este puidese combater as forzas rivais. Con todo cando a carta chegou, Albuquerque xa falecera.[62]

Segundo Brás de Albuquerque, antes e morrer Albuuqerque pediu para vestir o manto da Orde militar de Santiago, "xa que era comendador". En Goa o seu corpo foi recibido por unha multitude que non cría que Albuquerque morrese. Así foi sepultado na igrexa de Nosa Señora da Serra en Goa »[63] que mandara edificar en 1513, en cumprimento dun voto por se ter salvo coa súa nau "duns baixios" na illa de Kamaran (esta igrexa foi demolida entre 1811 e 1842, durante o breve período de dominio británico de Goa).[64] En 1566, pasados 51 anos, «foi trasladado, como dispuxera seu testamento[65], ao convento de Nosa Señora da Graza dos Relixiosos Eremitas de Santo Agostinho da corte, para onde foi conducido en 19 de maio de 1566 con pompa».[66] A igrexa da Graza ruiu co terremoto de Lisboa de 1755 e foi reconstruida, perdéndose o rastro do túmulo orixinal.

Legado e descendência

Monumento (1902) na praza Afonso de Albuquerque, Belén, Lisboa.

Títulos e honras

Armas do duque de Goa.

En 1515, co fin do seu mandato de Governador, Afonso de Albuquerque foi feito vice-rei e "Duque de Goa" polo Rei D. Manuel I, que entón lle concedeu o tratamento "Don" e os títulos de "vice-rei da India" e de "Señor do Mar Vermello", títulos de que nunca usufrutuou en vida. O título de Duque de Goa era o primeiro título nobiliárquico portugués de Duque concedido fóra da familia real e o primeiro referente a unha localidade fóra do Reino. Sendo un título en vida, extinguiuse coa súa morte ese mesmo ano.

