| Historia do Brasil |
|---|
Listaxes
Temáticas
|
| Eleccións |
| Rexionais |
| Xeneralidades |
A Acción Integralista Brasileira (AIB) foi un partido político brasileiro fundado en 7 de outubro de 1932 por Plínio Salgado, escritor modernista, xornalista e político. Salgado desenvolveu o que viría a ser a AIB, coa Sociedade de Estudos Paulista (SEP),[1] un grupo de estudo sobre os problemas xerais da nación[carece de fontes]. Os estudos da SEP resultarían na creación da AIB, en 1932. A AIB a partir de entón, firmouse como unha extensión do movemento constitucionalista[carece de fontes]. Tan logo o partido iniciou súas actividades, influenciado polo fascismo italiano ,[2][3] comezaron a acontecer conflitos con grupos rivais, como a ANL, de forma análoga aos conflitos entre partidos fascistas e socialistas en diversos países á época.
Así como outros movementos nacionalistas, o Integralismo brasileiro é considerado un movemento da clase media. Os integralistas tamén ficaron coñecidos como camisas-verdes ou galiñas-verdes,[4][5][6][7] debido aos uniformes que utilizaban. A AIB, así como todos os outros partidos políticos, foi extinguida tras a instauração do Estado Novo, efetivado en 10 de novembro de 1937 polo entón presidente Getúlio Vargas.
Táboa de contido |
Os principais militantes que deron corpo ao movemento integralista brasileiro foron Plínio Salgado, Gustavo Barroso e Miguel Reale. Plínio Salgado sistematizou a teoría do Estado Integral, e creou os uniformes, símbolos, costumes, hábitos e rituais dos participantes do movemento integralista, e creou a Acción Integralista Brasileira en 7 de outubro de 1932 , co lanzamento do Manifesto de outubro de 1932. O Manifesto de outubro, certamente o documento político máis difundido da historia brasileira[carece de fontes], con varias decenas de millóns de exemplares publicados[carece de fontes], sintetiza os fundamentos da Doutrina do Integralismo. Ás vésperas das eleccións presidenciais de 1937, onde Plínio Salgado era o demandante favorito, a AIB lanzou o Manifesto Programa de 1937, que foi un dos principais documentos do movemento, influenciou[8] as realizacións do Estado Novo, e unha gran xeración de políticos como Juscelino Kubitschek,[9] que agradece a Plínio Salgado pola inspiración propiciada polo libro "13 Anos en Brasilia", que o levou a construír a nova capital brasileira. Así como unha serie de programas como a "Casa-Propia" e a "Alfabetização de Adultos". O integralismo foi un movemento moi importante na conjuntura non só da década de 1930, mais influenciaría moitos políticos e intelectuais con actuación posterior a ese período.
De entre os moitos membros da AIB, pódese citar, alén de Plínio Salgado, Gustavo Barroso, Miguel Reale, Tasso da Silveira, San Tiago Dantas, Olbiano de Melo, Cámara Cascudo, Gofredo e Inácio da Silva Teles, Raimundo Padilha, Alfredo Buzaid, Madeira de Freitas, Augusto Frederico Schmidt, Gerardo Melo Mourão, Dantas Moto, Vinícius de Morais, Paulo Fleming, Adonias Fillo, Don Hélder Cámara, Ribeiro Couto, Herbert Parentes Fortes, José Loureiro Júnior, Hélio Viana, Américo Jacobina Lacombe, Ernâni Silva Bruno, Antônio Gallotti, Jorge Lacerda, Thiers Martins Moreira, José Lins do Rego, Alcebíades Delamare Nogueira da Gama, Roland Corbisier, Álvaro Lins, Seabra Fagundes, Rui de Arruda Camargo, Raimundo Barbosa Lima, João Carlos Fairbanks, Mário Graciotti, Mansueto Bernardi e Belisário Pena.
