Índice de Desenvolvemento Humano
Orixe: Wikipédia, a enciclopédia libre.
[[Ficheiro:UN Human Development Report 2009.PNG|thumb|right|400px|Mapa-múndi indicando o Índice de Desenvolvemento Humano (2008)
|
|
|
[[Image:UN Human Development Report 2007 (2) CBC.svg|(Mapa para daltônicos) Problemas de visión co verde e vermello.[["
| #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda |
O Índice de Desenvolvemento Humano (IDH) é unha medida comparativa que engloba tres dimensións: riqueza, educación e esperanza media de vida. É unha maneira padronizada de avaliación e medida do benestar dunha poboación. O índice foi desenvolvido en 1990 polos economistas Amartya Sen e Mahbub ul Haq, e vén sendo usado desde 1993 polo Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento no seu informe anual.
Todo ano, os países membros da ONU son clasificados de acordo con esas medidas.
Na edición de 2009, o IDH avaliou 182 países, coa inclusión de Andorra e Liechtenstein por primeira vez, e a volta do Afganistán, que saíra do índice en 1996.
A Noruega continuou no cume da lista, seguida pola Australia e Islandia. Serra Leoa, Afganistán e Níger son os tres últimos e presentan os peores índices de desenvolvemento humano.
Índice |
Criterios de avaliación
- Índice de educación: Para avaliar a dimensión da educación o cálculo do IDH considera dous indicadores. O primeiro, con peso dous, é a taxa de alfabetização de persoas con 15 anos ou máis de idade — na maioría dos países, un neno xa concluíu o primeiro ciclo de estudos (no Brasil, o Ensino Fundamental) antes desa idade. Por iso a medição do analfabetismo se dá, tradicionalmente a partir dos 15 anos. O segundo indicador é a taxa de escolarização: somatório das persoas, independentemente da idade, matriculadas nalgún curso, sexa el fundamental, medio ou superior, dividido polo total de persoas entre 7 e 22 anos da localidade. Tamén entran na conta os alumnos supletivo, de clases de aceleración e de pos-graduação universitaria, nesta área tamén está incluido o sistema de equivalencias Rvcc ou Crvcc, só clases especiais de alfabetização son descartadas para efecto do cálculo.
- Longevidade: O item longevidade é avaliado considerando a esperanza de vida ao nacer. Ese indicador mostra a cantidade de anos que unha persoa nacida nunha localidade, un ano de referencia, debe vivir. Ocultamente, hai unha sintetização das condicións de saúde e de salubridade no local, xa que a expectativa de vida é fortemente influenciada polo número de mortes precoces.
- Renda: O encaixe é calculado tendo como base o PIB per capita do país. Como existen diferenzas entre o custo de vida dun país para o outro, o encaixe medido polo IDH é en dólar PPC (Paridade do Poder de Compra), que elimina esas diferenzas.
Cálculo
Para calcular o IDH dunha localidade, faise a seguinte media aritmética:
(onde L = Longevidade, E = Educación e R = Renda)
-
nota: pódese utilizar tamén o encaixe per capita (ou PNB per capita).
Legenda:
- EV = Esperanza media de vida;
- CHEA = Taxa de Alfabetização;
- CHE = Taxa de Escolarização;
- log10PIBpc = logaritmo decimal do PIB per capita.
Clasificación
O índice varía de cero (ningún desenvolvemento humano) até 1 (desenvolvemento humano total), sendo os países clasificados deste xeito:
- Cando o IDH dun país está entre 0 e 0,499, é considerado baixo – país de desenvolvemento baixo (subdesenvolvido)
- Cando o IDH dun país está entre 0,500 e 0,799, é considerado medio – país de desenvolvemento medio (en desenvolvemento)
- Cando o IDH dun país está entre 0,800 e 0,899, é considerado elevado – país de desenvolvemento alto (en desenvolvemento)
- Cando o IDH dun país está entre 0,900 e 1, é considerado moi elevado – país de desenvolvemento moi alto (desenvolvido)
Informe de 2009
Abaixo están alistados só os países de desenvolvemento humano moi elevado:
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Países máis ben colocados
A lista abaixo mostra os mellores países do ránking por ano do índice. O Canadá foi o primeiro colocado por oito veces, seguido pola Noruega, con sete veces. O Xapón foi clasificado en primeiro lugar por tres veces e a Islandia por dúas veces.