Referencias

  1. ↑ Pola grafia arcaica, Aphonso d'Albuquerque.
  2. ↑ a b K. M. Mathew, "History of the Portuguese navigation in India, 1497-1600" p.122, Mittal Publications, 1988, ISBN 81-7099-046-7
  3. ↑ ALBUQUERQUE, ALPHONSO. Encyclopaedia Britannica 1911 (Net Industries). Páxina visitada en 2006-05-10.
  4. ↑ Albuquerque, Afonso de .. 
  5. ↑ Descendia de Afonso Sanches, fillo natural do rei D. Dinis.
  6. ↑ a b c d Morse Stephens, "Albuquerque"
  7. ↑ Afonso de Albuquerque -- Britannica Online Encyclopedia
  8. ↑ CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Afonzo de Albuquerque
  9. ↑ Nomeado Forte Manuel ou Manuel Kotta, en honra do rei de Portugal
  10. ↑ Fernão Lopes de Castanheda, Historia do descobrimento e conquista da India polos portugueses (Texto integral consultado en 19-04-2008)
  11. ↑ Diogo do Couto, "Décadas da Asia", década X, libro I
  12. ↑ Foundations of the Portuguese empire, 1415-1580, p. 239, Por Bailey Wallys Diffie, Boyd C. Shafer, George Davison Winius
  13. ↑ "saíndo para a India en 1506, deixou no reino un fillo natural, por nome Braz, legitimado por carta rexía de 26 de febreiro do mesmo anno. Braz tería uns cinco annos, e ficou entregado aos coidados de súa tía materna D. Izabel de Albuquerque"[1]
  14. ↑ A 24 de marzo de 1506, Afonso de Albuquerque deixa un testamento instituíndo capela na igrexa do convento da Graza, onde estaban sepultados seu pai e seu bisavô.
  15. ↑ Albuquerque, Brás de (1774). Commentarios do grande Afonso Dalboquerque. Lisbon: Na Rexía Officina Typografica. Available in English as The Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque, Second Viceroy of India. Laurier Books Ltd. /AES 2000. ISBN 978-81-206-1514-4
  16. ↑ Catro anos despois sería abandonada, dada a súa ineficácia para controlar a entrada do Mar Vermello, pasando Aden a ser o punto preferivel. - ver "Foundations of the Portuguese empire, 1415-1580, Diffie, Shafer, Winius", p. 233
  17. ↑ J. J. Hespeler-Boultbee, "A Story in Stones: Portugal's Influence on Culture and Architecture in the Highlands of Ethiopia 1493-1634", p.178, CCB Publishing, 2006, ISBN 0-9781162-1-6
  18. ↑ O capitán da Frol de la mar, João da Nova, pretendía seguir de inmediato para a India e opuxérase a Albuquerque, que quería ir á Arábia para recoller mantimentos que permitisen conquistar Ormuz. Afonso de Albuquerque prendeuno mas acabou por perdoalo, dada a valentía demostrada no ataque a Mascate (Omã).
  19. ↑ Molesworth Sykes,"A History of Persia", p.271, READ BOOKS, 2006, ISBN 1-4067-2692-3
  20. ↑ Segundo Brás de Albuquerque foi o Xeque Ismael que cunhou termo "León dos Mares" para Albuquerque
  21. ↑ Carter, Laraine Newhouse. Persian Gulf States: Chapter 1B. The Gulf During the Medieval Period. 
  22. ↑ João da Nova, aínda que sendo o máis queixoso, foi o último a partir
  23. ↑ Albuquerque Henry Morse Stephens p.54ff [2]
  24. ↑ Afonso de Albuquerque, como moitos outros desde entón, asumiu o cargo como Governador: ao nomear Vice-Rei D. Francisco de Almeida o rei comprometérase a non nomear outro mentres vivise, un voto de confianza contraditorio co curto mandato de tres anos que lle atribuíu e que pode deberse ao grande receio perante a repartición de poder que este cargo representaba. Ver Foundations of the Portuguese empire, 1415-1580, p. 239, Por Bailey Wallys Diffie, Boyd C. Shafer, George Davison Winius
  25. ↑ O primeiro mes de 1508 morrera o fillo de D. Francisco de Almeida, Lourenço de Almeida en circunstancias dramáticas na Batalla de Chaul contra unha forza mameluca chefiada por Mirocem, habendo relatos de que carácter do vice-rei se tornara vingativo e cruel.
  26. ↑ a b Castanheda, Fernão Lopes de, "Historia do descobrimento e conquista da India polos portugueses" (Texto integral consultado en 19-04-2008).
  27. ↑ Henry Morse Stephens, "Albuquerque", p.61-62, ISBN 81-206-1524-7
  28. ↑ R.S. Whiteway, "Rise of Portuguese Power in India, 1497-1550" p.126, ISBN 81-206-0500-4
  29. ↑ Neto, Ricardo Bonalume. "Lightning rod of Portuguese India", MHQ: The Quarterly Journal of Military History, Cowles Enthusiast Medía Spring, 2002-04-01, p. 68. Páxina visitada en 2006-10-20.
  30. ↑ a b Andaya, Barbara Watson and Leonard Y. Andaya. (1984) A History of Malaysia "Palgrave" 376 pages. ISBN 0-312-38121-2.
  31. ↑ Foundations of the Portuguese empire, 1415-1580, p. 245-247, Diffie, Winius
  32. ↑ Foundations of the Portuguese empire, 1415-1580, p. 247, Diffie, Winius
  33. ↑ a b Bhagamandala Seetharama Shastry, Charles J. Borges, "Goa-Kanara Portuguese relations, 1498-1763" p. 34-36
  34. ↑ Como está ben expresado na carta que tras a conquista enviou ao rei.
  35. ↑ Foundations of the Portuguese empire, 1415-1580, p. 253, Diffie, Winius
  36. ↑ Kerr, Robert (1824)
  37. ↑ Teotonio R. De Souza, "Goa Through the Actúas: An economic history" p.220, Issue 6 of Goa University publication series, ISBN 81-7022-226-5,
  38. ↑ Indo-Portuguese Issues Indo-Portuguese Issues
  39. ↑ As primeira moedas eran de baixo valor, só máis tarde se cunhariam en prata e ouro. Seguíronse cunhagens en Malaca en 1511. A cunhagem de Goa mantívose até 1869, ver Teotonio R. De Souza, "Goa Through the Actúas: An economic history"