O presidente Getúlio Vargas apoiou a organización do movemento integralista desde seu inicio. Coa aparición do documento do Plano Cohen, unha tentativa ben-sucedida de Vargas de dar un golpe de estado e manterse no poder foi posíbel, dando entón inicio ao Estado Novo.
Parte da alta cúpula integralista coñecía esas articulações de Getúlio para un golpe, e Plínio Salgado negociaba o futuro cargo de ministro da Educación, tentando, con iso, garantir a presenza dos integralistas no novo goberno. Porén, Vargas sorprendeu os integralistas prohibindo a existencia de calquera agremiação política a partir de novembro de 1937.
Debido á disolución da AIB, coa instauração do Estado Novo en novembro de 1937, algúns integralistas insurgiram-se tentando dar un contra-golpe á ditadura de Vargas, en 1938.
Severo Fournier, liderando os integralistas, atacou, en 11 de maio de 1938 , o Palacio Guanabara. Eran 80 en total, de entre eles un membro da familia imperial brasileira. En resposta, moitos foron fusilados, outros tantos feridos. Cerca de 1500 integralistas acabaron prendidos e ficaron so a responsabilidade de Filinto Müller para interrogalos. Plínio Salgado, ao final, foi exiliado en Portugal .
O ocorrido ficou coñecido como Levante integralista.
A actitude dos integralistas Brasileiros en público era marcada pola simboloxía e iconografia adoptada. Os integralistas se presentaban, oficialmente, uniformizados. As camisas e cascos eran verde-oliva, as calzas eran negras ou brancas e as gravatas negras.
Cumprimentavam-se utilizando a palabra que se presume vir do tupi, "Anauê", que significaría "velaí-me aquí",[5] co brazo estirado e man espalmada, como outros grupos fascistas europeos, como os camisas negras italianos e os camisas pardas nazis.[5] Este cumprimento é feito polos integralistas até hoxe, e o seu significado, cristalizado nese que os camisas-verdes atribuíron a el.
A bandeira do movemento é composta por un fondo azul cun círculo branco no centro, e no medio do círculo, a letra grega maiúscula sigma, significando a suma dos valores. Cada subdivisão do movemento contaba con símbolos propios, como por exemplo, os plinianos (os grupos de xuventude), cuxa bandeira era similar á oficial, porén, cun cruceiro do sur atrás do sigma.
Habendo unha parada militar, os participantes do movemento marchaban como soldados. En seus encontros e concentracións, os integralistas recibían adestramento e instrución de orde unida, alén de executar (con algunhas alteracións) moitos dos rituais e simboloxías das Forzas Armadas.
O Integralismo, so organización da AIB, foi o maior movemento político do país[carece de fontes], súa forza era tanta que até hoxe sustenta tal título[carece de fontes].
Para se ter noción do tamaño do movemento, o xornal Monitor Integralista de 7 de outubro de 1937, sinala a existencia de 114 xornais e 4 revistas (A Flâmula, Revista Anauê, Panorama e A Marcha)[carece de fontes].
Soamente na rexión próxima á cidade de Matão, en São Paulo, eran producidos os seguintes xornais: A Gazeta de Jaboticabal, O Nacionalista (Araraquara), e Folla Integralista (Taquaritinga)[carece de fontes].
Foron producidos 75 libros, destinados a propaganda integralista, sobre filosofía, socioloxía, dereito, economía, historia, política e outros ramos de actividade cultural[carece de fontes].
Segundo o informe interno, o partido constaba con 1.128.850 membros[carece de fontes], nas 22 Provincias (como eran chamados os Estados). Na Provincia do Mar, ou sexa, tripulantes de navíos, 2.850[carece de fontes].
Entre Plinianos e Plinianas, forza mirim do movemento, había 155.000[carece de fontes].
En núcleos citadinos doutros países (Montevidéu, Buenos Aires, Filadélfia, Xenebra, Züric, Porto, Berlín, Varsóvia e Roma, alén de núcleos en formación en Nova Orleans, Washington, París, Tokio, Santiago do Chile, Las Palmas e Lisboa) había 6.300 inscritos; dentro das chamadas inscricións especiais, 59.000 membros[carece de fontes].