En cada informe orixinal
O ano representa cando o informe foi publicado. En parênteses o ano en que o índice foi calculado.
|
|
|
Revisión de 2009
O Informe de 2009 recalculou IDHs dos anos anteriores, utilizando unha metodologia consistente e unha series de datos. Eles non son estritamente comparabades cos informes anteriores. O índice foi calculado utilizando os datos referentes ao ano presentado.
|
|
Países menos ben colocados
A lista abaixo mostra os peores países do ránking por ano do índice. Serra Leoa foi o último colocado nove veces, seguida polo Níger, último colocado por 8 veces. Guinea-Bissau, Burkina Faso e Guinea foron os últimos colocados só unha vez.
|
|
|
Distribución xeográfica
| #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda | #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda #redirect Predefinição:Legenda |
Aínda que non exista ningún estudo acerca de correlações, de causa-efecto, entre as áreas do globo terrestre, o clima e as latitudes co IDH das nacións, pola observación do mapa con cores indicando o IDH podemos entender algúns traxes.
- Países con IDH máis alto fican xeralmente nas maiores latitudes, locais de temperaturas medias máis baixo. É o caso da América, Europa Occidental, Xapón, Coréia do Sur, Australia, Nova Zelândia.
- Con IDH lixeiramente menor nesas latitudes fican a Rusia e as antigas nacións do "bloque comunista", países onde o Encaixe per capita é menor, habendo, porén, bos índices de alfabetização e expectativa de vida. Fican aí tamén a Arxentina, Chile e Uruguai, os países de clima máis frío da América Latina.
- Nacións con IDH intermediario se encontran en súa maioría na América Latina, no Norte da África, Oriente Medio, China, Asia Central, Irã, nacións que fican entre as latitudes de clima máis frío e as rexións ecuatoriais.
- Os países de menor IDH están claramente nas menores latitudes, climas máis quentes, con forte concentración na África e no Subcontinente indio.Dentro do propio continente africano pode ser entendida unha lixeira tendencia de maior IDH nos puntos máis afastados da liña do Ecuador.
No Brasil se configura unha tendencia xeográfica similar, con IDH maior concentrado no sur e no sueste, con algunha ramificação para o centro-oeste. As rexións de menor IDH fican no norte e nordeste do país, máis nas proximidades do Ecuador.
As observacións enriba son ilustrativas, non levando en consideración factores históricos, culturais, relixiosos, políticos, colonialismo, conflitos, riquesas naturais, os cales son determinante no desenvolvemento das nacións e mesmo dentro dos países. Hai, así, algunhas excepcións ao que foi alistado enriba, nacións de alto IDH nos trópicos (ex. Singapur, Malaisia, Brunei e produtores de Petróleo) e de baixo IDH nas rexións frías (xeralmente ex-comunistas).
Situación dos países lusófonos
Portugal
Portugal está en 34.º no ránking do Índice de Desenvolvemento Humano (IDH). O instituto clasifica como bo o nivel de vida, índices a partir de 0,8. No ránking mundial Portugal está á cabeza dos demais países de lingua portuguesa (0,909): o Brasil está en 75.º (0,813); Cabo Verde en 121.º(0,708); Angola en 143.º(0,564); Guinea-Bissau en 173.º (0,396); San Tomé e Príncipe en 131.º (0,651), Timor-Leste en 162.º (0,489) e Mozambique en 172.º (0,402). Portugal mellora gradualmente o seu índice desde que a avaliación foi instituida, en 1975 até o ano de 2007, onde houben unha caída (de 0,904 para 0,897). Non obstante, posúe o IDH máis baixo da Europa occidental e vén perdendo posicións no ránking mundial. En 2007, obtivo seu maior nivel (0,909).
Portugal ten rexistrado un forte crecemento do IDH, desde 1970, ben como dos índices intermedios que o compoñen, principalmente nas décadas de 70 e 80. Relativamente ao ano de observación de 1999, é a Rexión de Lisboa e Vale do Texo que presenta o valor máis elevado, (0,925) superior á media nacional (0,905). As rexións con valores de IDH máis baixos son o Alentejo (0,872) e a Rexión Autónoma da Madeira (0,889), seguíndose a Rexión Centro con 0,894, a Rexión Norte con 0,899, o Algarve con 0,900, e os Azores con 0,903. De notar que ao nivel das sub-rexións, a dicotomia entre Litoral e Interior se mantén entre 1970 e 1999, a pesar da evolución dos valores de IDH entre esas datas. Por outro lado, o Litoral é máis restrinxido en 1999 do que en 1970 e do que en 1991. A sub-rexión con valor máis elevado de IDH, en 1999, é a Grande Lisboa, con 0,938, e a que presenta valor máis baixo é o Baixo Alentejo, 0,862.