  40. ↑ Afonso e Albuquerque acabou por centralizar o poder no Índico. Tras a conquista de Malaca escribiu unha carta ao Rei onde relataba o desentendimento con Diogo Mendes, suxerindo que futuras divisións poderían ser prejudiciais aos portugueses na india véxase "Foundations of the Portuguese empire, 1415-1580, p. 255, Diffie, Winius"
  41. ↑ a b c d Ricklefs, M.C.. A History of Modern Indonesia Since c.1300, 2nd Edition.  London:  pp.23.
  42. ↑ Diffie, Bailey W. and George D. Winius, Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1580. p. 254-260
  43. ↑ Segundo Brás de Albuquerque, en Commentarios tal ocorreu en Malaca aínda que outros autores, como Gaspar Correia (Lendas da India) e João de Barros (Décadas) refiran o episodio como ocorrendo na fortaleza de Goa
  44. ↑ Teotonio R. De Souza, "Indo-Portuguese history: old issues, new questions", p. 60, Concept Publishing Company, 1985
  45. ↑ Manuel Teixeira, "The Portuguese missions in Malacca and Singapore (1511-1958)", Axencia Xeral do Ultramar, 1963
  46. ↑ Armando Cortesão, The Suma Oriental of Tomé Pires: an account of the east, from the Red Sea cho Japan, written in Malacca and India in 1512–1515/The Book of Francisco Rodrigues rutter of a voyage in the Red Sea, nautical rules, almanack and maps, written and drawn in the east before 1515, The Hakluyt Society, 1944
  47. ↑ Donald Frederick Lach, Edwin J. Van Kley, "Asia in the making of Europe", p.520-521, University of Chicago Press, 1994, ISBN 978-0-226-46731-3
  48. ↑ Con todo, tras a morte do Emperador Zhengde en 19 de abril de 1521, faccións conservadoras, procurando limitar a influencia dos eunucos na corte, rexeitaron nova embaixada portuguesa, trabando batallas navais cos portugueses en Tuen Mun. Tomé Pires foi forzado a escribir cartas para Malaca afirmando que el e outros embaixadores só serían liberados da prisión na China se os portugueses cedesen o control de Malaca, devolvéndoa ao deposto sultão de Malaca (que fóra anteriormente un tributario da dinastia Ming). Tomé Pires acabaría por non regresar ( vrja-se Mote, Frederick W. and Denis Twitchett. (1998). The Cambridge History of China; Volume 7–8. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24333-5 (Hardback edition). Pág. 340) a pesar diso as relacións dos portugueses coa China serían normalizadas de novo en 1540 e en 1557 foi estabelecida unha base portuguesa permanente en Macau , no sur da China, autorizada pola corte Ming.
  49. ↑ [3]Maritime Museum - virtual museum Melaka
  50. ↑ A nau Frol De La Mar (Flor do Mar) e o seu lendário tesouro é aínda hoxe un dos navíos máis ambicionados polos cazadores de tesouros; unha súa réplica abriga o Museo Marítimo de Malaca.
  51. ↑ Francis Millet Rogers, "The quest for Eastern Christians: travels and rumor in the Actúa of Discovery", p. 134, U of Minnesota Press, 1962, ISBN 0-8166-0275-1
  52. ↑ O rei é descrito como chorando de alegría ao velo.
  53. ↑ Diffie, Bailey W. and George D. Winius (1977). Foundations of the Portuguese Empire, 1415–1580, p.352. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-0782-6
  54. ↑ By M. D. D. Newitt, "A history of Portuguese overseas expansion, 1400-1668", p.87, Routledge, 2005, ISBN 0-415-23979-6
  55. ↑ Andrew James McGregor, "A military history of modern Egypt: from the Ottoman Conquest cho the Ramadan War"‎, p.20, Greenwood Publishing Group, ISBN 978-0-275-98601-8
  56. ↑ Afonso Brás de Albuquerque, "Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque, Second Viceroy of India", Vol. 4 , Walter de Gray Birch (Translator), ISBN 978-1-4021-9508-2
  57. ↑ Historia do famoso rhinocerus de Albrecht Dürer, Proxecto Lambe-Lambe (Portugués).
  58. ↑ Bibliotheca Lusitana, Diogo Barbosa Machado
  59. ↑ John Holland Rose, Arthur Percival Newton, Ernest Alfred Benians, "The Cambridge history of the British empire, Volume 2", p. 12, CUP Archive, 1959
  60. ↑ Rinehart, Robert. Portugal: Chapter 2B. The Expansion of Portugal. 
  61. ↑ Julio Firmino, Judice Biker, "Collecção de Tratados e concertos de paces que o Estado da India Portugueza fixo cos Reis e Señores con quen tivo relacións nas partes da Asia e Africa Oriental desde o principio da conquista até ao fin do seculo XVIII", Asian Educational Services, 1995, ISBN 81-206-1119-5 ou en [4].
  62. ↑ Albuquerque, Brás de (1774). Commentarios do grande Afonso Dalboquerque, parte IV", p.200-206
  63. ↑ Fernão Lopes de Castanheda, "Historia do descobrimento e conquista da India polos Portugueses, Volume 3", p.612[5] Por
  64. ↑ Manuel José Gabriel Saldanha, "Historia de Goa:(política e arqueolóxica)", p.145, ISBN 81-206-0590-X
  65. ↑ A 24 de marzo de 1506, data da súa partida para a India Afonso de Albuquerque, deixara un testamento instituíndo capela na igrexa do convento da Graza, onde estaban sepultados seu pai e seu bisavô.
  66. ↑ Bibliotheca Lusitana, Diogo Barbosa Machado, Tomo I, páxina 23
  67. ↑ Stier, Hans Erich (1942) Die Welt als Geschichte: Zeitschrift für Universalgeschichte "W. Kohlhammer".
  68. ↑ Alphonso mangoes. Savani Farms. Páxina visitada en 2006-07-14.

Notas

Bibliografia


Outros proxectos Wikimedia tamén conteñen material sobre este tema:
Wikiquote Citações no Wikiquote
Wikisource Textos orixinais no Wikisource
Commons Imaxes e medía no Commons
Precedido por
Francisco de Almeida		 Governador da India Portuguesa
1509 — 1515		 Sucedido por
Lopo Soares de Albergaría

mwl:Afonso de Albuquerque

Obtida de "http://ks312089.kimsufi.con../../../../es/a/f/o/Afonso_de_Albuquerque_65e1.html"
Your Ad Here