Deses enriba, a AIB contaba cun total de 1.352.000 membros distribuídos en 3.600 núcleos no Brasil e no exterior[carece de fontes]. Existían aínda outros millóns de simpatizantes e miles de peticións de filiação cando a AIB foi posta na ilegalidade[carece de fontes], en 1938 .[10]
O Integralismo brasileiro ideologicamente non acepta o capitalismo, defende a propiedade privada, o rescate da cultura nacional, o moralismo, valoriza o nacionalismo, os valores morais práctica cristiá, o principio da autoridade (e por tanto a estrutura hierárquica da sociedade), o combate ao comunismo e ao liberalismo económico, por máis dicotômico que iso poida parecer.
A ideoloxía integralista combate tanto o comunismo como o liberalismo económico, por máis dicotômico que iso poida parecer. Defende que eses dous posicionamentos ideolóxicos son semellantes debido á súa unidade de raíces teóricas, unidades de valores e unidade de fins.
Para a ideoloxía integralista, o materialismo histórico, ou sexa, considerar o ser humano exclusivamente so seus aspectos económicos e materiais, é a base do que se chama "civilización burguesa" e é a gran influencia para a formación tanto do liberalismo económico como do comunismo. Para Plínio Salgado a chamada burguesia non é unha clase social ou económica e si un estado de espírito (Ja temos dito moitas veces e non cansaremos de repetir: a burguesia é non é unha clase, é un estado de espírito[11]).
Desa unidades de fontes teóricas resulta unha unidades de valores. Miguel Reale escribiu "Desde que o Marxismo pasou a ser a critica da sociedade capitalista e (…) un método cómodo de estudar a sociedade burguesa, moitas ideas acessórias viñeron se unir a tese fundamental da limitación da propiedade individual ou da súa supressão. Hoxe en día non é máis posíbel separalas. O ateísmo, a abolición da familia, o internacionalismo dos pobos, o materialismo en todos os sentidos da vida, todo está tan entrelaçado ao ideal socialista, que nos deparamos cun gran paradoxo: É preciso ter espírito estritamente burguês para abrazar o comunismo.[12]
A unidade de fins que a ideoloxía integralista reputa ao comunismo e ao liberalismo económico é a internacionalização da humanidade. So o dominio dos carteis e grandes corporacións liberais ou so o dominio dunha ditadura mundial resultante da revolución do proletariado, segundo os textos integralistas, o fin é o mesmo, a redución de toda a humanidade a condición de proletário so a administración dalgúns poucos burocratas especialistas na planificación da produción.
Plínio Salgado exaltava o Nacionalismo como forma de se facer a certa revolución brasileira, como afirmado en seu libro A Cuarta Humanidade. Salgado afirmou que a exaltação do pasado colonial de cal resulta a herdanza etnica do pobo brasileiro(nós somos un pobo que comezou a existir desde a morte de todos os prexuízos, cando as tres razas se fundiron)[13] é "certa brasilidade", dato o estado de "abandono" que Portugal relegou ao Brasil; foi nese abandono que naceu unha nacionalidade espontânea, que sería corroída polos estrangeirismos tras a independencia, e que o integralismo pretendía rescatar.
Seu proxecto político propuña unificar as moitas visións fragmentadas do ser humano e da sociedade, ora analizados só polos seus aspectos económicos, ora polos aspectos sociais, ora políticos, ora espirituais. A nación integralista se organizaría dentro dunha xerarquía de valores, na cal sobrepunha-se "o espiritual sobre o moral, o moral sobre o social, o social sobre o nacional e o nacional sobre o particular".
A relación entre o Integralismo e o Fascismo é un dos temas máis abordados canto se estuda o movemento integralista. Mentres a gran parte dos historiadores coloca o Integralismo simplemente como unha manifestación do pensamento fascista, que tiña forte chamamento na década de 1930, os integralistas se opón a esa lectura da historia do movemento.