- 1975: (índice = 0.785) - desenvolvemento humano medio
- 1980: (índice = 0.799)
- 1985: (índice = 0.821) - desenvolvemento humano elevado
- 1990: (índice = 0.847)
- 1995: (índice = 0.876)
- 2000: (índice = 0.896)
- 2005: (índice = 0,904)
- 2007: (índice = 0.897)
- 2008: (índice = 0.900) - desenvolvemento humano moi elevado
- 2009: (índice = 0.909)
Brasil
|
2009 | ▲ 0.813 | |
| 2005 | ▲ 0.800 | ||
| 2000 | ▲ 0.789 | ||
| 1995 | ▲ 0.753 | ||
| 1990 | ▲ 0,723 | ||
| 1985 | ▲ 0,700 | ||
| 1980 | ▲ 0.685 |
Segundo o Informe de Desenvolvemento Humano 2007/2008 do Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento (PNUD) o Brasil entrou por primeira vez para o grupo de países con elevado desenvolvemento humano, cun índice medido en 0,800 o ano de 2005. En 2006, obtivo unha mellora no índice de 0,007 cunha puntuación de 0,807. O ano de 2009 encóntrase na 75ª colocación mundial, cun índice de 0,813 valor considerado de alto desenvolvemento humano.
██ 0,800 – 0,900 (Elevado)
██ 0,700 - 0,799 (Medio-alto)
██ 0,600 - 0,699 (Medio-baixo)
Hai moitas controversias canto ao informe de 2007 divulgado polas Nacións Unidas. Moitas institucións afirman que o Índice de Desenvolvemento Humano do Brasil poida estar errado e que o correcto sería de 0,802 a 0,808. O motivo sería a non actualización de varios datos relativos ao Brasil por parte da organización. O primeiro dato sería o do PIB per capita, que atualizando as revisións do IBGE sería de US$ 9.318 e o índice saltaría para algo entorno de 0,806. Outro dato é a taxa de alfabetização, que evolucionou 88,6% para 89,0%, iso significaría unha elevación de 0,003 no índice final. E hai aínda un problema estatístico, o encaixe per capita de 2005 foi calculada con base nunha proxección de poboación de 184 millóns de brasileiros. Mais a Conta Nacional da Poboación, feita recentemente polo instituto, revelou que só en 2007 o país atinxiu este número de habitantes. Se iso for levado en conta, con menos xente para repartir o PIB, o encaixe per capita subirá, e o índice gañará un acréscimo de 0,002.
Mesmo así, o Brasil continúa a ser internacionalmente coñecido por ser unha das sociedades máis desiguais do planeta, onde a diferenza na calidade de vida de ricos e pobres é inmensa. Mais datos estatísticos recentes, contidos na Pescuda Nacional por Mostra de Domicilios (Pnad), Instituto Brasileiro de Xeografía e Estatística (IBGE), mostran que o cadro comeza a se alterar. Entre 2001 e 2004 o encaixe dos 20% máis pobres creceu cerca de 5% ao ano mentres os 20% máis ricos perderon 1%. Nese mesmo período houben caída do 1% no encaixe per capita e o Produto interior bruto (PIB) non creceu significativamente. A explicación dos economistas brasileiros e tamén de técnicos do Banco Mundial para a redución das desigualdades está nos programas de distribución de encaixe, como o Bolsa Familia. No entanto, como máis de dous terzos dos rendementos das familias brasileiras provém do traballo asalariado, hai necesidade de crecemento da economía e do mercado de traballo.
Educación
| 35 |
|
|
| 36 |  Brasil |
▲ 87,5 |
| 37 |
|
Na área de educación, o Brasil ten mellor desempeño que a media mundial e rexional. No informe 2007, o país ficou cun índice de alfabetização adulta do 88,6% (64ª colocación mundial, logo abaixo dos Emirados Árabes Unidos e pronto por enriba de San Vicente e Granadinas), índice igual ao encontrado en 2004, por conta das Nacións Unidas non ter atualizado os datos. Segundo o IBGE, a taxa de alfabetização adulta evolucionou do 88,6% para 89,0% no período. O informe captou, porén, un aumento no porcentual de persoas en idade escolar dentro das escolas e universidades, do 86,0% en 2004 para 87,5% en 2005 (36ª colocación mundial, logo abaixo da Alemaña e por enriba de Singapur).