O profesor de Dereito do Largo San Francisco, Goffredo Telles Junior, que en súa xuventude participou da Acción Integralista Brasileira relatou ,en entrevista concedida á Eugênio Bucci, o seguinte sobre a cuestión integralista e fascista: (…)hai quen diga, ben sei, que o integralismo era fascista. Hoxe, eu sei que o integralismo non era un movemento unificado. Había unha á fascista dentro del. Mais nós, estudantes universitarios, nunca tomamos coñecemento desta á discordante. Nós defendiamos o integralismo para combater o fascismo(…).[14]
É notorio que o chamamento estético da Acción Integralista Brasileira era en moi parecido co dos movementos fascistas da Europa, principalmente o Fascismo Italiano e o Nacional Socialismo (Nazismo) Alemán. As marchas, os desfiles, as saudações e os uniformes formaban a "Mistica do Movemento[15]", como o propio Plínio Salgado escribiu.
Moitos historiadores colocan a defensa da organización corporativa do estado ou estado corporativo, posición defendida polo movemento integralista, como unha das características que o definen como movemento de corrente fascista. A Italia Fascista liderada por Benito Mussolini organizaba seu estado con base nas corporacións de actividades profesionais, o chamado estado corporativo. O Integralismo defendía a organización do estado con base nos sindicatos de actividades profesionais, de forma a construír tamén o estado corporativo.
O integralismo defendía, porén, que a organización corporativa do estado fascista era defeituosa, pois era antidemocrática. Miguel Reale escribiu, en seu libro, "O Estado Moderno": A solución fascista (…) refletiu situacións que non son as nosas. Súa estrutura corporativa aínda conserva os sinais da gran crise superada nas liñas da dialética hegeliana. No Brasil, podemos realizar o corporativismo puro, con máis facilidade(…).[16]
Máis tarde, tras o seu exilio na Italia Fascista, Miguel Reale viría a se decepcionar coa organización corporativa do estado, como el relata nun artigo escrito en 2004: me considerei libre do compromiso integralista cando, no exilio na Italia, me dei conta da ilusória organización corporativista so o mando dun partido único.[17]
Na versión integralista do corporativismo, os sindicatos ou asociacións profesionais serían a ferramenta pola cal os integrantes dunha determinada clase profesional iría elixir seus representantes no parlamento: (…)cada brasileiro se inscribira na súa clase. Esas clases elixen, cada unha de per si, seus representantes nos Concellos, nos Congresos Provinciais e nos Congresos Xerais. Os electos para os Concellos elixen o seu presidente e o prefecto. Os electos para os congresos Provinciais elixen o governador da provincia. Os electos para os Congresos Nacionais elixen o Xefe da Nación, perante o cal responden os ministros de súa libre escolla(…)[18]
O Integralismo brasileiro congregou unha gran diversidade de cidadáns brasileiros segundo as máis distintas etnias. No sur do país, por exemplo, houben unha participación maciza de inmigrantes europeos e seus fillos. Afro-descendentes tamén adheriron ao movemento, e o exemplo até hoxe lembrado é o de João Cândido, líder da Revolta da Chibata. Outros negros famosos que pertenceron á AIB son Abdias do Nacemento, Sebastião Rodrigues Alves e Ironides Rodrigues. A AIB foi o primeiro movemento político brasileiro a dar voz política á muller, aínda que elas se limitasen ao assistencialismo, ao trato coa educación.
Actualmente a F.I.B. "Fronte Integralista Brasileira" F.I.B.representan o integralismo no Brasil, segundo afirman os seus membros, defenden "o combate ao materialismo oriundo, tanto do capitalismo, así como do comunismo, alén da necesidade dunha reforma espiritual do home brasileiro".[19]
Afirman aínda os integralistas que comunismo e capitalismo son dúas faces da mesma moeda, moeda esta pertencente ao grande capital internacional. A doutrina integralista baséase na tríade "Deus, Patria e Familia".