Longevidade
| 91 |  Sri Lanka |
▲ 72,5 |
| 92 | Brasil |
▲ 72,4 |
| 93 |
|
Na área de longevidade, o Brasil vén conquistando grandes adiantos os últimos anos. A expectativa do Brasil é, actualmente, de 72,4 anos (93ª colocación mundial pronto abaixo de Sri Lanka e por enriba da Alxeria). En 2005 foi estimada en 71,7 anos ao nacer (79ª colocación mundial, logo abaixo da Xordania e por enriba da Armênia) segundo o informe. En 2004, o índice era estimado en 70,8 anos ao nacer, e, en 2000, 67,7 anos. A esperanza de vida brasileira supera a media global. Ese aumento da longevidade é un indicativo de melloras no acceso a alimentación, saúde e saneamento.
Renda
| 66 |  Turquía |
▲ 8,407 |
| 67 | Brasil |
▲ 8,402 |
| 68 |  Tunisia |
▲ 8,371 |
Por fin, tamén o encaixe inflúe no cálculo do desenvolvemento humano, sendo no que o Brasil máis precisa mellorar. O último informe das nacións unidas presenta un PIB per capita (PPC) de US$ 8,402 (67ª colocación mundial, logo abaixo da Turquía e por enriba da Tunisia). Con iso, o encaixe dos brasileiros aumentou, entre 2004 e 2005, de US$ 8.195 PPC para US$ 8.402 PPC. O que causa controversia pois as Nacións Unidas non atualizaram as revisións do IBGE e continúan usando os métodos do chamado "Vello PIB". Cunha revisión de cálculos en marzo de 2007, o IBGE descubriu que o país era 10,9% máis rico do que se imaxinaba, mudando así unha serie de datos, entre eles o PIB per capita que debería ser de US$ 9.318.
Cabo Verde
En 2008, Cabo Verde abandonou o grupo dos Países Menos Avanzados (PMA), grupo que integraba desde 1977, e pasou a ser clasificado como País de Desenvolvemento Humano Medio. No entanto, en 2009, Cabo Verde caeu 19 posicións na lista do Índice de Desenvolvemento Humano, situándose na 121.ª posición.
As illas onde a actividade turística é máis importante ocupan os primeiros lugares no IDH a nivel nacional:
- Sal
- Boavista
- San Vicente
Situación nos restantes países da CPLP
No informe de 2009 as posicións ocupadas eran as seguintes:[3]
- San Tomé e Príncipe – 131.º (antes 128.º)
- Angola – 143.º (antes 157.º)
- Timor-Leste – 162.º (antes 158.º)
- Mozambique – 172.º (antes 175.º)
- Guinea-Bissau – 173.º (antes 171.º)
- REDIRECTPredefinição:HideEditSectionLink
- ↑ 1,0 1,1 Human development indices. United Nations Development Programme. Páxina visitada en 26 March 2009.
- ↑ As published in United Nations Development Programme's Human Development Report "Human Development Indices - A statistical update 2008"; Table 1 "Human development index trends" 2006 and 2005 values are used, as these are the revised values rather than those originally published as shown in Appendix A1.
- ↑ Informe de Desenvolvemento Humano 2009 http://hdr.undp.org/en/medía/HDR_2009_PT_Complete.pdf
Ver tamén
- Atlas do Desenvolvemento Humano do Brasil
- Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento
- Anexo:Alista de países por Índice de Desenvolvemento Humano
- Países con alto IDH
- Anexo:Alista de países por igualdade de riqueza
- País desenvolvido
- País en desenvolvemento
- País subdesenvolvido
- Concentración de encaixe
- Coeficiente de Gini
- Enxeñaría ambiental
- IDH dos estados do Brasil
- Índice de Desenvolvemento Social
- Estado de benestar social
Conexións externas
- 2007 UN Human Development Index Report (PDF)
- 2006 UN Human Development Index Report (PDF)
- 2005 UN Human Development Index Report (PDF)
- 2004 UN Human Development Index Report (PDF)
- os%20datos%20de%202000).htm Ránking decrescente do IDH dos municipios do Brasil
- Ránking decrescente do IDH dos estados do Brasil
- REDIRECT Predefinição:Clear
cha:மனித வளர்ச்சிச் சுட்டெண்vin:Chỉ số phát triển con người
